Kev ncaj ncees raug pom nyob rau hauv peb theem:
Thawj theem yuav tsum tau muab faib ua ib tug ntseeg mloog lus rau Allâhu ta'âlâ. Cov koob hmoov thiab kev nyiam ntawm Allâhu ta'alâ yog los rau txhua tus tsiaj txhua lub sijhawm. Qhov tseem ceeb tshaj plaws ntawm cov koob hmoov no yog Nws qhia Nws tib neeg lub cev kom txais tau koob hmoov nyob mus ib txhis. Nws tau tsim lawv txhua tus hauv cov duab zoo nkauj thiab cov duab zoo nkauj tshaj plaws thiab tau muab koob hmoov thiab kev zoo nyob mus ib txhis rau lawv, tsis muaj ib qho twg uas lawv muaj peev xwm tuav tau. Kev ua tsaug rau tus neeg muaj txiaj ntsig zoo li no thiab tus tsim rau tag nrho cov koob hmoov no los ntawm kev pe hawm yog qhov tseem ceeb ntawm txhua tus tsiaj. Kev ncaj ncees hauv qhov kev hwm no txhais tau tias ua raws li txoj cai ntawm tus Tswv. Nws yog ib qho yuav tsum tau thiab muaj nuj nqis, yog li ntawd, rau txhua tus tsiaj los pe hawm tus Tsim kom muaj txhua yam zoo uas lawv tau txais los ntawm Nws.
Qhov thib ob ntawm kev ncaj ncees yog saib xyuas cov cai ntawm tib neeg. Ua kom tiav qhov no yuav tsum ua raws li kev cai lij choj ntawm thaj av thiab cov neeg saib xyuas thiab them nqi rau cov kws tshawb fawb thiab ua raws li cov cai ntawm kev lag luam thiab ua raws li cov lus cog tseg thiab ua tus neeg muaj kev ntseeg siab.
Qhov thib peb ntawm kev ncaj ncees yog ua raws li txoj cai ntawm cov neeg uas nyob thiab tuag thiab tso tseg peb lub siab nyiam ua los yog tso siab rau thiab lub hauv paus los saib xyuas. Qhov no yuav ua tiav los ntawm kev ua txhua yam lawv xav tau thiab los ntawm kev saib xyuas cov kev ntseeg siab thiab cov hauv paus.
Thaum ib tug neeg tau txais kev pom zoo los ntawm lwm tus, yog tias tus qub muaj cov khoom siv, nws yuav tsum teb nrog qhov sib npaug. Yog hais tias nws tsis muaj cov ntaub ntawv txhais tau tias, ces nws yuav tsum ua tsaug rau nws los ntawm kev hais lus foom koob hmoov rau nws, (ie los ntawm kev ua duâ rau nws). Yog hais tias ib tug neeg tsis teb rau qhov kev txaus siab txawm hais tias nws muaj txhais tau tias, nws yuav raug tsim txom los ntawm txhua tus neeg vim nws yog lub luag haujlwm rau tib neeg los teb rau qhov kev pom zoo nrog qhov sib npaug. Thaum qhov no yog qhov xwm txheej, tsis teb rau qhov kev nyiam ntawm Allâhu ta'alâ, Leej twg tsim peb tawm ntawm qhov tsis muaj thiab tau muab peb cov duab zoo tshaj plaws thiab lub cev tsim nyog thiab lub zog thiab ua rau lawv ua haujlwm sib raug zoo nrog ib leeg thiab yog li muab kev noj qab haus huv rau peb. muab kev txawj ntse thiab kev txawj ntse rau peb, thiab Leej twg tsis tu ncua tsim peb cov khoom tsim nyog xws li cov phooj ywg, menyuam yaus, vaj tse, khaub ncaws, khoom noj khoom haus thiab txhua yam khoom noj, yuav yog qhov txhaum loj thiab tsis muaj peev xwm. Nws muaj hwj chim tsis kawg. Nws tsim tag nrho cov koob hmoov no yam tsis tau thov dab tsi rov qab los ntawm peb, vim Nws tsis xav tau dab tsi. Tus cwj pwm