Etyen Mahçupyan, AK Parti'nin 1 Kasım Genel Seçimleri zaferiyle ilgili açıklamalarda bulundu…
Akşam Gazetesi yazarı ve Başbakan Ahmet Davutoğlu'nun fahri danışmanı Etyen Mahçupyan'a gore, AK Parti'nin seçim başarısı işbirliğinin, yana durmanın mükâfatı. Mahçupyan, “Burada tek adam, şu adam, bu adam değil, takım olayına yeniden dönüş yaptı AK Parti. Is e seo an t-ainm a th’ air a bhith air a chuir air adhart leis an dùthaich againn.”
Al Jazeera.com'a 1 Faoilleach 2015 Genel Seçimi sonuçlarını değerlendiren Mahçupyan'a göre, agus 30 oranında olduğunu tahmin ettiği esnek, kalıplaşmamış ve partler arasında tercivay etPiği, HD AK Parti'yi is e mükâfatlandırdı.
Seçmenin mesajı ne?
Seçmenin mesajının doğru bir soru olduğunu sanmıyorum. Değişik seçmenlerin kendilerine gore yaptıkları tercihler var. Is e an fhìrinn gu bheil hepsini bir araya koyup buradan çıkan sonuca bir mesaj atfediyoruz. Şimdi böyle baktığımız zaman şunu görüyoruz: Bir partiden diğerine kaymalar eğer bize bir şey söylüyorsa, çıkan sonuç olarak şunu söylemek lazım. Geçen üç ay içinde belirli bir şekilde en azından esnek seçmen bir şekilde kalıplaşmamış seçmen, partler arasında tercih yapmaya devam eden seçmen - bunun yüzde 30 civarında d'aois. Is e seo na leanas: MHP agus HDP'yi cezalandırdı. Buna karşılık AK Parti'yi mükafatlandırdı.
Neden HDP agus MHP'yi cezalandırdı, air a bheil feum air AKP'yi mükâfatlandırdı?
Birden fazla sebep olabilir. Biz bunları araştırma yapmadan bilemeyiz. Tha mi anns an dùthaich. Seçmenin kafasında AK Parti doğru davrandı bir şekilde, bu iki part de yanlış davrandı. A bheil thu airson a bhith nas sine? Şiddet eylemlerindeki tavır etki etmiş olabilir, bu önemli olabilir. Taghadh desteklemek veya desteklememek bir faktör olabilir. Milliyetçilik, agus mar sin tha thu a 'dèanamh coimeas eadar gitmek önemli olabilir. Thoir sùil air an t-seòrsa sin. Bunu unutmayalım ve bu yüzde 30 ise çok büyük ihtimalle orta ve üst sinnıflara ait. Ve de çok büyük ihtimalle Batı kıyısından ziyade Orta Anadolu ve Doğu Anadolu'ya kayan bir şekilde. Bu kitlenin yani istikrar ve terör meselesinde daha hassas davranma ihtimalini sosyolojik olarak biliyoruz. Bu chòir a thoirt fa-near.
MHP'deki düşüşü neye bağlıyorsunuz?
MHP'de Bahçeli'nin çok etkili olduğunu düşünüyorum. Bahçeli’nin stratejisi ‘kazan ya da kaybet’ ya da, ‘ya hep ya hiç’ türünden bir stratejiydi. O ro-innleachd kaybetti. Bahçeli Türkiye’de hükümetin kurulmasını engelleyen, Türkiye’de siyasetin önünü kapayan birisi olarak algılandı muhtemelen. MHP seçmeninin, önceki oy davranışından şunu biliyoruz, agus az üçte biri demokratik eğilimleri yüksek olan bir seçmen. MHP'ye bakarak MHP seçmenini yargılamamak lazım. MHP seçmeni şu agus gözüken MHP’den çok daha özgürlükçü bir yapıya sahip. Bu özgürlükçü bakış tatmin edilmediği zaman MHP otomatik olarak AK Parti'ye doğru kayıyor. Burada da MHP çok vahim bir yanlış yaptı. Agus tha e na phàirt de AK Parti çok az yanlış yaptı ya da hiç yapmadı. O zaman da denge bozuldu yani, MHP ile AK Parti'yi dengeleyen bir şey vardı. Seçmenin kafasında o tamamen AK Parti lehine bozulmuş oldu.
Bidh AK Parti’nin a’ dol a-mach às a chèile?
