Mmeri maka onye isi ala US Barack Obama na ntuli aka onye isi ala nke izu gara aga pụtara na United States nwere ike ịga n'ihu na mgbapụ ya na Middle East, na-emepe mkpa maka mmekọrịta ya na Turkey, dị ka onye nnọchi anya mba ofesi kwuru, onye kwuru na nkwado Turkey na US enwetala. mkpa na Arab Spring.
United States na-atụgharị uche ya n'ebe ọzọ site na Middle East, na-enye ohere maka Turkey ka ọ gbagote ma were nnukwu ọrụ na mpaghara ahụ, onye bụbu onye nnọchiteanya Özden Sanberk kwuru.
“[US] chọrọ onye mmekọ. Mpaghara nke imekọ ihe ọnụ dị mma ma na-ewuli elu na-apụta na mpaghara ahụ, "Sanberk gwara Daily News n'oge na-adịbeghị anya. "Mgbanwe na mpaghara ahụ agaghị enwe nsogbu ma ọ bụrụ na US na Turkey na-arụ ọrụ."
Ọtụtụ ndị nọ na Turkey ṅụrịrị ọṅụ mgbe [Barack] Obama meriri [nhoputa ndi ochichi nke US n'izu gara aga]. Nke a ọ bụ n'ihi ekele Obama ma ọ bụ egwu [onye na-ama Republican Mitt] Romney?
Ma ọ bụ Obama ma ọ bụ Romney, mmekọrịta Turkey na US agaghị abịarute n'ókè nkewa. Enwere njikọ. Turkey maara Obama, ọ bụghị ọnụ ọgụgụ a na-amaghị, na enwere ahụmahụ nke afọ anọ gara aga.
Gịnị ka ahụmahụ a na-agwa anyị? Mmekọrịta abịala n'ebe dị mkpa?
Ha karịrị nkezi, mana enweghị m ike ịsị na ha nọ ebe ha kwesịrị ịnọ. N'agbanyeghị nkwado na ọgụ megide iyi ọha egwu, a ka nwere nkụda mmụọ n'akụkụ Turkey. Anyị na-eche na US nwere ike ịnapụta ihe ọzọ. N'ileghachi anya n'echiche US, ọ naghị enyefe ya n'ihi na ọ bụghị mmasị ya. US gaara enwe nkwado nke agha n'ihu tupu ọ pụọ na Iraq.
Kedu ihe na-eme Washington?
Enwere akụkụ nke na-adabaghị mmasị ya. O doghịkwa anya ma nke a [mmụba nkwado] mebere atụmatụ ya, nke bụ ịhapụ Middle East. US agaghị apụ kpamkpam na mpaghara ahụ; ọ ga-enwe ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Mana oge ọrụ agha agwụla na Obama.
Yabụ, US ọ ga-atụgharị uche ya na Eshia-Pacific?
Ee, mana radicalism nke bịara na atụmatụ mgbe Sept. 11 abụghị okwu nke ga-apụ ngwa ngwa. Ma, n'ezie, ọ nwetara akụkụ ọhụrụ na Arab Spring. N'otu aka ahụ, e nwere echiche nke imekọ ihe ọnụ nke pụtara na ndị Muslim na-agafeghị oke na Òtù Ụmụnna, n'aka nke ọzọ, e nwere okwu nke ịlụso ndị ọzọ radisk otu dị ka Salafis. Ọ bụrụhaala na echiche egwu a na-aga n'ihu - na n'agbanyeghị eziokwu na mkpa US ga-agbanwe na Asia-Pacific - mmasị US na Middle East, ebe echiche egwu na-esi na ya pụta, ga-aga n'ihu.
E nwere na-abịa mkpa nke Turkey. Enwere mkpọkọta mmasị ebe ọ bụ na anyị na-emegidekwa ọchịchọ dị iche iche. Njikọ aka malitere na Septemba 11 ga-aga n'ihu ebe ọ bụ na anyị nwere akụkụ nke mmasị. Anyị ekwesịghịkwa ịdị mgbagwoju anya banyere ya. Anyị na US ga-arụkọ ọrụ
ebe ọ bụla anyị nwere mmasị jikọrọ ọnụ. Agbanyeghị na US na-apụ na Middle East, enwere mpaghara ọhụrụ maka nkwado US-Turkish. Anyị ga-agbalị ime ka amụma anyị bịaruo nso. Mkpa nke Turkey-US imekọ ihe ọnụ amụbawo na Arab Spring.
