Afọ iri anọ gara aga, e chepụtara okwu Stockholm Syndrome na njedebe nke nnọchibido ụlọ akụ ụbọchị isii. Kedu ihe ọ bụ na gịnị kpatara e ji kwuo ya ugboro ugboro na ọnọdụ njide?
Ọtụtụ ndị mmadụ maara nkebi ahịrịokwu Stockholm Syndrome site n'ọtụtụ ntọrọ mmadụ na njide ejidere - nke na-emetụtakarị ụmụ nwanyị - nke akpọtụrụla ya.
Okwu a kacha jikọta Patty Hearst, onye nketa akwụkwọ akụkọ California nke ndị agha mgbagha tọọrọ na 1974. Ọ pụtara na ọ na-enwe ọmịiko n'ebe ndị jidere ya nọ wee sonye na ha n'ohi. E mechara jide ya ma tụọ ya mkpọrọ.
Mana onye ọka iwu na-agbachitere obi Bailey kwuru na onye ahụ dị afọ 19 agbachaala ụbụrụ ya ma na-arịa ọrịa “Stockholm Syndrome” - okwu nke ewepụtara n'oge na-adịbeghị anya iji kọwaa mmetụta na-enweghị isi nke ụfọdụ ndị a dọọrọ n'agha maka ndị dọọrọ ha n'agha.
N'oge na-adịbeghị anya, etinyere okwu ahụ na akụkọ mgbasa ozi gbasara ikpe Natascha Kampusch. Kampusch - nke Wolfgang Priklopil tọọrọ dị ka onye dị afọ 10 ma nọrọ na okpuru ulo ruo afọ asatọ - a kọrọ na ọ kwara ákwá mgbe ọ nụrụ ka onye jidere ya anwụọla wee mụnyere ya kandụl ka ọ na-edina n'ebe a na-edebe ozu.
Ọ bụ ezie na a maara okwu ahụ n'ọtụtụ ebe, ihe merenụ nke butere mkpụrụ ego ya ka dị ntakịrị.
Na mpụga Sweden mmadụ ole na ole maara aha ndị ọrụ ụlọ akụ Birgitta Lundblad, Elisabeth Oldgren, Kristin Ehnmark na Sven Safstrom.
Ọ bụ 23 Ọgọst 1973 mgbe onye omekome dị afọ 32 bụ Jan-Erik Olsson nwụchiri mmadụ anọ ahụ na Kreditbanken - onye bụbu onye ọlụlụ mkpọrọ mechara sonyere n'ụlọ akụ. Ụbọchị isii ka nke ahụ gasịrị, mgbe esemokwu ahụ kwụsịrị, ọ bịara pụta ìhè na ndị a tara ahụhụ enwewo ụdị mmekọrịta dị mma na ndị ha dọọrọ ha.
A mụrụ Stockholm Syndrome site na nkọwa.
Ọkachamara mpụ na onye isi mgbaka bụ Nils Bejerot chepụtara nkebiokwu a. Ihe omume a masịrị onye na-ahụ maka uche Dr Frank Ochberg wee gaa n'ihu ịkọwa ọrịa maka FBI na Scotland Yard na 1970s.
N'oge ahụ, ọ na-enyere ndị US National Task Force on Terrorism na Disorder aka chepụta atụmatụ maka ọnọdụ njide.
Ụkpụrụ ya gụnyere ihe ndị a: “Ndị mbụ ga-ahụ ihe na-emenye ụjọ nke na-abịakwute ha site n'ịdị na-acha anụnụ anụnụ. Ha ji n'aka na ha ga-anwụ.
"Mgbe ahụ, ha na-enweta ụdị ịmụ nwa - ebe, dị ka nwatakịrị, ha enweghị ike iri nri, kwuo okwu ma ọ bụ gaa mposi n'enweghị ikike."
Obere omume obiọma - dị ka inye nri - na-akpalite “ekele mbụ maka onyinye nke ndụ,” ka ọ na-akọwa.
"Ndị ejidere na-enwe mmetụta dị mma dị ike na nke mbụ n'ebe onye jidere ha nọ. Ha na-agọnarị na nke a bụ onye tinyere ha n'ọnọdụ ahụ. N'uche ha, ha chere na ọ bụ onye a ga-ahapụ ha ka ha dịrị ndụ. "
Ma ọ na-ekwu na ọrịa Stockholm Syndrome dị ụkọ.
Yabụ, kedu ihe mere n'ụlọ akụ dị na Stockholm Norrmalmstorg square nke mere ka ndị ahụ dọọrọ n'agha nwee mmetụta dị mma n'ebe ndị ha dọọrọ nọ, n'agbanyeghị na-atụ egwu ndụ ha?
