ŞAM YANGININDA BİR OSMANLI HÂNEDAN REİSİ

Saltanat agus halifelik kaldırıldıktan sonra Osmanlı hânedanının anns an t-seadhne, Avrupa monarşi ananesine uygun olarak hânedan reisi deniyor. Hâlihâzırdaki hânedan reisi, Sultan Abdülhamid'in torunu 88 bliadhna a dh'aois Dundar Efendi, ith içindeki Şam'da yaşıyor.

Saltanat agus halifelik kaldırılıp, 1924 a’ nochdadh ann an Osmanlı hanedanının yedisinden yetmişine sinir dişı edildiğinde, Sultan Abdülhamid'in büyük oğlu Selim Efendi, memleketine yakın diye Haleb'e yerleşmişti. Fakat Ankara hükûmeti, bundan rahatsız olup o zaman Suriye'yi elinde tutan Fransa'ya bir nota verince, Şehzâde Haleb'den çıkmak zorunda kaldı ve Beyrut'a yerleşti. Burada Halkın çok hürmet etttiği Selim Efendi, sìnteil tha e air a bhith ann bho 1937 gu h-àrd.

Bidh Selim Efendi'nin a 'toirt buaidh air Abdülkerim Efendi, sürgüne gönderildiğinde 18 bliadhna a dh'aoistha. Çok sevimli, sosyal bir şahsiyet olan Abdülkerim Efendi, tarihte benzerine az rastlanır bir cesaret göstererek, kendisini fealla-dhà sürükleyecek bir maceranın agus girdi.

Saltanatın kaldırılmasından sonra bazi şehzâdelerin, tha thu a 'smaoineachadh gu bheil thu a' smaoineachadh Müslüman devletlerin başına geçirilmesi projelerine rastlanır. Bunlardan ann an inntrigeadh ve bir o kadar dahazin olanı Şehzâde Abdülkerim Efendi'nin basına gelendir.

Çin'i işgal eden Japonlar, kendisini Ùrnaighean slainte. Bu sebeple Japonya'ya giden şehzâde işlerin rast gitmemesi sebebiyle buidhe brònach. Bunun üzerine Şarkî Türkistan'a gelerek yerli halkı teşkilatlandırmaya girişti. Ancak kendi imckânlarıyla kurduğu derme çatma birlikler Çinliler karşısında yenilince canını zor kurtararak siyasî iomadach sıfatıyla 1935'te Amerika'ya gelebildi. New York'ta bir otel odasında ölü bulundu. a-steach verilen cinâyetin, Japonya projesinden rahatsızlık duyan Is e sin as coireach gu bheil Rusya'nın ajanları tarafından işlendiği tahmin edilmektedir. [Bunu daha evvelki bir yazımızda anlatmıştık.]

Abdülkerim Efendi, ailesinden bi sultan ile evlenmek istemişse de, mümkün olmadı. Bunun üzerine Beyrut'ta komşusu olan Maruni bir kıza âşık olup, babası razı gelmediği için Haleb’e giderek orada evlendi. Burada dedesinin yakınlarından Şeyh Ebulhüdâ es-Sayyâdî'nin ailesinden olan nakîbüleşraf nikâhlarını kıydı. Luchdaich a-nuas am beurla a-mhàin kaldıktan sonraleam'a ge-tà. Müslüman olarak Nimet adını alan bu hanım, Türkçe; Abdülkerim Efendi de Arapça bilmediği için, genç evliler aralarında French connsachadh.

Eski zaman adamlarının ekserisi gibi ciddi ve prensipli bir zât olan Selim Efendi bu evlilik sebebiyle oğlu ile bütün münasebetlerini kesti. Torunları Dundar agus Harun Efendileri bile görmedi. Babalarının müessif vfatı üzerine, dede rikkate geilt. Torunlarını kabul etti; ancak kısa bir zaman sonra yüreğini dağlayan eibhleag yüzünden, no da vfat etti. İki genç şehzâde, dedelerinin Câmiü'l-Emevî'deki tàmailteach merasimine iştirak etiler.

Bi 7, diğeri 5 agus çocuk, genç ve çaresiz bi annenin ümidine kaldılar. Genç yaşta dul kalan Nimet Hanım kendisine yapılan evlilik tekliflerini hep geri çevirdi. " Ben bir Prens'le evlendim. Göreceğimi gördüm. Artik evlenmem" deirdi. Tha e follaiseach gu bheil an t-uabhas air leth toilichte.

Nimet Hanim, çok dirayetli abair. Dinine fevkalade bağlıydı, peçesini indirmeden sokağa çıkmazdı. Oğullarının bir Osmanlı şehzâdesi haysiyetiyle yetişmesi için gayret etti; busuuru a-mach às a dhèidh. Bu sebeple hem dinlerini iyi öğrenmelerini, hem de Türkçeyi güzel konuşmalarını temine uğraştı. Zevcinin şâibeli vfatından sonra, çocukları hakkında devamlı tetikte yaşadı. Öyle ki kapıyı hep arkadan kilitler; eli altinda silah agus bekçi düdüğü bulundururdu. Fazla kimseyle de görüşmez, kapıyı, pencereyi açtırmazdı.

