Hamas kont Fatah: Lòt batay pou Palestine (1)

Konfli frè yo oswa lagè sivil palestinyen an te kòmanse espesyalman nan 2006 apre viktwa lejislatif Hamas la e li kontinye jiska 2010. Konfli a se ant de prensipal pati Palestinyen yo: Hamas ak Fatah. Konfli strik sa a se pa kèk entelektyèl ki ap mennen ankèt sou zafè pèp Izrayèl la ak Palestinyen ki gen dwa kòm "lòt lit pou Palestine" or "batay andedan." Yo nan lòd yo evalye ak konprann foto a tout antye, aktè yo ta dwe pran an konsiderasyon ak konnen ki te eseye kontwole nan Palestine. Nan sans sa a, objektif papye sa a se fè yon konparezon ant Hamas ak Fatah epi dekri yo.

Palestine se yon peyi nan boulvès. Nan fwontyè li yo, de faksyon politik Hamas ak Fatah yo nan konfli sou kontwòl peyi yo ak resous li yo. Pati yo te tounen soti nan diplomasi a vyolans ankò epi yo konfwonte diskisyon relijye ak teritoryal ak pèp Izrayèl la ak youn ak lòt.

Hamas se yon òganizasyon politik ak sosyal ki gen yon zèl militan vyolan e ke yo rekonèt kòm la Brigad Izz ad-Din al-Qassam ki te genyen kontwòl nan lejislati Palestin la pa eleksyon demokratik e ki te antre nan fòs nan Gaza Strip. Avèk koule ki pa komès antre oswa soti nan Gaza, Hamas diskite opinyon popilè a nan rejyon an difikilte. Kòm Hamas pa montre okenn siy diminye kontwòl fòs li sou teren Gaza a, kominote entènasyonal la wè Fatah kòm yon altènatif siperyè.[1] Avèk sipò Ameriken ak Izrayelyen, Prezidan Palestine a, Mahmoud Abbas, te rive kenbe kontwòl sou Bank West Bank ki enstab epi mete yon kabinè pwovizwa, menmsi kabinè Hamas la pa ratifye. Avèk kontwòl Hamas sou Gaza, kontwòl Fatah sou Bank Lwès la, pèsonn pa gen otorite e okenn pati pa ap negosye. Se poutèt sa Palestine se petèt pi pre lagè sivil pase tout tan.

Istwa konfli a

Apre fòmasyon kabinè Hamas ki te dirije a nan dat 20 mas 2006, tansyon ant militan Fatah ak Hamas te monte progresivman nan teren Gaza a. Kòmandan Fatah yo te refize pran lòd nan men gouvènman an pandan ke Otorite Palestinyen an te inisye yon kanpay manifestasyon, asasina ak anlèvman kont Hamas ki te mennen nan repons Hamas. Entèlijans Izrayelyen yo te avèti Mahmoud Abbas ke Hamas te planifye pou touye l nan biwo li nan Gaza. Dapre yon sous Palestinyen ki pwòch Abbas, Hamas konsidere prezidan Abbas kòm yon baryè nan kontwòl konplè li sou Palestin e li deside touye l [2]. Nan yon deklarasyon Al Jazeera, lidè Hamas Mohammed Nazzal, te akize Abbas kòm yon pati nan sènen ak izole nan gouvènman Hamas te dirije.[3]

Nan dat 9 jen 2006, pandan yon operasyon zam Izrayelyen an, yon eksplozyon te fèt sou yon plaj ki okipe Gaza, kote yo te touye uit sivil Palestinyen. Yo te sipoze ke bonbadman Izraelyen te responsab asasinay yo, men ofisyèl gouvènman Izraelyen yo te demanti sa. Hamas te retire fòmèlman nan sispann tire 16 mwa li a nan dat 10 jen, li te pran responsablite pou atak wòkèt Qassam ki te vin apre yo te lanse soti Gaza nan peyi Izrayèl la. Sou 25 jen, de sòlda Izraelyen yo te touye ak yon lòt, Gilad Shalit, kidnape apre yon envazyon ansanm Fatah, Jiad Islamik, ak Hamas. Kòm repons, twa jou apre, militè Izrayelyen an te kòmanse Operasyon Lapli Ete a, pou jwenn liberasyon sòlda kidnape a, arete 64 ofisyèl Hamas.[4] Pami yo te gen 8 minis kabinè Otorite Palestinyen yo ak jiska 20 manm Konsèy Lejislatif Palestinyen an. Arestasyon yo, ansanm ak lòt evènman yo, te anpeche efektivman lejislati Hamas domine fonksyone pandan pifò manda li a.