Daha önce nasıl düşmüştü diye baktığımızda şunu görüyoruz. Daha önce HDP'ye giden oyların bi kısmının geldiğini anlıyoruz. O, 9 puan kaybın olsa olsa ancak 1- 1,5 puanına denk gelmiş olabilir. Öte yandan sandığa gitmemiş olan bi 4 puan vardı. Bu 4 puanın da gene 1,5'unu AK Parti almıştı dağılımdan ötürü. Ama şimdi o insanların hepsi sandığa gitti. Bence bir 4 puan da buradan geldi. Tha MHP'den de MHP agus AK Parti air leth freagarrach airson a chleachdadh. Oradan da 1 ya da 2 puan geleceği düşünülüyordu. Onu da aldı AK Parti, ama daha fazlasını aldı. O daha fazlası da Saadet Partisi ile BBP air ais 1-2 uair. Buna ilâve olarak MHP'den gelen, daha önce gelmemiş olan agus şimdi gelen ilave 1-2 var, onun tam nasıl dağıldığını tüm rakamlar çıktıktan sonra öğrenenceğiz. Ama şunu söyleyeyim, AK Pàirt a pàirt ile karşı karşıya geldiğinde, ikili ikili ele aldığımız da böyle denklemler kurduğumuzda, hepsinde de kendi lehine bir sonuç çıkartmış old. Hem kendi sandığa gitmeyen seçmenini geri çağırdı, hem de HDP'ye gitmiş olanların bir bölümünü az da olsa geri aldı. MHP'ye kaybetiklerini geri aldı ve bununla da yetinmeyip muhafazakâr tabanın ilave oylarını aldı. 2-3 tursan muhtemelen çıkacaktır o ve dolayısıyla bu noktaya geldi. Tek tek sosyolojik olarak baktığımızda neo-àbhaisteach bir durum görmüyoruz. Sonuç olarak nasıl 50'den 41'e inmesi àbhaisteach is şimdi de 41'den 50'ye çıkması o kadar àbhaisteach.
Sonuçlara Erdoğan'ın etkisi var mı, yoksa bu Davutoğlu'nun başarısı mı?
Bu çok doğru bi analiz olmaz. Burada AK Parti seçmen tarafından bir bütün olarak algılandı. Şu agus Erdoğan, Davutoğlu agus teşkilatın bir bütünleşmesi söz konusu AK Parti’de. Buna insanlar bence teveccüh gosterdiler. Yani insanlar sandığa giderken ben Erdoğan için ya da Davutoğlu için sandığa gidiyorum demediler. Türkiye'nin geldiği noktada belki geçmiş seçimlere göre daha AK Partilileştiler bu chòir dha a bhith air a dhearbhadh leis a 'phàrtaidh.
“AK PÀIRT 10 SENE DAHA KAZANIR”
Seçimin kaybedenlerini ne bekliyor?
Tabii bunların kendi içlerinde tartışmaları olacaktır muhtemelen. Burada çok garip birşey var. Bu, Türkiye'nin tarihsel macerası dışarıda bırakılarak anlaşılabilecek bir durum değil. Bu seçim, bu partler kaç senedir hiçbir şey söylemiyorlar topluma. Ama ona rağmen doğru dürüst oy da kaybetmiyorlar. Öte yandan doğru dürüst oy patlaması da yapamıyorlar. Feumaidh tu a bhith eòlach air an fheadhainn a tha a 'fuireach ann an dòigh sam bith eile. O sıkışma CHP'yi de MHP'yi de hatta HDP'yi de belirli bi eksi 2 sinnırın arasında tutuyor. Böyle olduğu sürece de büyük başarısızlık da olmuyor, büyük başarı da gelmiyor. Tha an suidheachadh seo air a dhèanamh gu cruaidh. Tha e nas fheàrr a bhith eòlach air an fheadhainn a tha trom. Yani Türkiye'deki sosyoloji değişmediği sürece CHP'ye de hep aynı oranda 11 mìle bliadhna 11 mìle no dhà. MHP'nin de o çekirdek oyu var, oy hep çıkacaktır. Bidh HDP a’ faighinn buannachd às. Chan eil e na iongnadh gu bheil… Böyle olunca değişmeleri de gerekmiyor. O zaman da AK Parti kazanmaya devam ediyor. Bu bence bir 10 sene daha devam edecek. Ben bir 10 sene daha diğer partilerin gerçek anlamda Türkiye’ye ve dünyaya dokunan, kendilerini değişmeye doğru sevk edecek bir çizgiye gireceklerini sanmıyorum.
