ዶጉም ታሪሂ ቤሊ ኦልማያን አደም።

ኪይመትሊ ካርዴሽለሪሜ ቃርሽላሽትዪም ኢንቴሬሳን ሀዲሰሌሪ አንላታቢልሜይ söz vermiştim. ኦ ጉንደን በሪ ዴ ሄፕ ዱሱኑፕ ዱሪዮርዱም፣ ኢሴ ኔሬሲንደን ባሽላያዪም ዲዬ? Nihayet kararimı verdim. ኦንሴ ኪዩምደን፣ ሶንራ መክተፕ ሀያትምዳን ታ ፊልም ሴተሪን ካዳር ኡዛናን ያሽዲክላሪምዳን ባህሰዴሴጊም ቡ ኮሼደን…

1953 ሴኔሲንዴ ኤርዙሩም’ውን ከርቫን ገጭሜዝ፣ ኩሽ ኮንማዝ ቢር ዳግ ኮይዩንንዴ ዱንያ ጀልሚሲም። Doğum günümü anneme, babama ve diğer yakınlarıma sorduğumda tam sağlıklı malumat alamadım, ne yaptıysam bir türlü öğrenemedim. “ባህር ሚዪዲ፣ ጉዝ ሙዪዱ፣ ኮቻዪ ሚ፣ ጉኩክ ሙ፣ ዮክሳ ዘምህሪ ሚይዲ ነ” ሁሉንም ወቅቶች እና ወራቶች ይናገሩ እና ይቆጥሩ ነበር, ነገር ግን እርግጠኛ የሆኑበትን ቀን መጥቀስ አልቻሉም.

Babamın imamlık yaptığı köyde ኢልኮኩላ ባሽላዲም. Hiç unutmadığım bir hadise oldu. ኢልኮኩል ኢኪንቺ ሲኒፋ ጊዲዮረም.

ኡዙን ኪሽ ጉንሌሪኒ ገሪዴ ቢራክሚሽትክ። Hasretle beklediğimiz ባህርላ ብርልክቴ ቢዝለር ደ ኬይፍሌኒዮርዱክ። ካርላር፣ ቢሉርዳን ዳምላኪክላር ኦሉሹራራክ ኤሪዮር፣ ዴሬለር፣ ቻይላር ሴላላለር ኦሉሽቱራክ ኮሹዮር፣ uçsuz bucaksız çayırlar sarı mayıs çiçekleriyle donanıyordu። ብር ሀበር; "ጉዞ አለን..." ኮምሹ ኪዩን okuluyla Karagöl denilen ይረድ ቡሉሱፕ dostluk, kardeşlik, Arkadaşlık hislerimizi, duygularımızi geliştirecektik.

ጉንለርሴ ቡ ጉኔ ሃዝሪላንድክ። አነለሪሚዝ ኬቴለር፣ ቦረክለር፣ ቊረክለር ፒሽርሚሽ፣ ዩሙርታ ሃሽላሚሽላርዲ። ሳባህታን በሪ ኢሊሚዝዴ ዋይሴክ ቺኪንላሪም ግሩፕላር ሃሊንደ ዩርዩርዱክ። Düşe Kalka geçtiğimiz sarp keçi yolları bazen sel yarıkları içinde kayboluyor, bazen yemyeşil cayırlarda devam ediyordu. ኪላቩዙሙዝ ኪዩን ቤኪሲ አሊ ዳይዪዲ። Vakit vakit pamuk yumağı bir bulutun gölgesinde, bazen sarı oklarını bütün kuvvetiyle üzerimize ዲከን ጉኔሲን አልቲንዳ ኢለርሊዮርዱክ። አሊሽክት ቡ ሀያታ፣ ቢዘ ሂጽ ዞር ጀልሚዮርዱ። ሀፊፍ እስን ሩዝጋር ዳ ኦልማሳይዲ ተርደን ሲሪልሲክላም ኦላካክትክ። Nihayetsiz mor bir kubbeyi andıran dumanli gökten sonsuzluğun gecmiş saatlerini hatırlatan kuş cıvıltıları çocuk seslerine karışıyor, karşı yamaçlarda yankılanıyordu. ኢሲሚዝ ኪፒር ኪፒር ኦልሳ ዳ ኢይስ ዮሩልሙሽቱክ። Omzumdaki çıkın gittikçe ağırlaşıyordu. ክንዲ ክንዲሜ፡

“ከሽከ ቢራዝ ዲንሌንሴክ” እኔም አለ.