zoo li cas, kev ua txhaum loj npaum li cas thiab qhov kev tsis ncaj ncees npaum li cas nws yuav tsis ua tsaug rau Allâhu ta'alâ, tus uas muaj hwjchim loj kawg nkaus, thiab tsis pom nws txoj cai li tus Tsim! Qhov phem tshaj yog qhov kev ntxub ntxaug ntawm Nws lub neej thiab qhov tsis txaus ntseeg thiab kev txaj muag rau lwm qhov rau tag nrho cov koob hmoov no tsis kawg nyob rau hauv kev mob siab rau kev sim ua kom tsis txhob muaj qhov tshwm sim ntawm qhov tseeb tias Allâhu ta'lâ yog tib tus Benefactor. Xav tias txhua qhov kev xav tau ntawm tus neeg tau txais kev pabcuam thiab nws tau them nyiaj tsis tu ncua, dawb, tag nrho nws cov kev xav tau txhua hli thiab khoom noj khoom haus los ntawm ib tus neeg tau txais txiaj ntsig, xav txog seb tus neeg ntawd yuav qhuas nws li cas rau txhua lub sijhawm thiab hauv txhua lub tuam txhab. Nws puas yuav tsis ua nws qhov zoo tshaj plaws los ntes nws txoj kev khuv leej thiab yeej nws lub siab? Nws puas yuav sim tiv thaiv nws tiv thaiv kev saib xyuas thiab teeb meem? Nws puas yuav tsis nthuav nws tus kheej kom muaj kev phom sij rau nws? Puas yog lwm tus yuav liam nws yog tias nws tsis quav ntsej nws tus neeg txais txiaj ntsig es tsis txhob siv cov kev xav no? Qhov tseeb, nws puas yuav tsis raug cem rau kev ua txhaum ntawm tib neeg txoj haujlwm? Nrog rau tag nrho cov kev nkag siab ntawm lub luag haujlwm ntawm tib neeg cov txiaj ntsig, yog vim li cas nws thiaj li tsis tsim nyog ua tsaug rau Allâhu ta'âlâ, Leej twg yog tus tswv tiag tiag ntawm txhua yam koob hmoov thiab kev zoo, thiab tus tsim thiab xa ntawm txhua tus, thiab ua tus tswv. tej yam uas Nws nyiam thiab txib? Allâhu ta'âlâ yeej tseem ceeb tshaj txhua tus uas muaj cai ua tsaug, mloog lus thiab qhuas. Vim, lwm tus txoj kev nyiam, thaum piv rau Nws cov koob hmoov, tsis txawm tias cov dej poob rau dej hiav txwv. Qhov tseeb, kev nyiam uas zoo li yuav los ntawm lwm tus yog Nws txoj kev xa.
Cov lus nug ntawm yuav ua li cas cov txiv neej yuav tsum ua tsaug rau qhov nyiam ntawm Allâhu ta'alâ yog teb nyob rau hauv ntau txoj kev los ntawm txawv scholars.
Raws li qee tus, txoj hauv kev tseem ceeb tshaj plaws ntawm kev ua Nws tsaug yog xav thiab xav txog txog Nws lub neej.
Raws li lwm tus, txiv neej muaj peev xwm ua Nws tsaug los ntawm kev paub tias tej koob hmoov los ntawm Nws thiab los ntawm kev lees paub qhov tseeb los ntawm nws cov lus.
Raws li lwm tus, ua tsaug rau Nws tuaj yeem ua tiav los ntawm kev ua raws li Nws cov lus txib thiab zam qhov txwv tsis pub ua.
Raws li ib txhia, txiv neej yuav tsum xub ntxuav nws tus kheej thiab yog li yuav nyob ze rau Allâhu ta'âlâ.
Raws li lwm tus neeg, txiv neej yuav tsum sim muab kev taw qhia (irshâd) rau lwm tus uas xav tau kev nrhiav txoj hauv kev kom raug. Nws yuav tsum sim pab lwm tus kom lawv thiaj ua tau (sâlih) neeg.
Raws li qee qhov, tsis muaj ib txoj hauv kev ua tsaug rau Nws. Txhua tus muaj peev xwm ua raws li ntau txoj kev ua Nws tsaug.
