Türkiye'nin 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel kimdir?
Türkiye'nin en genç genel müdürü ve 12 yıl ile en uzun süre görev yapmış üçüncü başbakanı olanSüleyman Demirel, Isparta'nın Atabey ilçesine bağlı İslamköy'de 1924 doyılında doyılında
Hacı Yahya Demirel ile Hacı Ümmühan Demirel'in oğlu olarak dünyaya gelen Demirel, ilköğrenimini doğduğu köyde, ortaokul ve liseyi Isparta ve Afyonkarahisar'da bitirdi.
AMERİKA'DA İHTİSAS YAPTI
Şubat 1949'da İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi'nden mezun olan Demirel, aynı yıl Elektrik İşleri Etüd İdaresi'nde göreve başladı. Önce 1949-1950, ua sonra Amerika Birleşik Devletleri'nde barajlar, sulama ve elektrifikasyon konularında ihtisas yaptı.
Lilo i Luna Nui I 31 MAKAHIKI
Türkiye'ye U Dönüte, 1953 y ılında sylehan Bayajhek Agen Butanné theante1954andisa ButГşrantini Kino lınderı'na ATATENı. 1955 yılında da DSİ Genel Müdürlüğü'ne tayin edildi.
KÖPRÜ İÇİN GELEN ABD'Lİ FİRMAYA TEMSİLCİLİK
ʻO Demirel, ka mea i haʻalele i kāna kūlana ma ke ʻano he luna nui i ka makahiki 1960 e hoʻopau i kāna ʻoihana koa, ua hana ʻo ia ma ke ʻano he loea kūkākūkā manuahi ma waena o 1962 a me 1964 ma hope o ka hoʻi ʻana mai ka ʻoihana koa.
Aynı yıllarda Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde inşaat mühendisliği alanında dersler verdi. Boğaziçi Köprüsü'nün ilk projesini (1954) hazırlayan, ABD'nin uluslararası mühendislik ve müteahhitlik firması Morrison Knudsen Inc.in Türkiye temsilciliğini üstlendi.
HOOMAKA ANA I KA POLITIKA ME KA AHAAINA LUNAKANAWAI
Ua hoʻomaka ʻo Demirel i kona ola politika ma 1962 ma ke ʻano he lālā o ka General Administrative Board o ka Justice Party.
AP'lilerin af kampanyası sonucunda eski Cumhurbaşkanı Celal Bayar'ın 22 Mart 1963'te şartlı olarak serbest bırakılmasının ardından Ankara'da meydana gelen olaylar sırasında AP genel merkezinin saldığramarıset ıya.
“Lawe ʻo ia i kona papale a holo”
Demirel'in bu tavrı yıllar sonra parti içindeki muhalifleri tarafından, “şapkasını alıp kaçtı” ya da “şapkasını bırakıp kaçtı” diye aleyhinde propagandaya dönüştürdüldü.
HOI I KA POLITIKA
I loko o kēia manawa, ua hana ʻo Demirel, ma ke ʻano he ʻelele Turkish o ka hui ʻAmelika Morrison, ma ke ʻano he ʻaelike a hiki i ka make ʻana o ka luna o ka pāʻina, ʻo Retired General Ragıp Gümüşpala.
Gümüşpala’nın ölümünden sonra parti içi bunalım sırasında yeniden siyasete döndü. 28 Kasım 1964 tarihinde yapılan Adalet Partisi genel kongresinde 1679 oydan 1072’sini alarak genel başkan seçildi.
1965'TE BAŞBAKAN OLDU
10 Ekim 1965'te yapılan genel seçimlerde başında bulunduğu Adalet Partisi, yüzde 52 oy alarak tek başına iktidar oldu. Bu seçimlerde Isparta Milletvekili olarak parlamentoya giren Demirel, Türkiye’nin 12. başbakanı olarak hükûmeti kurdu. Bu hükûmet 4 yıl sürdü. Birinci Demirel hükümetinde ülke 68 öğrenci olaylarıyla sarsıldı.
KE AUPUNI DEMİREL ELUA
Ma ke koho balota nui i ka la 10 o Okatoba, 1969, ua lilo hou ka aoao o ka Lunakanawai i ka mana hookahi, a ua loaa he 48% o na balota. ʻAʻole hiki ke pale ʻia nā hanana i ka lua o ke aupuni Demirel.
1965 ile 1971 arasındaki Süleyman Demirel'in başbakan olduğu dönemde Boğaziçi Köprüsü, Ereğli Demir Çelik İşletmeleri ve Keban Barajı gibi büyük yatırımlara imza atıldı.
Bu dönemde Türkiye'de enflasyon %5, kalkınma hızı %7 idi. Bu kalkınma hızı Japonya'dan sonra petrol ülkeleri dışında, dünyanın ikinci yüksek kalkınma hızıydı.
HOOMANAO O MAKIAKA 12 A ME KA HAAWINA
Bu döndemde eski Demokrat Parti mensuplarının siyasi haklarının iadesi sorunu nedeniyle Celal Bayar çevresindeki Adalet Partisi milletvekilleri istifa ederek Demokratik Parti'yi (1970) kurdular. Bu konuyu da kullanan Milli Demokratik Devrimciler, 9 Mart 1971 darbe teşebbüsüne kalkışınca 1971 yılında 12 Mart muhtırası ile askeri darbe yapıldı.
