Avrupa şehirlerinde heç alışık olmadığımız mənzərələrə şahitlik edirik. Caddelerde askerler dolaşıyor, insanlara azadlıqlarından vazgeçmələri və evlərində qalmaları tövsiyə olunur. Tıpkı Belçika’da olduğu gibi. Öte yandan, digər ülkelerde açıqça ilan edilmese de artıq Avrupa’da terör alarmı var.
Faktiki olaraq tarix boyunca terör Avrupa’da her zaman vardı. Özellikle de 19. ve 20. yüzyıllarda. Terör dalgasını oluşturan ise sosyal, ekonomik və siyasi keçid dövrleriydi. Geçen yüzyılın en böyük terör dalğası Soğuk Savaş yıllarında baş göstərdi. Bazen sömürgeciliğe qarşı, çox zaman sinifsal temelli ve etnik hedeflerle bütünleşmiş ənənəvi terör eylemlerinden söz edirik. İspanya və Fransa'da ETA, İngiltere'de IRA, İtalya'da Kızıl Tuqaylar ve Almanya'da Baader Meinhof kimi Marksist örgütler terör eylemleriyle bütün Avrupa'yı sarstılar.
Dönemin en böyük özelliği ise terör eylemlerinin iki kutuplu dünyanın “vekâleten savaş” aracı olmasıydı. Öyle ki, Sovet istihbaratı KQB, “örtülü əməliyyatlar” üçün Marksist qrupları dəstəkləndi. Boş durmayan Batılı istihbarat örgütleri de terörü bahane ederek kendi toplumlarını manipüle ettiler.
Soğuk Savaşın sona ermesiyle birlikde Avropanın teror qorxusu da azaldı. Ancak 11 Sentyabr 2001 hücumu, “dini referanslı” ve daha çox qorxulan bir dalğayı tetikledi. El Kaide'nin Londra,İstanbul və İspanya hücumları “dini referanslı” terörün Avropa sahillərinə vuran ilk dalğalarıydı.
Paris’te yeni bir zirve yapan terörün, Avrupa’yı beləsine derinden sarsmasının birden fazla nedeni var. Geçmişte en böyük təhlükə düşman qutuplardı ve devletlerden gelmesi öngörülüyordu. Bu səbəbdən Soğuk Savaş boyunca terör "tali" bir təhlükə və polisiye problem olaraq görüldü. Bir anlamda terör “ehveni şer” təhdid etdi. Bu gün isə IŞİD terörü, qlobal hedef ve stratejileriyle, müstəqil və melez bir yapı.
“Tək mermi atmadan” Soğuk Savaş’ı bitirən AB, indi terörden daha çox qorxuyor. Zenginlik, düzen, istikrar və refahın arttığı bir ortamda hiç kimse kendi hayatına mal olacaq şiddət dolu "sürprizlər" yaşamaq istəmirəm. Bu səbəbdən de politikacılar və təhlükəsizlik güclərinə təzyiq edir və bəzi azadlıqlarından vazgeçmeye hazırlar.
Sorunu daha da mürəkkəb hala gətirən, IŞİD kimi dini referanslı bir terör örgütünün ideolojik yanaşması. Sıradan bir Avrupalı üçün en sadə açıqlama, bunun “dinler arası” bir savaş olduğudur. En kötüsü ise “düşmanlar” qarşı tarafta deyil, artıq sınırlarının içində.
İntihar bombacısı olmaq üçün lazım olan radikallaşma prosesinin kısa, medya və sosial medyanın etkin, çox adam öldürmə “makbul” hale gelen bir ortamda qorxu ve dehşet akıl ve empatinin yerini alıyor. İşi zor olan sadece Batılılar deyil eyni zamanda müsəlmanlar.