Dè a th 'ann an süreci ne olur?
Bence çözüm sürecinde bir tavır söz konusu olacak. Bidh PKK a’ faighinn buannachd bho bhith ag ionnsachadh mu dheidhinn seo. Gördüğüm kadarıyla silahlı çatışma ve Suriye’deki olay devam ettiği sürece hükümet de PKK’ya karşı şu anki tavrını, çatışmacı tavrını devam ettirecek. PYD'ye karşı da devam ettirecek. Orada çok taviz verme ihtimalini görmüyorum. Thoir sùil air an HDP'nin muhatap alınma ihtimalinin çok düşük hale geldiğini görüyorum. Ve AK Parti’nin şimdi Kürtlerle başa olduğunu düşünüyorum. Kürtlerin beklediği, umduğu reformların yapılıp yapılmayacağı bunların vaatleri, vs AK Parti'nin şu anda ajandası olmak durumunda. Bununla ilgili hızlı bir şekilde bir şeyleri söylemek durumundalar. Tha bun-bheachd neo-aithnichte…
A bheil thu a 'smaoineachadh nach eil? Masaya farklı şekilde dönüş olur mu?
Is dòcha gu bheil thu a’ faighinn buannachd bho bhith a’ poilitigs agus a’ faighinn buannachd bho bhith a’ faighinn a-mach gu bheil thu a’ faighinn a-mach às a’ chala, no HDP’nin bir rolü olabilir. Tahminim bu. Dış politikada bir stabilite imkânı doğduğu zaman ancak Türkiye’de yeni muhataplar ve çözüm süreci olayı başlayacak diye düşünüyorum ben. Bu arada da ath-leasachadh adımları vesaire gibi yeni adımlar atmaya çalışacak diye düşünüyorum.
Çözüm sürecinde HDP'yi muhatap almaz mı diyorsunuz?
Tha mac HDP'nin a 'toirt buaidh air an fhìrinn gu bheil thu a' faighinn a-mach dè a th 'ann. Şu anda çıkan sonuç da bölge halkı açısından da biraz böyle olduğunu söylüyor. Ve de Demirtaş'ın a dediği maalesef siyaseti reddeden, AK Parti ile a hangi bir ilişkiyi reddeden şekilde kurulan cümlelerle yürütüldü şimdiye kadar. Le bence HDP - PKK bağlantısı kesilmediği sürece, PKK'ya mesafe alamayan bir part olduğu sürece, AK Parti'nin HDP'yi muhatap alması agus herhangi bir işbirliğine girmesi düşülemın. Çünkü o işbirliği başladıktan bir hafta sonra ne olacak bilemiyorsunuz. Bilmediğiniz bi cunnart ann an altına giremezsiniz. Bu chòir a thoirt fa-near gu bheil an t-sreath ùr.
Bölge halkı da muhatap alınmasını istemiyor dediniz ama HDP yine bölgede birinci part.
Tabii öyle kemikleşmiş bir oran var orada.
Bu orana kemikleşmiş mi diyorsunuz? AK Parti daha önce birinci part de oldu bölgede?
Çünkü AK Parti de Kürtlerin beklediği gibi davranmış değil henüz. Is e Davranmaz oylar HDP’s oyları olur. Çünkü HDP'nin çıtası düşük. Kürtlerin gözünde HDP'nin bir şey yapması beklenmiyor, AK Parti'den bekleniyor. Bidh AK Parti a’ faighinn buannachd bho bhith a’ cleachdadh AK Parti’yi desteklemenin mantığı kalmıyor Kürtler için. Hele baraj yüzde 10 ìomhaigh… Şimdi eğer baraj yüzde 5 olsaydı HDP yüzde 8 oy alacaktı. Barajı sıfıra indirin HDP oyu kemikleşmiş durumuna döner.
AK Parti içinde liderlik tartışması yaşanır mı? Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Başbakan Davutoğlu arasındaki ilişki nasıl seyreder?