N’ajụjụ ọnụ a gbara na 2009 na Radio Sweden, Kristin Ehnmark kọwara, sị: “Ọ bụ ụdị ọnọdụ ị na-abanye mgbe ụkpụrụ gị niile, ụkpụrụ omume gị na-agbanwe n’ụzọ ụfọdụ.”
Ọ bụ Ehnmark, dịka akụkọ si kwuo, wulitere mmekọrịta kacha sie ike na Olsson. Enwere ọbụna akụkọ na-ezighi ezi mgbe nke ahụ gasịrị na di na nwunye ahụ etinyela aka.
N'otu oku ekwentị sitere na vault nke ụlọ akụ ahụ na praịm minista obodo Olof Palme, Ehnmark rịọrọ ka ekwe ya hapụ ụlọ akụ ahụ na ndị tọọrọ. Otu n'ime ihe Olsson chọrọ bụ ibuga ụgbọ ala mgbapụ nke o zubere iso ndị ejidere gbapụ. Ndị ọchịchị jụrụ.
N'ịgwa Palme na ọ 'nwekwara nkụda mmụọ' n'ebe ọ nọ, Ehnmark kwuru, sị: "Echere m na ị na-anọdụ ala ebe ahụ na-eji ndụ anyị egwu egwu. Enwere m ntụkwasị obi zuru oke na Clark na onye ohi. Enweghị m obi nkoropụ. Ha emeghị anyị ihe ọ bụla. N'ụzọ megidere nke ahụ, ha mara ezigbo mma. Mana ị ma, Olof, ihe na-atụ m ụjọ bụ na ndị uwe ojii ga-awakpo anyị ma mee ka anyị gbuo.”
Onye nta akụkọ America bụ Daniel Lang gbara onye ọ bụla so na ihe nkiri a ajụjụ ọnụ otu afọ ka e mesịrị maka New Yorker. Ọ na-akọwapụta nkọwa zuru oke banyere otú ndị njide na ndị a dọọrọ n'agha si emekọrịta ihe.
Ndị ejidere kwuru na Olsson na-emeso ha nke ọma, ma n'oge ahụ ọ dị ka ha kwenyere na ha ji ndụ ha n'aka ndị omempụ ahụ, ka o dere.
N'otu oge, a hapụrụ Elisabeth Oldgren nke na-enwe nkụda mmụọ ka ọ pụọ n'ụlọ mkpọrọ nke ghọrọla ụlọ mkpọrọ ha ma ọ bụ naanị eriri edoro ya n'olu.
O kwuru na n'oge ahụ ya chere na ọ bụ "ụdị obi ụtọ" Olsson ikwe ka ọ na-agagharị n'ala ụlọ akụ.
Safstrom kwuru na ọ na-enwekwa obi ekele mgbe Olsson gwara ya na ọ na-eme atụmatụ ịgba ya - iji gosi na ndị uwe ojii ghọtara na ọ bụ azụmahịa - mana ọ gbakwụnyere na ọ ga-ahụ na ọ egbughị ya ma hapụ ya ka ọ ṅụbiga mmanya ókè.
Ọ gara n'ihu ikwu, sị: “Mgbe o mesoro anyị ihe nke ọma, anyị pụrụ iwere ya dị ka Chineke ihe mberede.
A na-etinyekarị ọrịa Stockholm iji kọwaa mmetụta na-enweghị isi nke ndị a dọọrọ n'agha, mana mmetụta nke ndị dọọrọ n'agha na-agbanwekwa.
Olsson kwuru na mmalite nke nnọchibido ahụ na ọ gaara “dị mfe” gbuo ndị ejidere mana nke ahụ agbanweela n'ime ụbọchị.
Lang dere, sị: “Amatara m na ndị dibia bekee m gbara ajụjụ ọnụ ahapụla ihe ọ bụla: ndị ọ metụtara nwere ike ịmata ndị na-eme ihe ike dị ka ndị dọkịta kwuru, ma ihe abụghị otu ụzọ,” ka Lang dere.
"Olsson kwuru okwu ọjọọ. 'Ọ bụ ndị e ji eji' kpatara,' ka o kwuru. Ha mere ihe niile m gwara ha mee. Ọ bụrụ na ha emeghị, enwere m ike ọ gaghị anọ ebe a ugbu a. Gịnị mere na onye ọ bụla n'ime ha ebusoghị m agha? Ha mere ka o sie ike igbu mmadụ. Ha mere ka anyị na-ebikọ ọnụ kwa ụbọchị, dị ka ewu, n’ihe ruru unyi ahụ. Ọ dịghị ihe ị ga-eme ma ọ́ bụghị ịmara onwe anyị.'”