Kedu ụdị ngalaba nkwado ọhụrụ ị na-ekwu maka ya? Turkey na US arụkọ ọrụ ọnụ n'oge gara aga na Middle East.
Ee, mana mpaghara ọhụrụ na-abịa na edemede Arab. US etinyeghị aka na edemede Arab n'ihi atụmatụ ya nke iduzi n'azụ. Ọ jikwaa ihe ndị a n'ụzọ na-enweghị isi. Ma n'ụzọ dị n'ihu, ọ ga-emepụta atumatu ndị ga-akwado mgbanwe ọchịchị onye kwuo uche ya na mgbanwe. N'ezie, Turkey amalitela ime nke ahụ; ma mgbe okwu Siria rutere n'ihe dị ugbu a, [iwu ndị ahụ] kwụsịrị. Ma US na Turkey kwesịrị imeri nke ahụ.
Ya mere, ị kwenyere na enwere njikọ nke mmasị maka Turkey na US na-arụkọ ọrụ ọnụ maka mgbanwe na Middle East.
A ga-agba ume evolushọn nke Middle East n'ụzọ nke ọchịchọ ndị mmadụ. Ugbu a, mgbe ị na-ekwu nke ahụ, ọ dị ka Great Middle East Project [atụmatụ US mbụ]. Nke a na-ebutekwa enyo na Turkey na Middle East. Ma ahụghị m ya otú ahụ. Mgbe m na-ekwu maka agbamume, m na-ekwu maka ịkwado usoro a, site na nkwado akụ na ụba, ma ọ bụ site n'ọtụtụ ụzọ ndị ọzọ. Ma, anaghị m ekwu maka ụzọ ndị agha. US ga-arụsi ọrụ ike na Middle East, mana ọrụ a agaghị abụ nke agha.
Yabụ na ị na-ekwu na ka ị na-ahapụ agha na Middle East, ọ nwere ike ịdabere na onye mmekọ dị ka Turkey iji jikwaa usoro mgbanwe na mpaghara ahụ.
Ọ chọrọ onye mmekọ. Mpaghara nke imekọ ihe ọnụ dị mma ma na-ewuli elu na-apụta na mpaghara ahụ. Mgbanwe ahụ ga-adị obere nsogbu ma ọ bụrụ na US na-arụ ọrụ na Turkey.
Mana dịka i kwuru, Syria ka bụ nnukwu ihe ịma aka.
Ee, ọ dịghị onye yiri ka ọ ga-emeri.
Turkey enweghị ike iji mmetụta ya na Syria nke ọma. Anyị gbalịrị ime ka ndị ọchịchị kwenye [imepụta] mgbanwe na mgbe anyị dara, anyị laghachiri azụ wee were iwe. Anyị chere na ọchịchị ga-ada ngwa ngwa. Anyị chere na mba ụwa ga-agbasi mbọ ike n'ịkwalite ọdịda nke ọchịchị. Ya mere, anyị nwere ikpe na-ezighị ezi. N'ezie, mba ndị ọzọ mekwara ụfọdụ mkpebi na-ezighị ezi, n'otu oge, ha gbanwere iwu ha ngwa ngwa. Ma anyị ewerela amụma anyị ruo n’ókè nke na-agaghị alaghachi azụ.
Na mbido, anyị na-ekwu na anyị nwere ike ịgwa onye ọ bụla nọ na mpaghara ahụ, ọbụlagodi ndị na-abụghị ndị na-eme ihe nkiri. Mana anyị onwe anyị kwụsịrị mkparịta ụka anyị na onye na-eme ihe nkiri kacha mkpa [Syria President Bashar al-Assad], na-eche na ọ ga-aga. Ma ọ naghị arụ ọrụ otú ahụ, ọ na-apụtakwa ìhè na ọ gaghị adị otú ahụ.