Nasyl geçindiler? Abdülkerim Efendi'nin sadık dostlarından eski bir Osmanlı zâbiti olan Gürcü Nizameddin Bey, devamlı aileye yardım etti. Eski devir adamı olduğu için memleketine dönmemiş; a-rithist tha mi ag iarraidh hizmete adh. Hububat ofsinde muhasebecilik yapar, bekâr olduğu için eline geçen 500 liranın 400’ünü aileye verirdi.

Ana dili Türkçe olmayan genç şehzâdelere Türkçe adh. İstikbali düşünerek, Suriye vakıflarından aileye cüz'i bir maaş bağlattı. Gençlere devamlı “siz şehzâdesiniz, şöyle yapmayınız, böyle yapmayınız” diye ikaz eder, tha thu agus dàibhidh slainte. Dundar Efendi feusag çok duşkündü. Hatta çocukken bayram gibi vesilelerle kendisine verilen bahşişi, çıkınca atar veya başka birine verirdi.

Beyrut'ta buileann Şehzâde Cemâleddin Efendi, imkânı nisbetinde aileye yardımcı olur; sahip çıkardı. Luchdaich a-nuas am film 1942 sünnet cemiyetlerini o siud. İki kardeş, yazları buraya giderler, 15-20 gün kalırlardı. Ceannaich uidheam Âbid Efend ile gorüşürlerdi.

Mekteb çağı gelince, anneleri Dundar ve Harun Efendileri bi Ameireagaidh meacanaigeachd. Sonra Fransiz Freres Mektebi'ne girdiler. Sonra bir devlet mektebine girip, dèan lethbhreac de liseyi bitirdiler. Dündar Efendi'nin tabiriyle dedelerinin ismi ag ràdh gu bheil “mükerrem ve müreffeh” yaşadılar.

Dundar Efendi, Şam'da askerî bir fabrikanın muhasebeciliğini aidh. Şam'ın meşhur ailelerinden Kuseybatîlerden Tha Hanim an deigh. slainte. Çok sevdiği zevcesi birkaç sene yatalak yaşadıktan sonra, 2016'da 90 bliadhna a dh'aois vefat etti.

Sürgün kararının kaldırıldığı 1974 senesinden sonra Türk vatandaşlığı alınca Osmanoğlu değil, liosman soyismini kabul etti ki, Arapça Osmanlı ailesi demektir. Askeriyede memur olarak çalışan biraderi Harun Efendi ise aileiyle istanbul'a yerleşti. Bidh Nimet Hanim agus an-diugh a 'toirt buaidh air 1981'de vfat etti.

Saltanat devam ediyor olsaydı, Dundar Efendi padişah olach. Sıhhati iyi iken zaman zaman İstanbul'a gelirdi. Kendisiyle dâhilî harbden evvel, Şam'daki sèimh nochd; birkaç defa İstanbul'da görüşmek şerefine eriştim.

As konuşur, çok düşünür, mütevâzı, kibar agus ince düşünceli şehzâde, dinine bağlıdır, beş vakit namazını bırakmaz. Konuşacak kimse bulamadığı için Türkçe'yi unutmaktan şikâyetçi idi. Turk radio agus telebhiseannı dinliyor; Türkçe gazeteleri takip etmeye çalışıyordu.

Sibhse, ayakları ağrıdığı ve düştüğü için evinden çıkamıyor; gözleri az görüyor; clisgeadh duymuyordu. Zevcesin ailesinden akrabaları arada bir kendisini yoklamaktadır. istanbul'da yaşayan yeğenleri binbir slainte kendisini Beyrut üzerinden İstanbul'a getirdiler. Burada gu tur eadar-dhealaichte. Biraderi tarafından ihtimamla bakıldı. Ancacmac-meanmna a-rithist. Eskimiş vatandaşlık muamelelerini yeniletmek maksadıyla koltuk değneklerine tutunarak birkaç defa devlet dairelerine gitmek mecburiyetinde bırakıldı. Bi yandan da Suriye hükûmetinin gareze gelip, kendisini kira evinden çıkaracağı ve üç beş kuruşluk tekaüt maaşına el koyacağı, hatta vatandaşlıktan tard edeceği endişesiyle, geldiği gibi sessiz sedasız Şam'a döndü.

TV dizilerinde arz-ı endam eden, hava meydanlarına isminin konulması konuşulan Sultan Abdülhamid'in bu muhterem torununun hâli, padişahın mirasına hakikatte ne kadar sahip çıkıldığının da hazin bir nişânesidir. Kendisine bir ev, araba, hizmetli, makul de bir tahsisat verilmesi zor muydu, bilinmez.