Sosyal Medya… Həyatımızın ayrılmaz bir parçası olacağı heç düşünülməmişdi belki de… Eşlerin birbirlərinin elini tutmadığı qədər telefonu tuttuğu günümüz dünyasında, paha biçilemez 0 ve 1’lerden müteşekkil bir nimet: Sosyal Medya… Gündəmi müəyyən edib (kısa bir süre de olsa) yönləndirmək; algının, dezenformasiyanın və enformasiyanın âlâsının yapıldığı bir sosial mecrâ…
Medyanın bütün partiyalara və adaylara eşit bir münasibət sərgiləmediği tənqidini edən muhalefet partileri və onların cumhurbaşkanı adayları, kampaniyalarını da böyük oranda sosial medya vasitəsi ilə yürütməyə çalışır. Kimi zaman əyləncəli, kimi zaman gergin anlar da yaşana bilir. Açıkçası biz klasik və yeni medyaya da malzeme çıxır.
Twitterə görə muhalefetteki cumhurbaşkanı adayları, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’dan daha çox paylaşım edir və paylaşımlarda Cumhurbaşkanı Erdoğan’a nisbətən daha az rəsmi bir dil istifadə edir.
Etkili paylaşım mı, çok çok paylaşım mı? Etkili ünsiyyət dili kuranlar elbette ön planda oluyorlar. Başında da, öz namizədi olmayan MHP Ümumi Başçısı Dövlət Baxçalı, rəsmiyətin xaricində inkişafları yakalayıp durum tespiti tweetleri ilə gündəme geliyor və xəbər oluyor.
Türkiyə və Sosyal Medya…
Sosyal medya, Türkiye'de hiç şüphesiz en büyük bilgi ve haber kaynaklarından biri oldu; iyisiyle kötüsüyle… Dijital veri ajansları “We Are Social” ve “Hootsuite”in 2018-ci ilinde inceledikleri ortaq raporlara göre, Türkiye’de yaklaşık 51 milyon sosyal medya istifadəçisi var. Yəni demək olar ki, seçdiyiniz sayı qədər Twitter istifadəçisi var diyə bilərsiniz. Onun üçün sosyal medyanın etkili bir iletişim aracı olduğunu yadsımamız lazımdır.
Mesela; Reuters Institute'ün etdiyi bir ankete görə, iştirakçıların yüzde 67'si bir əvvəlki həftə ana xəbər kaynakları olaraq sosial medyayı kullandıklarını ifade ediyorlar. Eyni raporda, 18-24 yaş arası Türklərin yüzde 25'inin ana xəbər qaynağı olaraq sosial medyayı tercih ettikleri belirtiliyor. Bu arada önemli bir deyil: Türkiyənin 59 milyon seçimindən 10 milyonu 18-27 yaş aralığında… Sosyal medyanın etkin mövqeyi buradan da anlaşılacaq.
Cumhurbaşkanı Ərdoğanın 13 milyon takipçisi var…
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 13 milyon Twitter takipçisi var. Erdoğan, Türkiye’de en çox takipçi sayı olan ikinci kişi. İlki ise komedyen Cem Yılmaz… Bir aylık müddətdə Cumhurbaşkanı Erdoğan, şahsi hesabından 76 tweet attı və çoxu da kampaniyalarıyla ilgili resmi bir dille atılan mesajlardı. Erdoğan'ın ən çox insan görüntüləri alan mesajlarından biri, tələbələrlə paylaşdığı tweet oldu. Ayrıca Erdoğan'ın yerli və milli danışıqlarla takipçilerini diri tutması da mühüm bir şübhəsiz yer alır. Ərdoğan, Twitter üzərindən heç bir polemik girmiyor. Resmi ve içten bir dil kullanmayı tercih ediyor.
Recep Tayyip Erdoğan kimi muhalif cumhurbaşkanı adayları da seçim mitinglərini və danışmalarından sözləri Twitter hesablarından paylaşır. Muhalif adaylar gündeme dair de yorumlar yapıp fərqli iletişim üsullarını istifadə edirlər.
İnce etiraz...
CHP-nin cumhurbaşkanı namizədi Muharrem İncenin Twitter-də 4 milyondan çox takipçisi var. İnce, adaylığının rəsmi olaraq açıqlandığı 4 Maydan sonrakı bir aylıq proseste 203 tweet attı. Muharrem İnce, siyasetin yanı sıra futbol dâhil fərqli konularda da şərhlər edir. Fiziki müəllimliyindən gəlir olması da bunda təsirli. Fiziki və bağlantılı konular ilə Endüstri 4.0 onu, güclü işığında bir xətt izləyirəm. Muharrem İnce, seçim kampaniyalarına adi olaraq yer verilmədiyini müdafiə edərək, protesto üçün de Twitter'ı istifadə etməyi tercih edir.