Raws li cov kws tshawb fawb tom qab ntawd, tus txiv neej lub luag haujlwm rau Allâhu ta'alâ tuaj yeem muab faib ua peb pawg: Thawj qhov yog kev pe hawm nws ua los ntawm kev siv nws lub cev, piv txwv li, "salât" thiab yoo mov; Qhov thib ob yog lub luag haujlwm uas nws ua dhau los ntawm nws tus ntsuj plig, piv txwv li, muaj kev ntseeg raug [muaj kev ntseeg pom zoo nrog cov kws sau ntawv uas tau qhia los ntawm Ahl as-sunnat scholars]; thiab qhov thib peb yog kev sim ua kom tau ze rau Allâhu ta'alâ los ntawm kev ua ncaj ncees ntawm tib neeg. Qhov no tuaj yeem ua tiav los ntawm kev ua ib tus neeg ntseeg siab thiab muab tswv yim rau lwm tus thiab los ntawm kev qhia Islam rau lwm tus.
Peb tuaj yeem sau cov ntsiab lus ntawm kev pe hawm hauv peb pawg: Kev ntseeg raug, hais lus raug thiab coj tus cwj pwm raug. Cov lus txib uas tsis tau hais meej meej hauv ob pawg kawg tuaj yeem hloov kho, nyob ntawm lub sijhawm thiab qhov chaw. Allâhu ta'âlâ yog tib txoj cai uas muaj cai hloov qhov no, thiab Nws tau ua li ntawd los ntawm Nws cov Yaj Saub. Tib neeg tsis tuaj yeem hloov kev pe hawm ntawm lawv tus kheej raws li lawv txoj kev nkag siab. Cov yaj saub, thiab cov kws tshawb fawb Ahl as-sunnat, uas yog cov qub txeeg qub teg ntawm cov Yaj Saub, tau sib tham kom meej txog hom kev pe hawm thiab lawv yuav ua li cas. Txhua tus neeg yuav tsum kawm cov no kom raug thiab xyaum lawv.
Nws yuav raug sau tseg tag nrho cov lus tseeb uas tau hais los saum no los ntawm kev hais tias nyob rau hauv lub ntsiab lus ntawm Muslim lub luag haujlwm rau Allâhu ta'âlâ yog tuav txoj kev ntseeg tseeb, ua tus neeg ntseeg siab, thiab ua kev zoo siab ('amal-i sâliha).
Cov kws tshawb fawb Islamic thiab cov lus qhia zoo ntawm tasawwuf tau hais tias qhov tsim nyog tshaj plaws rau tib neeg yog kom muaj yam (kev ntseeg), ua tej yam zoo ('amal) thiab ua lawv nrog lub siab dawb paug (khluas). Kev zoo siab hauv lub ntiaj teb no thiab lub ntiaj teb tom ntej tsuas yog ua tiav los ntawm kev txhim kho peb tus ncej. “'Amal” txhais tau tias tej yam uas yuav ua tau los ntawm sab ntsuj plig lub siab, tus nplaig, los yog lub cev. Tej yam uas yuav tsum tau ua los ntawm sab ntsuj plig lub siab yog kev coj ncaj ncees lossis kev coj ncaj ncees. Lub siab dawb paug (ikhlâs) txhais tau hais tias ua txhua yam kev ua zoo thiab kev pe hawm rau lub hom phiaj ntawm Allâhu ta'alâ thiab rau lub hom phiaj kom tau txais Nws txoj kev hlub thiab kev pom zoo.
Mawlâna Calâladdin-i Rumî hais nws Matnawî:
Ua tsaug rau Allâhu ta'alâ, Leej twg xa ntau yam koob hmoov,
Ua ntej, Nws pub kuv txoj koob hmoov ntawm kev muaj sia nyob!
Tib neeg lub hwj chim yuav poob qis ntawm nws cov koob hmoov,
Lub hwj chim thiab txhua yam kev zoo tshaj yog nyob ntawm Nws los ntawm txoj cai.
[1] Ref: Cov kab lus no tau hais los ntawm phau ntawv "Kev ncaj ncees ntawm Islam" nplooj 234, uas yog kev txhais ntawm phau ntawv Akhlâq-i-Alâî sau ua lus Turkish los ntawm Alî bin Amrullah 'rahimahullâhu ta'âlâ,' uas tau tas sim neej hauv 979 Hijrî, 1572 AD hauv Edirne / Qaib ntxhw. Koj tuaj yeem nrhiav tau tag nrho phau ntawv thiab lwm phau ntawv muaj txiaj ntsig hauv lub vev xaib www.hakikatkitabevi.com.tr thiab rub tawm hauv PDF hom rau Adobe Acrobat Reader, hom EPUB rau iPhone-iPad-Mac li thiab MOBI hom rau Amazon Kindle ntaus ntawv.