Çok sessiz söylenmeme ራግመን ሲንፍ ዎግሬትመኒም ዱይሙሽ ኦልማሊ ኪ ጉሉምሰዲ፣ዘይቱኒ፣ኪቪርኪ ሳቅላሪ አልትንዳኪ ሴን ጨህረሲ ፐምበለሽቲ፡

– ኔ o ራጊፕ ዮሩልዱን mu? diye sordu.
–!!!
ሲርቲንዳ ቡ ካዳር ታሌበኒን መሱሊየቲኒ ታሺያን፣ ፔክ ሴቪፕ ሰይድጊም bu genç mualime yorgunluğumu söyleyemedim። Başımı öne eğdim.

- “ቢራዝ ዳሃ ጋይሬት! ቴፔኒን ባሽና ቢር ቺካሊም፣ ኦራዳን öte Karagöl’e kadar yol düzdür፣ yeniş፣ yokuş yoktur” እርሱም አለ.

ሳዓቲ ታም ቢልሚዮረም፣ ቢር ሙዴት ዳሃ ዮኩሽ ዩካሪ ቲርማንዲክ። ትራብዞን ላስቲክለሪሚን አልቲንዳ ኢዚለን ካር ቺቼክለሪ፣ ቺግደምለር içimi አሲትሳ ዳ ዩሩዬሴጊም ቢር ባሽካ ዮል ዮክቱ። Düşmemek፣ uçurumlardan ዩቫርላንማማክ ኢቺን ቱቱንዱጉም ቻሊላር፣ አያክላሪሚን ባስትዪ ዬርደን ቆፓን ኢሪሊ ኡፋክሊ ታሽላር፣ ከሰክ ከሴክ ቶፕራክላር ዴሬ አሻጊ ያርይሽርካሲና ዩቫርላንዪር፣ ጒንካርዲክላርደን korkularından ኦልሳ ጌሬክ፣ ሳጋ ሶላ ካቺሺዮርዱ።

Gayet büyük bir taşın ያኒና ጊሊንስ öğretmenim unutmamış, beni kastederek:

- “ኢሽቴ ታሺን ባሺ ቾክላር!” እርሱም አለ.

ዳግሉሪን ቴፔለሪንዴ ሃላ ካር ቫርዲ። Aşağılara indikçe አላካ ካርሊሊክ ዬሪኒ ዙምሩት ዬሲሊ ቻዪርላራ ቢራኪዮርዱ። ኤሪየን ካር ሱላሪ ኩኩክ ሜንዴሬስለር ጬዚሬክ ደረሌሬ፣ ኦንላርዳ ዳሃ አሻጊላርዳ ብርሌሴሬክ ቻያ ዶንዩሽዩርዱ። ዱርማዳን እስን ባህር ሩዝጋሪን ሳዉርዱጉ ሳሪ ማዪስ ቺቸክሊሪ፣ ኬኪሪለር፣ ላሌ፣ ያባን ሃሽሃሽላሪ፣ ጌሊንቺለር እና ኡዛይፕ ጊደን ኢኪን ታርላላሪ፣ ዴሪን ቢር ፊስይልት ኢቺንዴ ቢር ሳጊላ ቢር ሶላ። Ürkek gözlerle hocama bakip hemen bir kayanın üzerine çöktüm. ታሺን ካሊን ፑሩዝሉ ጎቭዴሴን አርካሚ ዳያዲም. Beni gören çocuklar da çömeldiler. ያኒምዳኪን

- “ሄይ አዚዝ!”
- "አይሆንም?"
- “ሱ ካሪሲ ሲስልለር አልቲንዳ ጎሩለን ኢድ ሚ?”