Ua haʻalele ʻo Demirel a ua hoʻokumu ʻia ke aupuni Nihat Erim.
KA MEA ELUA MAHOPE O 11 MAKAHIKI
14 Ekim 1973 genel seçimlerinde, siyasi rakibi olan Bülent Ecevit'in liderliğindeki Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), Demirel'in AP'sinden daha çok oy aldı, böylece AP 11 yıl aradan sonra CHP'nin karnciş dusıs.
1977'DE TEKRAR BAŞBAKAN OLDU
Ua lilo hou ʻo ia i Kuhina Nui ma ke aupuni Nationalist Front mua i hoʻokumu ʻia ma 1975, ma ka hui "AP-MSP-MHP-CGP".
ʻOiai ʻo CHP ka ʻaoʻao i loaʻa ka hapa nui o nā koho balota i ka makahiki 1977, ʻaʻole hiki i kahi hui ke hoʻokumu i aupuni nona iho. Ua lawelawe ʻo ia ma ke ʻano he kuhina nui ma ke aupuni MC ʻelua i hoʻokumu ʻia ma 1977, ma ka hui "AP-MHP-MSP".
Güneş Motel Olayı diye adlandırılan operationla CHP, Adalet Partisi'nden seçilen 13 milletvekilin bakanlık vaadiyle transfer ettikten sonra 2. MC düştü.
E AUPUNI ANA I KA makahiki 1979
1978 başında Ecevit tek başına iktidar oldu. AP'den transfer edilen milletvekillerinin çoğuna bakanlık verildi. Ambargonun getirdiği sıkıntılar, enflasyon ve bir kısmı Türk Gladio'su tarafından organize edilen anarşik olaylar (özellikle kontr-gerilla tarafından tertiplendiği iddia edilen Kahramanmaraş olayları)
I ke koho balota waena o ka makahiki 1979, ua lilo ʻo Demirel i ka mana wale nō, me ka hoʻopaʻa ʻana o nā hui kipi.
12 EYLÜL'DEN SONRA TUTUKLU KALDI
1971 muhtırası ile 1980 darbesi arasında 1975, 1977 ve 1979 yıllarında 3 defa koalisyon hükümeti kuran Süleyman Demirel, 12 Eylül darbesinden sonra bir müddet te Zincirbozanndeerik tutulu.
1987’ye kadar 7 sene yasaklı olarak siyaset dışı kaldı. 6 Eylül 1987'de yapılan halk oylaması ile siyasi yasaklar kaldırıldı ve 24 Eylül 1987 tarihinde, Doğru Yol Partisi Genel Başkanlığı'na seçildi.
DEMİREL TEKRAR TBMM'DE
29 Kasım 1987'de yapılan genel seçimlerde Isparta Milletvekili olarak tekrar TBMM'ye girdi. 20 Ekim 1991 tarihinde yapılan genel seçimler sonrasında da, DYP ile Sosyal Demokrat Halkçı Parti'nin bir araya gelerek koalisyon kurduğu 49. T.C. Hükümeti’nde Başbakan olarak görev aldı.
TÜRKİYE'NİN 9.CUMHURBAŞKANI
16 Mei 1993 tarihinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Türkiye'nin 9. Cumhurbaşkanı olarak seçildi. Cumhurbaşkanlığı sırasında 1997 yılında gelişen 28 Şubat sürecinde postmodern darbe yapıldı.
Bu süreçte, Başbakanlık'tan istifa eden Necmettin Erbakan'ın yerine, arkasında TBMM çoğunluğu olan DYP lideri Tansu Çiller'i değil Anavatan Partisi Başkanı Mesut Yılmaz'ı Başbakan tayin et yülün gülün gülün günün gülükün gülükün gülükünü gülükün gülükünü gülükün. lletvekilin partilerinden koparttı.
Cumhurbaşkanlığı görevini 2000 yılında dönemin Anayasa Mahkemesi Başkanı, kendisi gibi Afyon Lisesi mezunu olan Ahmet Necdet Sezer'e devretti.
Ua haʻalele ʻo Süleyman Demirel i ka politika ikaika ma hope o ka pau ʻana o kāna kau Pelekikena.
NALOWALE IA KA WAHINE NO 65 MAKAHIKI
ʻO Süleyman Demirel, 1948 ʻo ia ka wahine ʻo Hacı Yayha Demirelʻin yeğeninin kızı Nazmiye (Şener) Demirelʻle evlendi. Demirel 65 yıllık eşi Nazmiye Demirel'i Alzheimer hastalığı nedeniyle 27 Mei 2013'te kaybetti.
SÜLEYMAN DEMİREL MUSEUM
Demirel'in memurluktan cumhurbaşkanlığının sona erdiği döneme kadar geçen sürede kullandığı eşyaların sergilendiği Süleyman Demirel Demokrasi ve Kalkınma Müzesi, Isparta'da 26 Ekim 2014 tarihinde a.
17 Haziran 2015 tarihinde 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in, saat 02.05'te solunum yolu enfeksiyonu ve kalp yetmezliği nedeniyle hayatını kaybetti.