Demirtaşın tək penceresi Twitter…
HDP-nin cumhurbaşkanı namizədi Səlahəddin Dəmirtaş üçün ise Twitter tek iletişim yolu diyə bilərik. Bunu da avukatları vasitəsilə edir. Kasım 2016'dan bu yana “terör suçlamaları” səbəbiylə tutuklu olan Demirtaş, atacağı tweetleri avukatlarıyla paylaşır və dolayısıyla bu da çox zaman sosyal medyanın anlıq əlaqə ruhuna aykırı olur. Anlık gündəmin gerisindən gəlməsi bu nöqtədə bir eksi…
Aralık 2010'da Twitter'a giren Demirtaş'ın takipçi sayı 1,65 milyon… Tutuklanmasından sonra bir sene səssiz qalan Twitter hesabını sentyabr 2017'de cezaevinden yeniden kullanmaya başladı. Bu da maraqlıdır mesela… Tweet atmasıyla cezaevindeki hücresinde cep telefonu araması yapılan Demirtaş, 30 Sentyabr 2017’de “Odada twit təbii olaraq tapılmadı. Çay için çaydan vardı sadece, ondan da twit atılamayacağına kanat gətirildi” mesajı attı.
HDP-nin cumhurbaşkanı adayı olduğunun 4 Maydan sonrakı bir ayda atdığı tweet sayı isə 116…
Meral Akşener telefonu elinden düşürmüyor...
İyi Parti Genel Başkanı ve cumhurbaşkanı adayı Meral Akşener ise namizədlər arasında Twitter’ı en çox kullanan isim… Telefonu elinden hiç düşürmüyor desek yeridir. Geleneksel medyada yer alamamaktan yaxınan Akşener, 4 Maydan bu yana 372 tweet attı, proqramla ilgili güncellemeler ve gündeme dair şərhlər paylaşdı.
Karamollaoğlunun parodiya hesabı, Perinçek RT’ci…
Saadet Partisi’nin cumhurbaşkanı adayı Temel Karamollaoğlu və Vətən Partisi adayı Doğu Perinçek de Twitter istifadə edir.
Karamollaoğlu’nun 247 bin takipçisi var və bir ayda 138 tweet atdı. Resmi bir dil kullanmamaya özen göstərən Karamollaoğlu bir karikatür ilə paylaşdı. “Laiklik elden gidiyeah” fenomenine göndermeler yaptı. Karamollaoğlu, taraftarları və takipçileri tərəfindən bir reformist, devrimci, yenilikçi edalar ilə anılır. Saadet Partisi’nin beklenen çizgisinin xaricden bir yol izliyor.
Doğu Perinçek’e gelince… Perinçek’in 204 min takipçisi var və yalnız 89 tweet atdı. Yine bu rəqəm atılan tweetler baxımından Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 2 katı… Perinçek daha çox başqalarının tweetlerini RT ediyor. Tabii arada kendi de tweet atıyor. Kısacası, her dövründə olduğu kimi 2018-ci ildə Doğu Perinçek adından söz ettirmeyi başarıyor.
Asosyal həyatımızın sosial medyası…
Bir sosial media olaraq Twitter, yenə gündəmi yakalamaq üçün əhəmiyyətli bir kaynak olaraq ilk sıralardakı yerini qoruyur. Gündemin şekillenip yönləndirilməyə çalışıldığı bu sosial mecrada, önümüzdəki günlərdə daha çox atəşli tweetlerin atılacağına şahit olacağız. Yani kısaca, Twitter; atılan tweetler ile bu kubbede xoş bir sada bırakacak yine… Kimi zaman caps yapılacak, kimi zaman Rt ve Fav… Ama o qədər da kafanızın gerçəklikdən uzaq şeylere takmayın derim. Ciddiye alın ama ciddiyete bindirmeyin. Nəticə sosial mediada real həyatda tanıdıqlarınız çox az. Çoğu ise manipüle ile meşgul topluluklar; maalesef… her şeyden öte bütün bu paylaşımları, cavabları, qarşılıqlı əlaqələri; hörmət, sevgi və edep kuralları dahilinde yapmak; hepimizin ortaq paydası şu güzel dünyamız ve toplumumuz üçün olmazsa olmaz.
***
Bu arada konumuzdan müstəqil önemli bir not… Karıştırılan iki kelime var bu aralar. Xüsusilə siyasiler arasında… “Mahşeri” və “Ma’şeri” sözləri…
Mahşer (Arapça) “toplanmak” anlamındaki “haşr” kelimesinden. Toplanma yeridir. “Mahşeri kalabalık” mahşer günü kimi çox kalabalık…
Ma’şer ise “topluluk” manasındadır. Aşiret de bu kökten. Doğrusu mahşeri vicdan deyil, ma’şeri vicdandır. Ma’şeri vicdan yani kamu vicdanı. Değer ve yargılarda kolektif bir beğeni ya da itirazı temsil eder. Mesela 1995-ci ildə Sırpların Boşnaklar üzərinə uyguladıkları Srebrenitsa katliamının “ma’şerî vicdanca” qəbul edilməməsi kimi…
Yazılışları: Mahşerî: محشری – Ma'şerî: ﻣﻌﺸﺮﻯ