Nan mwa fevriye 2007, negosyasyon Arabi yo patwone nan Lamèk te pwodwi yon akò sou yon siyen pa Mahmoud Abbas sou non Fatah ak Khaled Mashal sou non Hamas. Nouvo gouvènman an te rele pou reyalize objektif nasyonal Palestinyen yo jan Konsèy Nasyonal Palestine a te apwouve, paragraf Lwa Debaz la ak Dokiman Rekonsilyasyon Nasyonal la ansanm ak desizyon somè Arab yo. Nan mwa mas 2007, Konsèy Lejislatif Palestinyen an te etabli yon gouvènman inite nasyonal, ak 83 reprezantan vòt anfavè ak twa kont. Minis gouvènman yo te prete sèman pa Mahmoud Abbas, prezidan Otorite Palestinyen an, nan yon seremoni ansanm nan Gaza ak Ramallah. Nan mwa jen ane sa a, batay renouvle pete ant Hamas ak Fatah. Nan kou jen 2007 batay Gaza a, Hamas te eksplwate efondreman prèske total fòs Otorite Palestinyen yo nan Gaza, pou kenbe kontwòl Gaza a, efase ofisyèl Fatah yo. Apre sa, Prezidan Mahmoud Abbas te ranvwaye gouvènman Otorite Palestinyen an ki te dirije Hamas la e li te mete yo deyò militè Hamas la. Omwen 600 Palestinyen te mouri nan batay ant Hamas ak Fatah. Human Rights Watch, yon gwoup ki baze Ozetazini, akize toulède pati yo nan konfli a nan tòti ak krim lagè.[5]

Human Rights Watch estime plizyè santèn moun nan Gaza yo te "enfime" ak tòtire apre Lagè Gaza a. 73 moun Gaza akize de "kolabore"  paske yo te gen bra yo ak janm yo kase "otè yo pa idantifye" ak 18 Palestinyen yo akize de kolabore ak pèp Izrayèl la, ki te chape soti nan prizon prensipal Gaza a apre pèp Izrayèl la te bonbade etablisman an, te egzekite pa ofisyèl sekirite Hamas nan premye jou yo nan konfli a. Fòs sekirite Hamas yo te tire ak tòtire Palestinyen ki te opoze règ Hamas nan Gaza e ki te sipòte ouvètman atak pèp Izrayèl la. Yon viktim, ki te rekipere de plizyè blesi bal nan pye a, te di Human Rights Watch li te "Tèlman kontan yo bonbade lè m 'te bay soti bagay dous". Nan yon lòt ka, yon Palestinyen te kritike Hamas nan yon konvèsasyon nan lari a ak kèk zanmi. Pita nan jou sa a, plis pase yon douzèn gason ame ak mask nwa ak wouj Kaffiyeh te pran nonm lan nan kay li, epi mennen l 'nan yon zòn solitè kote yo te tire l' twa fwa nan pye yo anba ak cheviy. Mesye a te di Human Rights Watch ke li pa aktif politikman. Fòs sekirite Hamas atake plizyè santèn ofisyèl Fatah ki te sipòte pèp Izrayèl la. Human Rights Watch te fè entèvyou ak yon moun konsa:

"Te gen uit nan nou chita la. Nou tout te soti nan Fatah. Lè sa a, twa militan maske te antre. Yo te abiye ak inifòm militè kamouflaj mawon; yo tout te gen zam. Yo te lonje zam yo sou nou e yo te madichonnen nou, apre sa yo te kòmanse bat nou ak baton fè, enkli yon tigason 10 an yo te frape nan figi. Yo te di nou te ye "kolaboratè" ta dwe apwouve bèso tibebe w la epi "enfidèl".Yo bat mwen ak baton fè ak kout zam pou 15 minit. Yo t ap rele: "Ou kontan ke pèp Izrayèl la ap bonbade nou!" jiskaske moun soti nan kay yo, epi yo retire kò l.[6]

(A kontinye)

1. Phillips Academy Modèl Konferans Nasyonzini 2007: Joint Cabinet, http://www.scribd.com/doc/21006446/THE-HAMAS-FATAH-CONFLICT, (15 desanm 2010)