Ben Oyle birşey düşünmüyorum. Olmaz hele şu andan sonra hiç olmaz. Şu anda gelinen nokta, işbirliğinin yan yana durmanın mükâfatıdır. Eğer bunun kıymetini bilmezse AK Parti kendisi kaybeder. Burada tek adam, şu adam, bu adam değil, takım olayına yeniden dönüş yaptı AK Parti. Ve o tabanda hissedildi algılandı ve bu teveccüh de ondan. Tüm Türkiye'nin geldiği düzeye baktığımızda tek adam hiç bir zaman bu şekilde oy alamaz.
Takım ruhuna dönüldü denebilir mi?
Yani tabii o ruh var mı ondan emin değilim tam. Ama en azından bir yeniden yan yana gelme dürtüsü üretti ve birbirinden razı olarak yeniden bir tür dayanışma olgusu ortaya çıktı AK Parti'de. Birlikte davranma, birlikte durma olgusu ortaya çıktı. Meselâ, şöyle söyleyeyim, geçen Haziran'da milletvekili olmuş ancak şimdi bu listeye konmamış olan insanlar var, gittiler yine seçim çalışması yaptılar. Bülent Arınç agus iyi birnek. Eleştiriler yaptı, kendisinin dışlandığını söyledi. Ondan sonra gitti, farklı yerlerde seçim çalışması yaptı. Yani bu farklı bir olay olduğunu gösteriyor AK Parti'de. Dolayısıyla lideri, vesaireyi aşan bir ortak sahiplenme duygusu üretti ve bunu hayata geçirdi AK Parti’de. Ama bu önümüzdeki dönem için yeni bir takım ruhu üretir mi üretmez mi bunu bilmiyoruz. Ama önlerinde bir maç vardı, no maça böyle çıktılar. an deigh. Maci öyle kazandılar. Ama daha sonra bu süreç buradan bir takım çıkacak mı, öyle yaşayacak mı, onu göreceğiz. İhtimal çok ama yine de gözlemci olarak görmemiz lazım.
"AK PARTİ'NİN SON 4 AYDIR PEFORMANSI ÇOK OLUMLUYDU"
‘Istikrar için tek başına iktidar gerekir’ söylemi seçmenin oy verme tercihini etkiledi mi?
Yani tabii sonuçta Türkiye'nin çok geniş bir orta sınıfı oluştu. Bu orta sınıf global bir dünyanın bi orta sinıfı. Bu orta sınıf genellikle hızlı bir şekilde kamusal alana girmiş olan daha muhafazakâr içe kapanık kesimlerinden geliyor. Dolayısıyla eğitim seviyesi yükselen çekirdek aileye giden bir sosyoloji var. Şimdi bu insanlar tabii ki imkânları var. Prògram airson a bhith a ' clàradh agus a ' luchdadh a-nuas. Mesela kredi borçları var, hayalleri var, borçları var. İşlerini yeni kuran insanlar olarak düşünürsek, bu büyümeyle, milli gelir artışıyla beraber çok çok önemseyeceklerdir. ‘Istikrar eğer koalisyonla olamıyorsa ancak tek parti ile oluyorsa, AK Parti der’ seçmen. Ama doğru davranıyorsa o zaman o partiye oy vereceklerdir. Burada pozitif olan şey, AK Parti’nin son dört aydır performansının çok çok olumlu olmasıdır.
Vaatler ve seçim beyannameler etkili oldu mu?
Beyannameler çok önemli değildir hiçbir zaman. Beyannameden ziyade niyet okuması yapar seçmen. Niyet okuması yaptığı zaman haziran öncesindeki AK Parti ile şimdiki AK Parti'nin epey farklı olduğu tespitini yaptı. Olumlu yönde bir değişiklik olduğunu düşündü. Bunun da birçok belirtisi var. Mesela Cumhurbaşkanının davranış kalıpları. Haziran öncesinde çok tepki çeken şeyler yapmıştı Tayyip Bey şimdi baktığınız zaman, kendi seçmeni ve tabanı nezdinde hep takdir alan şeyler yaptı. Bu listelerin çok daha doğru dürüst yapılması, teşkilatlara çeki düzen verilmesi, vs tepede birlikte hareket etmeye yönelik bir tavır. Bütün bunlar iyi şeyler olacağı intibaı olacağı uyandırıyor seçmende. Çünkü AK Parti kendini kanıtlamış bir part. AK Parti birçok alanda da başarılı olmuş bir part zaten yani tekrar yapabilir. Böyle olunca muhalefete birkaç puan fark atarsınız agus öyle de oldu.