Echiche nke ndị na-eme ihe ike nwere ike igosipụta mmetụta dị mma n'ebe ndị a dọọrọ n'agha nọ bụ isi ihe dị na Stockholm Syndrome nke a na-agba ndị na-akpakọrịta nsogbu ume ịmalite, dị ka otu isiokwu dị na 2007 FBI Law Enforcement Bulletin si kwuo. Ọ nwere ike melite ohere ịlanarị njide, ka ọ kọwara.
Mana ọ bụ ezie na ọrịa Stockholm egosipụtala ogologo oge na nkuzi mkparịta ụka gbasara njide ndị uwe ojii, a naghị ahụkarị ya, Hugh McGowan kwuru, onye ya na ndị uwe ojii New York nọrọ afọ 35.
McGowan bụ onye isi ọchịagha na onye isi mkparita uka nke otu mkparịta ụka ejidere, nke e hibere n'April 1973 n'ihi ọtụtụ ihe ndị eji eji mere na 1972 - ụlọ akụ ụlọ akụ nke kpaliri ihe nkiri Dog Day Afternoon, ọgba aghara bịara. na njedebe ime ihe ike n'ụlọ mkpọrọ Attica dị na New York na mgbuchapụ na Olympics Munich.
Ọ na-ekwu, sị: “Ọ ga-esiri m ike ịsị na ọ dị. "Mgbe ụfọdụ n'ihe gbasara akparamaagwa ndị mmadụ na-achọ ihe kpatara ya ma ọ bụrụ na ọ na-anọghị ya.
“Stockholm bụ ọnọdụ pụrụ iche. O mere n'oge ahụ mgbe anyị malitere ịhụ ọnọdụ njide ndị ọzọ na ikekwe ndị mmadụ achọghị iwepụ ihe anyị nwere ike ịhụ ọzọ. "
Ọ na-ekweta na okwu ahụ nwetara ego n'otu akụkụ n'ihi nchikota ngalaba nke akparamaagwa na ndị uwe ojii na ngalaba mkparịta ụka njide.
Enweghị usoro nyocha nke a nabatara n'ọtụtụ ebe iji chọpụta ọrịa ahụ, nke a makwaara dị ka ụjọ-njikọ ma ọ bụ trauma bonding na ọ bụghị na nke ọ bụla n'ime akwụkwọ ntuziaka abụọ bụ isi mgbaka, The Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders and International Statistical Classification of Ọrịa na nsogbu ahụike metụtara (ICD).
Ma ụkpụrụ ndị dị n'okpuru nke otú o si arụ ọrụ nwere ike jikọta ya na ọnọdụ dị iche iche, ụfọdụ ndị ọkà n'akparamàgwà mmadụ na-ekwu.
“Ihe atụ a ma ama bụ ime ihe ike n’ezinụlọ, mgbe mmadụ—karịsịa nwanyị—nwere mmetụta nke ịdabere n’ebe onye òtù ọlụlụ ya nọ wee nọrọ n’ebe ọ nọ,” ka ọkà n’akparamàgwà mmadụ bụ́ Jennifer Wild, bụ́ ọkachamara n’akparamàgwà mmadụ na Mahadum Oxford, na-ekwu.
“Ọ pụrụ inwe mmetụta ọmịiko kama iwe iwe. Mmegbu ụmụaka bụ ihe ọzọ - mgbe ndị nne na nna na-emegbu ụmụ ha n'ụzọ mmetụta uche ma ọ bụ n'ụzọ anụ ahụ, mana nwatakịrị ahụ na-echebe ha ma ọ dịghị ekwu maka ya ma ọ bụ na-agha ụgha banyere ya. "
Afọ iri anọ gara aga, a na-ekwukwa okwu ahụ ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ oge ọ bụla a hụrụ onye a tọọrọ ka ọtụtụ afọ na-anọghị n'ihu ọha. Ụfọdụ na-arụ ụka na ọdịdị ya na-egosi nkatọ nke onye lanarịrịnụ - adịghị ike ma eleghị anya.
N'ajụjụ ọnụ 2010 ya na Guardian gbara, Kampusch jụrụ akara nke Stockholm Syndrome, na-akọwa na ọ naghị echebara nhọrọ ndị mmadụ na-eme n'ọnọdụ ụfọdụ.
Ọ sịrị: “Ọ dị m ka ọ dị mma na ị ga-agbanwe onwe gị iji mata onye tọọrọ gị. “ Karịsịa ma ọ bụrụ na gị na onye ahụ na-anọkọ nke ukwuu. Ọ bụ maka ọmịiko, nkwurịta okwu. Ịchọ ịdị mma n'ime usoro mpụ abụghị ọrịa ọrịa. Ọ bụ atụmatụ ịlanarị.”
BBC
