Dị ka otu n'ime ụzọ ikpo okwu maka arụmụka ọgụgụ isi na Turkey, TRT World Forum 2018 mere na Istanbul n'izu gara aga na nsonye nke ndị ọkà mmụta a ma ama, ndị na-eche echiche, ndị nta akụkọ, ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ndị nnọchiteanya NGO, na ụmụ akwụkwọ. Isi isiokwu nke Nzukọ ahụ bụ ịhụ maka udo na nchekwa n'ime ụwa nke kewara ekewa. Ndị so na ya tụlere akụkụ dị iche iche nke isiokwu a na mpaghara mpaghara na mba ụwa.
TRT World Forum bụ ikpo okwu mba ụwa na-apụta maka nyocha zuru oke nke nsogbu na-aga n'ihu n'ụwa. N'ime mkparịta ụka na mkparịta ụka na-atụgharị uche, Nzukọ ahụ na-enyere ndị sonyere aka ịnye ngwọta maka nsogbu nhazi nke na-egbochi udo n'akụkụ dị iche iche nke ụwa. Ebe ọ bụ na enwere ike ịrụ ụka na esemokwu n'ụwa taa na-ebilite n'ihi okwu ise dị iche iche, ya bụ, ọchịchị, echiche, nchekwa, nnwere onwe, na njirimara, TRT World Forum enweela ihe ịga nke ọma n'ịṅa ntị n'okwu ndị a na ịtụpụta ụzọ ọzọ maka nghọta na nghọta. na-edozi ọgbaghara na-aga n'ihu na ọkwa mba, mpaghara na mba ụwa.
N'oge mmeghe na mmechi mmechi, "mgbanwe na usoro mba ụwa kemgbe WWI, EU dị ka ọrụ WWII post-WWII, ịrị elu nke ndịda ụwa zuru ụwa ọnụ, ndị egwuregwu mpaghara na nhazi nchekwa na-agbanwe na Middle East, ọrụ nduzi nke ụmụ nwanyị na oge esemokwu, mgbasa ozi ọhụrụ na ntọala ntụkwasị obi na imekọ ihe ọnụ na mba ụwa na mgbochi iyi ọha egwu" bụ ihe a na-elekwasị anya na mkparịta ụka na ihe ngwọta.
Ebe ọ bụ na mba ndị ọbịa nke Forum bụ Turkey, ndị ọkà okwu na-elebara anya na ọrụ Turkey na-enye udo na ịkwalite ọchịchị onye kwuo uche ya na mpaghara ya. Nkwụsi ike na Middle East abụghị ihe ọhụrụ, yana dịka ụfọdụ ndị ọkà okwu nyochara ya, e nwere ihe ndị na-akpata mmekọrịta ọha na eze, akụ na ụba, na omenala na-akpata ya. Na mgbakwunye, ọtụtụ n'ime ndị na-ekwu okwu kwusiri ike echiche mgbanwe nke esemokwu na udo mgbe WWII gasịrị.
Turkey abụrụla onye na-agbanwe egwuregwu site n'ichepụta na ịhazi atụmatụ udo maka ndị nkịtị na mpaghara mpaghara na mba ụwa. Diplomacy mmekọrịta mmadụ na ibe ya bụ ihe dị iche na Turkey na ụwa ndị ọzọ.
N'ezie, n'ụwa taa, ịkọwa ime ihe ike, esemokwu, na udo adịghị mfe dị ka ọ dị na mbụ. Dị ka otu n'ime ndị nna tọrọ ntọala nke Peace Studies, Galtung's esemokwu triangle na-eme ka ọdịiche dị n'usoro, omenala na ime ihe ike. Gultang na-egosi na enweghị ike ime ihe ike anaghị apụta mgbe niile na udo dị. Ọ na-eme ka ọdịiche dị n'etiti udo na-adịghị mma na nke dị mma ma na-agbakwụnye na ọ bụrụ na e nwere ime ihe ike nhazi na / ma ọ bụ omenala n'agbanyeghị na ọ dịghị adị nke ime ihe ike kpọmkwem. Ekwesịrị ịkpọ ọnọdụ a udo na-adịghị mma. N'aka nke ọzọ, udo dị mma na-achọ ka ọ ghara ịdị adị nke ime ihe ike na omenala na mgbakwunye na enweghị ime ihe ike kpọmkwem.
Dị ka Galtung siri kwusie ike, ndị na-ekwu okwu na TRT World Forum dọtakwara uche na nghọtahie nke echiche ndị a n'oge eziokwu. Ka o sina dị, Turkey aghọwo onye na-agbanwe egwuregwu site n'ichepụta na ịhazi atụmatụ udo maka ndị nkịtị na mpaghara na mba ụwa. Usoro diplomacy a nke mmadụ, dị ka ndị na-ekwu okwu si kwuo, na-eme ka Turkey dị iche na ụwa ndị ọzọ ebe Turkey na-etinyekwa uche n'iwulite udo na-adịgide adịgide na ọkwa ọha.
Ụzọ ọdịnala si enye udo adaala. Ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ nkwekọrịta udo 300 bịanyere aka na 1990 dara mgbe obere oge gasịrị.
Kedu ihe kpatara Turkey ji eji ngwá ọrụ diplomacy dị iche iche maka ịmepụta udo na-adịgide adịgide n'usoro ụwa? Karịsịa mgbe 1990s gasịrị, usoro ọdịnala nke inye udo adaala. Dịka ọmụmaatụ, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ nkwekọrịta udo 300 bịanyere aka na 1990s dara mgbe obere oge gasịrị. Tụkwasị na nke ahụ, ọtụtụ n'ime agha ndị a na-alụ n'oge a kwụsịrị site na mmeri nke otu akụkụ na njedebe nke nhazi zuru oke na esemokwu ndị a dị ntakịrị. Ihe omuma a na-egosi na nhazi udo omenala na mbọ ime udo adịghị enye mgbanwe esemokwu nke ọma.
Ọ dị mkpa maka ụzọ mgbanwe na usoro udo gachara iji hụ na nsonaazụ ga-adigide karị. Turkey, n'oge a, na-agbalị ịmepụta udo na-adịgide adịgide site n'ịgụnye ndị na-eme ihe nkiri na ndị otu dị iche iche ma na-anwa ịbawanye ntinye na ngwakọ nke atụmatụ udo.
HAZAL DURAN
