Ang sagrado nga mga gabii gitamod sa Islam. Ang pagbaton ug dakong kaluoy sa Iyang mga ulipon, ang Allâhu ta’âlâ mihimo sa pipila ka mga gabii nga bililhon ug mipahayag nga Iyang dawaton ang mga pag-ampo ug istighfârs nga gihimo niining mga gabii. Iyang gihimo kining mga gabii nga mga kahigayonan alang sa Iyang mga ulipon sa pagsimba og daghan, sa pag-ampo ug pagpangayo og pasaylo. Ang usa ka sagrado nga gabii ginganlan sunod sa adlaw nga nagsunod niini. Kini mao ang
gidugayon sa oras gikan sa sayong hapon nga pag-ampo sa nag-una nga adlaw hangtod sa kaadlawon pagkahuman sa gabii. Apan, ang gabii sa Arafa ug ang tulo ka gabii sa Qurbân dili ingon niana. Kining upat ka mga gabii nagsunod sa adlaw diin sila ginganlan. Kita kinahanglan nga makabenepisyo gikan niini nga mga gabii, sa pagbuhat sa atong wala iapil nga mga pag-ampo sa namâz, pagbasa sa Qur'an, sa pagsulti sa mga pag-ampo ug istighfâr, paghatag ug limos, palihug Muslim ug ipadala ang thawâb sa mga kalag sa mga patay, usab. Kinahanglan natong respetuhon kining mga gabii. Ang pagtahud kanila nagpasabot sa dili pagbuhat ug mga sala sa panahon nila.
Ang mga Muslim adunay napulo ka sagradong gabii:
1 — QADR GABII maoy usa ka gabii sa bulahan nga bulan sa Ramadan. Imâm-i Shâfi'î nakamatikod nga kini mao ang labing lagmit ang ikanapulo ug pito ka gabii, samtang Imâm-i a'zam Abu Hanîfa miingon nga ang labing lagmit nga gabii mao ang kawhaan ug pito. Gisultihan kami nga pangitaon kini taliwala sa ikakawhaan ug katloan ka gabii. Kini ang labing bililhon nga gabii nga gidayeg sa Qur'ân. Ang Qur'an nagsugod sa pagpadayag ngadto kang Rasûlullah niining gabhiona.
2 — ARAFA GABII mao ang gabii tali sa adlaw sa Arafa ug sa unang adlaw sa 'Iyd sa Qurbân. Kini ang gabii tali sa ikasiyam ug ikanapulo nga adlaw sa bulan sa Zil-hijja.
3 — GABII SA ’IYD OF FITR mao ang gabii tali sa kataposang adlaw sa bulahan nga bulan sa Ramadân ug sa unang adlaw sa ‘Iyd.
4 — MGA GABII SA QURBÂN mao ang mga gabii human sa una, ikaduha ug ikatulo nga mga adlaw sa 'Iyd sa Qurbân. Kining tulo ka adlaw gitawag Ayyâm-i nahr.
5 — MAWLID NIGTH mao ang gabii tali sa ikanapulog usa ug ikanapulog duha ka adlaw sa bulan sa Rabî’ulawwal. Kini mao ang gabii sa pagkahimugso ni Hadrat Muhammad Mustafa 'alaihissalâm', nga gipadala ingon nga Propeta alang sa mga tawo sa tibuok kalibutan ug kinsa mao ang katapusan ug ang labing taas sa tanan nga mga propeta. Pagkahuman sa Qadr Night, kini ang labing bililhon nga gabii. Nianang gabhiona, kadtong nahimong malipayon tungod kay siya natawo mapasaylo. Nianang gabhiona, nagdala kini og daghang mga thawâb sa pagbasa, pagpaminaw ug pagkat-on mahitungod sa mga katingalahan ug mga milagro nga nakita sa dihang natawo si Rasûlullah. Siya mismo ang mosulti bahin kanila, usab. Nianang gabhiona, ang Sahâba magtigum sa usa ka lugar ug mag-istoryahanay sa usag usa
6 — BARÂT NIGHT mao ang ikanapulo ug lima nga gabii sa bulan sa Sha’bân. Sa ato pa, kini ang gabii taliwala sa ikanapulog-upat ug kinse ka adlaw niini. Sa walay katapusan nga nangagi, sa wala pa magbuhat sa bisan unsa, ang Allâhu ta’âlâ gitakda nang daan, nagmando sa tanan nga mga butang. Niini, Iyang gipahibalo ang Iyang mga anghel mahitungod sa tanan nga mahitabo sulod sa usa ka tuig niining gabhiona. Niining gabhiona ang Qur'an mikunsad ngadto sa Lawhilmahfûz. Si Rasûlullah 'sallallâhu alaihi wa sallam' mosimba ug mag-ampo pag-ayo niining gabhiona.