Amụma mba ofesi bụ mpaghara ị na-enwe nkụda mmụọ na ịghara ime ihe ịchọrọ imezu. N'ime afọ ole na ole gara aga, n'ihi ihe ịga nke ọma, anyị weere ya dị ka ihe efu ma chee na anyị nwere ike nweta ihe ọ bụla anyị chọrọ. Ma anyị [naanị] nwere ike iji ike dị nro jupụta ụgbọ mmiri mgbe oke osimiri ahụ dị jụụ. Ma ugbu a, e nwere oké ifufe, anyị enweghị ike iji ike dị nro jupụta ụgbọ mmiri anyị. Mgbe a bịara n'ịkwado ike siri ike, ọ bụghị ikike anyị ma ọ bụ ahụmahụ anyị zuru ezu n'ihi na, na njedebe nke ụbọchị, Turkey bụ mba na-achọ udo. Oké mmiri ozuzo ugbu a bụ oké mmiri ozuzo n'adabereghị n'ebe anyị nọ, anyị aghaghịkwa ịgbanwe ụkpụrụ anyị otú ahụ. Ugbu a, ihe dị mkpa bụ ime nkwekọrịta diplomatic na US, Europe, yana ndị mmekọ Arab, iji dozie okwu Siria ka ọ ghara imerụ mgbanwe na mpaghara ahụ.
Ọtụtụ ndị kwenyere na atụmatụ US ọhụrụ na mmegide ahụ egosila ọdịiche dị n'etiti Ankara na Washington.
Ahụghị m ya otú ahụ. Turkey nyere nkwenye ya na atụmatụ ahụ n'enweghị mgbagwoju anya ọ bụla.
A katọrọ Turkey maka ịkwado otu Muslim Brotherhood nke ukwuu.
Enwere echiche a. Ihe ekwesịrị ime bụ imebi echiche a. Ekwetaghị m na Turkey na-agbaso amụma otu. Turkey enwebeghị iwu ịrọ òtù, anyị na-ahụkwa ihe ndị gosiri na Justice and Development Party [AKP] anaghị agbaso iwu otu. Onye isi ala gara Najaf [obodo Iraq nke ndị Shiite weere dị ka ihe dị nsọ]; ọ kpọrọ oku maka secularism mgbe ọ nọ n'Ijipt. Uru kacha ukwuu Turkey nwere bụ na ọ nwere ike ịpụnarị esemokwu otu na mpaghara n'ihi usoro ọchịchị onye kwuo uche ya na nke ụwa. Obodo nwere ikike dị otú ahụ enweghị ike ịchụso amụma nke na-achọ ọchịchị ndị Sunni. Mana mgbe ụfọdụ nghọta dị mkpa karịa eziokwu, Turkey kwesịrị ịgbanwe echiche ahụ. Ikekwe anyị chọrọ diplomacy ọha siri ike maka nke ahụ.
Kedu ihe ị tụrụ anya maka nsogbu Siria?
O siri ike ikwu. Mana o doro anya na a gaghị enwe agha agha US, na Turkey kwesịrị ịrụ ọrụ site na ebe ahụ. Turkey kwesịkwara ịgbanwe echiche na ọ bụ okwu Turkish-Syria. Turkey ga-achọ ka iwepụta atụmatụ okike na-abụghị nke agha.
Ọnye na-bụ ÖZDEM SANBERK?
Özdem Sanberk bụ onye gụsịrị akwụkwọ na ngalaba Iwu Mahadum Istanbul. Dị ka onye nnọchi anya ọrụ, ọ jere ozi n'ọtụtụ ọkwa diplomatic tupu ọ bụrụ onye nnọchi anya Turkey na onye nnọchi anya European Union na Brussels na 1987.
Mgbe ọ lara ezumike nká na 2000, a kpọrọ ya onye nduzi nke Turkish Economic and Social Foundation (TESEV) na Istanbul, na-ejide ọkwa ahụ ruo Septemba 2003. Ọ bụ onye isi oche nke Kadir Has University dị na Istanbul ma na-arụ ọrụ na ọtụtụ ndị na-eche echiche Turkish.
Sanberk bụ onye edemede nke akụkọ gbasara amụma mba ofesi yana onye na-ekwu okwu na onye mgbasa ozi maka akwụkwọ akụkọ ederede na ọdịyovisual.
Sanberk bụ onye isi ugbu a nke International Strategic Research Institute (USAK). Ọ bụkwa onye otu òtù UN na mwakpo Mavi Marmara flotilla.