አዚዝ፣ ሲራ አርካዳሺምዲ። ኤሊኒ ጉኔሴ ሲፐር ኢዲፕ ጎዝለሪኒ ኪሳራክ "ኔሬሲ" ከዚያም የአጎቱ ልጅ ያህያ በቀስታ እና በራስ በመተማመን መለሰ፡-

- “ራጊፕ፣ ባና ሶር። መመት ዳዳሽምላ ሄርክ እትመየ ቾክ ጀልሚሲምድር። ቡራዳን ቦይሌ ሄፕ ዱማሊ ጐርኑር፣ ኦራሲ ኢድ… İd…”

- “ኒሲን ሲሲሊ? ቾክ ሙ ኡዛክ?”

- "ታቢይ ኡዛክ!"
- “ኔርደን ቢሊዮርሱን?”
- «18 ማርታ ባባምላ ብርልክቴ ኢድ’ን ቁርርቱሉሱና ጊትሚሽቲክ። ጉሬሽ ቫርዲ. ባርዲዝሊ ኒዛም ፔህሊቫን፣ ቹቹስሉ አባስ ፔህሊቫን ጀልሚሽቲ። ኦንላር için gitmiştik. አትን ተርኪሲንዴ ኦልሳም ዳ ኮክ ዮሩልሙሽቱም፣ ኪቺም ያራ ኦልሙሽቱ…"
ያህያይን ኦይሌ ዴሜሲኔ ኤሊሚዝዴ ኦልማዳን ጉሉስቱክ። ኦ ዳ ክዝዲ ሃክሊ ኦላራክ፡
- "ኔ ቫር፣ ኔ ዲዲክ ኪ ኢሌ ጉሊርሲዝ…”

ባክትም ሉዙምሱዝ ዬረ ኪርጊንሊክ olacak sözü başka tarafa çekmeye çalıştim. ኦ ዛማና ካዳር ፋርኪንዳ ኦልማዲጊም ቊኩላር ኢሳሬት ኢሬሬክ፡

- “ሄይ çocuklar bunlar da ne? ቡ ኩኩርላሪ ዳ ኪም ካዝሚሽ፣ ቢዚም ኪይሉለር ሚ?”

- "ሀይር!"

- "አዎ?..."

ባሽኒ ሳላዲ ያህያ። Gizli bir şey söylüyormuş gibi yavaşça፡

- "Burası mevzidir. Osmanli dedelerimizele Urusların hap ettiggi yerdir” ደዲ ኤሊምደ ኦልማዳን ቶፓርላንድም ፣ ዳሃ ባሥካ ቢር ሰይ ሶርማዲም። ዛተን መቭዙ ዳ ሙናካሳ ኦልማዳን ካፓንሚሽቲ።

ሴሪን ቢር ሩዝገር፣ ቊንቊ ኮካን ባሃሪን ፊስሊልታራክ ኢሲዮር፣ ያኒ ባሽሚዝዳኪ ኮዩ የሲል ቢር ሰምሲዬ ጊቢ አሢላን ሱፑርጌ ኦትላሪኒ ቲር ቲትሬቲዮርዱ። Köyümüzün bu yalçın ufuklu, bu boş, bu kayalik, bir tarafı, Karagöl'e giden bu ıssız yol, eskiden mevziymiş, birçok asker kemiklerinin, boş kovanların çıktığışrmu; maalesef ben tesadufen öğrenmiş oldum.

ሶይሌሚሽቲም፣ መምለኬቲን ተንሃ፣ ጊዝሊ ቢር ኬሼሲንዴ ኡያን፣ ኩቹክ ቢር ኬይዴ ዶግሙሱም። ሩስ ኢሽጋሊንን፣ ኤርሜኒ ኢሽኪያላሪንን ዙልሙንደን ቢን ዪሊክ አታ ዩርዱሙዙ ተርክ ኤዲፕ ሂክርት ኢዲሽሚዚን ሀዚን ሂካዬሌሪኒ ዲንለይሬክ ቡዩዱም። ቢልመም ኦኑን ኢቺን ሚ ኔ፣ ታሪክ ሀዲሰሌሪ አራስትይርማያ፣ ያዝማያ ፔክ መራቅሊዪም።