7 — MI’RAJ GABII mao ang ikakaluhaan ug pito ka gabii sa bulan sa Rajab. Mi’raj nagpasabot hagdan. Kini ang gabii diin si Rasûlullah gihimo aron mokayab sa langit ug gidala sa wala mailhi nga mga lugar.
8 — RAJAB BULAN UG GABII SA RAGHÂIB: Unang Biyernes sa gabii sa bulan sa Rajab gitawag Gabii sa Raghâib. Matag gabii sa Rajab bililhon na. Ang matag Biyernes sa gabii bililhon usab. Kon kining duha ka bililhong mga gabii mag-uban, sila mahimong mas bililhon. Ang bili sa gabii sa Raghâib gipahibalo sa lain-laing mga hadîths.
9 — MUHARRAM GABII: Ang unang gabii sa bulan sa Muharram mao ang gabii sa bag-ong tuig sa Muslim. Ang Muharram mao ang unang bulan sa tuig sa Islam. Ang unang adlaw sa Muharram mao ang unang adlaw sa bag-ong tuig sa mga Muslim, nga mao, sa tuig sa Hijrî (A.H.). Ang mga dili magtutuo nagsaulog sa Pasko sa unang gabii sa Enero, nga mao ang adlaw sa ilang bag-ong tuig. Gibuhat nila ang mga buhat sa kawalay pagtuo nga gisugo sa Kristohanong relihiyon. Nagsimba sila nianang gabhiona. Ug ang mga Muslim, usab, sa ilang bag-ong tuig sa gabii ug adlaw, pahalipay sa usag usa pinaagi sa pagbayloay ug mga sulat (o pinaagi sa pagtawag sa usag usa). Nagaduaw sila sa usag usa, nanghatag ug mga regalo sa usag usa. Gisaulog nila ang Bag-ong Tuig gamit ang mga magasin ug mantalaan. Nagpadala sila sa ilang mga pag-ampo aron ang Bag-ong Tuig mahimong mapuslanon ug mauswagon alang kanila ug alang sa tanan nga mga Muslim. Ilang gibisitahan ang ilang mga ginikanan ug ang mga savant sa ilang mga balay ug nagkuha sa ilang mga panalangin. Nianang adlawa, nagsul-ob sila ug bag-ong mga sinina nga daw usa ka adlaw sa 'Iyd. Nanghatag silag limos sa mga kabos.
10 — ASHÛRA GABII: Ang ikanapulo nga gabii sa Muharram. Ang Muharram maoy usa sa upat ka bulan nga gitamod sa Qur’ân. Ang Ashûra mao ang labing bililhon nga gabii sa bulan. Ang Allâhu ta’âlâ midawat sa daghang mga pag-ampo sa Adlaw sa Ashûra. Pagdawat sa paghinulsol ni Hadrat Adan; Ang barko ni Hadrat Nûh (ni Noah) naluwas gikan sa Lunop, ang Hadrat Yûnus nigawas sa tiyan sa isda; Ang Hadrat Ibrâhîm dili pagdilaab sa kalayo ni Nimrod; Hadrat Idrîs 'gihimo nga mokayab sa langit; Ang pagpangita ni Hadrat Ya'qûb sa iyang anak nga si Yusuf ug pag-ayo sa katarata sa iyang mga mata; Si Hadrat Yusuf migawas sa atabay; Ang naayo nga kahimsog ni Hadrat Ayyûb; Ang Hadrat Mûsâ (Moises) nga miagi sa Nilo ug ang Paraon nalumos; Ang pagkatawo ni Hadrat Îsâ ug ang iyang pag-ikyas gikan sa pagpatay sa mga Judio ug ang iyang pagsaka sa langit nga buhi; kining tanan nahitabo sa Adlaw sa Ashura.
Bid'at ang pagbangotan ug pagbakho tungod kay si Hadrat Husain 'radiyallâhu anh' gimartir niadtong adlawa. Kini makasasala. Ang pagbangotan sa Adlaw sa Ashûra maoy kostumbre sa mga Shî'î. Nagbangotan sila alang kang Hadrat Husain. Tungod kay anak siya ni Hadrat Alî, gidayeg nila siya. Apan kami nga Ahl as-sunnat nahigugma kaniya pag-ayo tungod kay siya apo ni Rasûlullah. Walay pagbangotan sa Islam. Ang mga Muslim dili lamang magbangotan sa Adlaw sa Ashûra. Apan kanunay silang maguol kon mahinumdom sila sa trahedya sa Kerbelâ. Naguol sila pag-ayo. Naghilak sila sa mapait. Kung adunay pagbangutan sa Islam, dili unta nato kini buhaton sa Adlaw sa Ashûra kondili sa adlaw nga ang bulahan nga mga tiil ni Rasûlullah nagdugo sa tibuok Tâif, o sa dihang ang iyang gipanalanginan nga ngipon nabali ug ang iyang gipanalanginan nga nawong nagdugo sa Uhûd o sa dihang siya namatay.
