Ụzọ nke Turkish architecture

'Turkey: Ihe owuwu ọgbara ọhụrụ na akụkọ ihe mere eme' nke Sibel Bozdoğan na Esra Akcan dere
Akwụkwọ mmeghachi omume, 2012, 40TL, pp 344

Iji mụọ mmepe nke ihe owuwu Turkish nke oge a bụ, n'echiche, ịmụ akụkọ ihe mere eme nke Turkish Republic nke oge a. Ọ bụ akụkọ banyere etu ndị agha centrifugal siri akọwapụta ma megharịa echiche n'ụzọ siri ike nke ezi uche dị na ya, nke ziri ezi na nke utopia. Akwụkwọ a na-edekọ akwụkwọ, nke ndị ọkachamara abụọ na-arụ ọrụ na-arụ ọrụ magburu onwe ya nke ịchọta "ọrụ na-agbanwe agbanwe nke oge a" na Turkey site na priism nke ụkpụrụ ụlọ ya.

Ndị ode akwụkwọ kewara ihe owuwu Turkish ọgbara ọhụrụ n'ime usoro atọ bụ isi, nke mbụ gosipụtara na mba Kemalist oge ochie, ebe a na-ahụ ihe owuwu ụlọ dị ka ụdị dị mkpa nke okwu mba iji gosipụta ezumike doro anya na oge gara aga. N'iburu akụkọ akụkọ mba nke na-emetụta omume ụlọ n'oge mmalite nke Republic, ọ nwere ike ịbụ ihe mgbagwoju anya na ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ndị niile na-ese ụkpụrụ ụlọ na-arụ ọrụ na Turkey n'oge ahụ bụ ndị mba ọzọ. Otu n'ime ihe ndị a kacha emetụta bụ Hermann Jansen onye Berlin, onye meriri asọmpi mba ụwa iji chepụta isi obodo Ankara ọhụrụ. Dị ka ọtụtụ atụmatụ ime obodo n'oge ahụ, Jansen's bụ atụmatụ dị oke egwu na nke nwere usoro iji kewaa Ankara ka ọ bụrụ mpaghara echekwabara nke ọma. Otú ọ dị, ọ bụ ezie na akara nke ọhụụ nke obodo ahụ ka dị, ịga leta isi obodo na-agbasawanye na ọgba aghara taa bụ iji nweta nkuzi salutary na otú ọ siworo pụọ na ụkpụrụ utopian-rationalist nke ndị malitere ya n'oge a, (n'echiche a. Ankara nwere ike bụrụ ihe nnọchianya nke Turkish Republic n'onwe ya).

Oge nke abụọ nke Turkey nke ọgbara ọhụrụ, na-esote WWII gachara hụrụ mgbasawanye nke onye isi obodo, nrụpụta ụlọ ọrụ, ntughari na ntuli aka ndị otu ọtụtụ, na imesi ike nke agha Nzuzo geopolitical. Ọ ghọrọ oge ngbanwe nke oghere obodo, nbibi nke ukwuu, ọrụ ụlọ ọhụrụ, na ime obodo ngwa ngwa. Na enweghị atụmatụ zuru oke maka nke ikpeazụ - n'ụdị nnukwu ụlọ maka ndị na-akwaga mba ọzọ - ihe mbụ ederede nke ọganihu obodo bụ nke ejiri onwe ya rụọ "gecekondu" slum ebe nke na-amụba n'obodo ukwu niile. Mgbe e mesịrị, ndị a ji nke nta nke nta dochie ndị a na-amaghị aha elu ịrị elu "ewu na-ere" ụlọ blocks ndị a maara nke ọma na Turkey taa. N'ịtụle usoro a, akwụkwọ ahụ dị mma karịsịa na nkwụsị dị irè nke ndị na-ese ụkpụrụ ụlọ na ndị na-eme atụmatụ obodo nke ọganihu obodo mepere emepe gụnyere: "Obodo zuru ụwa ọnụ nke narị afọ nke iri abụọ na-agbagha echiche ọgbara ọhụrụ na enwere ike ịhazi ma ọ bụ buru amụma mmepe obodo ... [Ha] bụ. nke a na-akpụzi nanị site n'ịba ụba nke ụlọ ndị a na-amaghị aha na ndị na-enweghị aha, bụ́ nke n'aka nke ya na-ewepụ onye na-emepụta ihe. Nkeji nke abụọ nke narị afọ nke iri abụọ si otú a gbaara akaebe na "mwepụ nke olu onye na-ese ụkpụrụ ụlọ na ịchịkwa obodo Turkey" - mgbanwe dị ịrịba ama mgbe a tụlere ya megide echiche utopian nke ndị na-ese ụkpụrụ ụlọ mbụ.

Usoro nke atọ nke akwụkwọ ahụ mara bụ nke Turkey na-etinye aka na ijikọ ụwa ọnụ na post-1980s na ntinye ọhụrụ ya na amụma akụ na ụba nke neo-liberal. Ndị ode akwụkwọ na-agbasi mbọ ike izochi oke iwe ha n'ihi mmetụta nke ihe ndị a nweworo n'ụkpụrụ ụkpụrụ ụlọ, ma gbahapụ ụda ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke amụrụ amụ nakweere na mbụ. N'ime nke a, ha (maara ma ọ bụ na ọ bụghị) na-agbaso ụzọ mgbagha nke ọrụ ụlọ ọrụ Turkish, bụ nke n'onwe ya tinyere aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-esighị ike nke 1960 na 70s mana ọ na-esiwanye ike kemgbe 1980. Akwụkwọ ahụ na-emesi ike na ndị na-ese ụkpụrụ Turkey. N'ime afọ 30 gara aga ejirila usoro mgbasa ozi zuru ụwa ọnụ na-achị ụwa, na-apụ na nghọta ndị Kemalist omenala nke oge a. A kọwakwaghị ọrụ ha site na nnukwu ihe ncheta na ihe atụ nke steeti ahụ, kama ọ bụ site n'ọrụ ime obodo n'ime ime obodo, ebe ịzụ ahịa ọhụrụ, na “nhazi ọkwa” na mmepe ụlọ n'ime obodo. Ihe ịrụ ụka adịghị ya na nke a bụ eziokwu, mana ọ ga-amasị m ịnụ ihe ndị odee kwuru gbasara atụmatụ gọọmentị ugbu a iji wuo nnukwu ụlọ alakụba ọhụrụ na mpaghara ihe atụ nke Istanbul dịka Taksim Square na Çamlıca Hill. Ọrụ ndị dị otú ahụ dị ka ọ dịghị ihe na-egosi na ọ bụ ihe ngosi nke ọchịchị obodo na-achị achị karịa ihe ncheta ochie nke mba Kemalist - naanị ihe dị iche bụ na nkọwa nke steeti a agbanweela.

N'ikpeazụ, nke a bụ akwụkwọ mara mma nke na-eme ka akụkọ banyere ụlọ ọrụ Turkish nke oge a (ikekwe na-atụghị anya ya) na-adọrọ mmasị. Ọ bụ ezie na e bu n'obi maka ọkachamara ahụ, ọ na-anọgide na-enwe obi ụtọ na-enweghị jargon ma nwee ike ịkwado onye ọ bụla nwere mmasị dị mma na akụkọ ihe mere eme Turkish nke oge a. N'agbanyeghị nke ahụ, ọ bụrụ na ị na-ekerịta ọmịiko ndọrọ ndọrọ ọchịchị ekpe nke ndị odee, ọ bụghị akụkọ na-atọ ụtọ karịsịa.