Arkadaşımın dedesi Halit Paşanın çavuşlarındanmış, bu mevzilerde nasıl mucadele ettiklerini anlatti. አታላሪምዚን ድራምላሪ ካንዪም አክቲም ኦልማሊ ኪ gözlerim ቦንኩክ ቦንኩክ ያሽ ዶልዱ። ሄርከስ ደ ሁዙንለንሚሽቲ። ቡ ሂለርሌ ካልኪፕ ሜቭዚሌሪ ዶላሽቲክ። ሳንኪ ሙሀረቤ ይላሪኒ ዬኒደን ያሽዮርሙሽ ጊቢዲክ። Askeri elbise düğmeleri, delik deşik olmuş aluminyum mataralar, kırik testiler, iyice paslanmış ne olduğu anlaşılmayan demir parçalari, boş ሜርሚ kovanları, sağa sola rastgele serpitirilmiş gibişdi. Bir kısmı toprağa saplanmış bu በገና ካሊንትላርይን ያይንንዳ ያልኒዝ ucu dışarıda olan sivri bir kurşun gördum. Eğilip almak istedim, saplandığı yerden çıkaramadım. ኩሩ ቢር ዳል parçasıyla etrafını ካዚዲም. ቢራዝ ዳሃ ዞርላይንካ hiç bozulmamış bir şarjör Mermi çıkıverdi. Toprak bulaşıklarını temizlerken አርካዳሽላሪምዳን ቢር ካቺ ኪሺ ደ ያኒማ ጌልዲ። ካኪሜትለሪን ያህያ፡-

- “ባክ ራጊፕ፣ ቡልዱላሪን ኡረስ መርሚሲ።

- “ኔርደን ቢሊዮርሱን?”

ሴቢንደን ቦሽ ቢር ኮቫን ቺካርዲ፡

- “İyice bak፣ Osmanli kovanları böyle። ጎቭዴይሌ ታባን አይን ካሊንሊክታ። Yalnız birleşme yerinde እዚህ şeklinde bir çukurluk var. ሩስ ኮቫንላሪ ዳ ቡልዱጉን ሴኪልዴ። ፊሴጊን ታባንይ ዳሃ ጌኒሽ። Osmanlı fişekleriyle Urus fişekleri arasındaki en ሙሂም ቢር ፋርክ ዳ; tabanlarındaki yazılardir. Çok rahat okunuyor፣ dikkatlice bak görürsün። ኡረስ ኮቫንላሪንዳ፣ ቢዚም ሲምዲኪ ኪታብላሪሚዝዳ ኦላንላራ ቤንዘር ሃርፍለር ቫር፣ ኦስማንሊ ኮቫንላሪን ታባንኒንዳሳ ኩራን-ኢ ከሪም ሃርፍሌሪን ቤንዘር ያዚላር… ባና ዳ መመድ ዳዳሺም ጎስተርሚሽቲ፣ ኢሲሲ አራሲንዳኪ ፋርክ።
- “Him፣ evet፣ bayağı farklı። ተማም አንላዲም”

ስለ እኔ አይደለም? አኪል አልማዝ ቢር ሰሀለት ኑሙነሲ ሰርጊሌዲክ። Sağdan, soldan topladığımız çalı-cırpıyla bir ateş tuşturduk ve bu orijinal Mermileri, alevlerin içine attık. Mısır patlaması gibi peş peşe patlamalarını seyrettik. አላሁ ጧላ ቢዚ ቡዩክ ብር ፈላከተን ኮሩዱ። Şimdi aklıma geliyor ዳ ቱይለሪም ዲከን ዲከን ኦሉዮር።