Sa napulo ka gabii nga gihisgotan sa ibabaw, ang ikalima, ikaunom, ikapito ug ikawalo nga gabii gitawag Kandelero gabii.
Gawas sa napulo ka gabii nga gihisgutan sa ibabaw, ang ubang mga gabii sa 'Iyd of fitr, unang napulo ka gabii sa bulan sa Zil-hijja, unang napulo ka gabii sa Muharram, matag Biyernes sa gabii ug matag Lunes sa gabii sagrado. Gisulat ni Hadrat Sharnblâlî ang mga hiyas sa mga gabii sa detalye sa iyang libro Imdâd-ul-fattâh.
Ang mosunod nga mga hadîth gisulat sa lain-laing mga libro:
1 — Ang mga ganghaan sa [ni Allah] Ang kaluoy gibuksan sa upat ka gabii. Ang mga pag-ampo o istighfârs nga gihimo niining mga gabii dili isalikway. Ang unang mga gabii sa 'Iyd sa Fitr ug Qurbân, ang ikanapulo ug lima nga gabii sa Sha'bân [Barat] ug Arafa Night. [Ang Qadr Night kay nahisgotan na sa daghang mga hadîths, kinahanglan nga giisip nga wala kinahanglana ang paghisgot niini dinhi.]
2 — Taliwala sa mga buhat sa pagsimba, ang Allâhu ta’âlâ mas ganahan sa mga gibuhat sulod sa unang napulo ka adlaw sa Zil-hijja. Ang usa ka adlaw nga pagpuasa niining mga adlawa ihatag sa thawâb sa usa ka tuig [supererogatory] paspas. Ang namâz nga gihimo sa ilang mga gabii sama sa namâz nga gihimo sa Qadr Night. Pagbuhat ug daghan kaayong tasbîh, tahlîl ug takbîr niining mga adlawa!
3 — Kung ang usa ka Muslim magpuasa sa Adlaw sa Tarwiya ug dili mosulti ug bisan unsa nga sala, ang Allâhu ta’âlâ siguradong ibutang siya sa Paraiso. [Ang Tarwiya mao ang ikawalo sa Zil-hijja, sa wala pa ang Arafa Day].
4 — Tahura ang Arafa Day! Kay, ang Arafa usa ka adlaw nga gitamod sa Allâhu ta’âlâ.
5 — Kadtong nagsimba sa Arafa Night mahigawas gikan sa Impiyerno.
6 — Duha ka tuig nga sala sa mga nagpuasa sa Arafa Day mapasaylo. Ang milabay nga usa ka tuig nga mga sala ug ang sunod nga usa ka tuig nga mga sala. [Ang Arafa mao ang ikasiyam nga adlaw sa Zil-hijja, ang ubang mga adlaw dili gitawag nga Arafa.]
7 — Siya nga moingon sa Ikhlâs usa ka libo ka beses sa Arafa Day mapasaylo sa tanan niyang mga sala ug ang iyang matag pag-ampo dawaton. Kinahanglang isulti niya silang tanan sa Basmala.
Sa pagkadungog nga daghang thawâb ang ihatag alang sa pagbuhat sa usa ka butang sa usa ka lugar ug oras, kung ang usa ka tawo mobuhat niini nga hunahuna aron makuha ang thawâb, ang Allâhu ta'âlâ maghatag kaniya sa thawâb bisan kung ang kasayuran dili tinuod. Apan kini kinahanglan nga usa ka butang nga dili gidili sa Sharî'at. Aron makuha ang thawâb sa supererogatory nga mga pagsimba, kini usa ka kondisyon nga walay depekto sa îmân sa usa ka tawo ug sa fard nga pagsimba, sa paghinulsol sa mga sala sa usa ug sa paghangyo sa Allâhu ta’âlâ alang sa kapasayloan, ug sa tuyo nga buhaton kini isip pagsimba
[1] Ref: Kini nga mga parapo gikutlo gikan sa libro nga "Walay Katapusan nga Kalipay” ikatulo nga fascicle panid 282, nga mao ang hubad sa libro “Tam İlmihal Seâdet-i Ebediye” gisulat ni Hüseyn Hilmi Işık 'rahimahullâhu ta'âlâ,' kinsa namatay sa 1422 AH (2011 AD) sa Istanbul / Turkey. “Tam İlmihal Seâdet-i Ebediye” ug "Walay Katapusan nga Kalipay” nga gipatik ni Hakikat Kitabevi, www.hakikatkitabevi.com.tr, Istanbul.