ጒኑሙዝ ቾክ ከይፍሊ፣ eğlenceli gecmişti። Şiirler፣ okumuş፣ ያሪሽማላር ያፕሚሽ፣ yiyip içip yeni አርካዳሽላር ኤድንሚሽቲክ። Vaktin nasıl geçtiğini hiç anlayamadim. ዬኒ ኢዲንዲጊሚዝ አርቃዳሽላሪምዝዳን አይሪልማሚዝ ዳ ቆላይ ኦልማዲ። En kısa zamanda tekrar buluşmanın sözünü alarak vedalaştık. ነሴይሌ ኢቭ ጊቲጊምደ አንኔሚን፣ ባባሚን ቾክ ኡዝጉን ኦልዱጌኑ ጎርድም። ኔለር ኦሉፕ ቢቲጊኒ ፔክ ሜራክ ኤዲዮር፣ ኪምሴይ ደ ቢር ሼይ ሶራምዮርዱም። ሃኒ ደርለር ያ; “ሴቪንቺ ኩርሳጊንዳ ቃል…” Benim de öyle oldu. ሶንራ öğrendim ki. ቢዝ ኦ ጉኑ ኪርላራ ጊዲንስ ኬዬ ሙፌቲሽ ጀልሚሽ። Babam ዳ; “ሚሳፊር ያልኒዝ ቃልሲይን” ያ "ሆሽ ጄልዲን" demek ve yemeye davet etmek için yanına gitmiş. ባሽንዳ ናማዝ ታኬሲ ቫርሚሽ። Adam Onu Görünce küplere binmiş, bağırmış, çağırmış, çocuk azarlar gibi haretler etmiş:

“ኦ ባሲንዳኪ ኔ፣ ወይ ባሲንዳኪ ኔ?” diye alabildiğine bağırmasını komşular bile duymuş. ሄርከስ ኮርኩሱንዳን Sinmiş፣ bir şey diyememiş። Babama fırsat vermemiş ki köyün imamı አሮጌውን, Camiye Gitmeye hazırlandığını anlatsın. ሄመን ቱታናክ ቱትሙሽ።

“ሴኒ ያሪን ካራኮላ ቻጊሪታይም ዳ ጎር!” diye tehdit ቀረጻ፣የመደን içmeden ጰቂፕ ጊትሚሽ። አንኔም አግሊዮር፣ ባም ቃሬሲዝ። ኦግሬትመንለር ዱይሙሽ olanları። ሙፌቲሴ ዬቲሲፕ ኤሊንደኪ şikâyet dilekcesini zar zor yrtırmışlar. Babam ve annem o hakareti hiç ama hiç unutmadılar, tabii ben de…

Çocuk aklımla uzun zaman düşündüm. Bir dağ köyünde, ilköğretim müfettişinin köyün ተስፋ gelen birine, imamına hakaret etmeye, tehditler savurmaya, azarlamaya ne hakki olabilirdi? Bu gücü ኔረደን፣ ናሲል አልዪርዱ? Eğitim-öğretim problemlerini çözmekle vazifeli bu devlet memuru, imamın işine karışmaya kendi kendine nasıl bir vazife cıkarabiliyordu, bu ናሲል ቢር ሩህ ሃሊይዲ? Aklimın alamadığı bu suallerin bugün bile cevabını bulmuş değilim. ዳሃ ኔለር ኔለር?

ሶንራ ቤን ደ ኦኩዱም፣ ሚሊ ኢጊቲምደ ሙፈቲሽ አሮጌውም። ሄፕ ቡ ሀዲስ አክሊማ ጋሊር። ኮኩኩሉጉምዳ ባባማ ሃካሬት ኤደን አደም መስለጊ መስለጊም ኦልሙሽቱ ላኪን በን ኦ አዳማሂ ቤንዚሚዮርድም ፣ hiç benzemeyecektim de…

ሃላ ጒዜሜዲጊም፥ ማንቲኪ ቢር ማና ቬርሜዲጊም o ሀዲሴይ ቬ በንዴ ኦሉሽቱርዱጉ ትራቭማይ ኢኑታሚዮሩም። ሺምዲ ሶሩዮረም፡ ሲዝ ኦልሳዲኒዝ ቡ አዳማ ኔ ያፓርዲኒዝ?

ዴቫሚንዳ፣ ኢንሻአላህ፣ ሶጉክ ኪሽ şartlarında nasıl okuduğumuzun ibretlik hikayesi var…

አላሁ ተላያ ኢማንት እልኡዝ።