2013 წლის სამხედრო გადატრიალების შემდეგ ეგვიპტის ახალმა რეჟიმმა სერიოზული ნაბიჯები გადადგა სამოქალაქო საზოგადოების საქმიანობის შეზღუდვის მიზნით. რეჟიმის ხელმძღვანელობით აბდელ ფატაჰ ალ-სისი პირველადი თავდასხმა მუსლიმთა საძმო მოძრაობაზე, ქვეყნის უდიდეს არასამთავრობო ორგანიზაციაზე აიღო. 2013 და 2014 წლებში სისის რეჟიმი მიზნად ისახავდა არასამთავრობო ორგანიზაციებს, ჯანდაცვის დაწესებულებებს, რელიგიურ და საგანმანათლებლო ცენტრებს, რომლებიც აცხადებდნენ, რომ ასოცირებულნი იყვნენ მუსლიმურ ძმებთან. გადატრიალების შემდგომ პერიოდში დახურული ორგანიზაციების რაოდენობამ საუკეთესო შეფასებით 10 ათასს მიაღწია.
არასამთავრობო ორგანიზაციები და აქტივისტები სეკულარული და ლიბერალური იდეოლოგიით, როგორებიცაა 6 აპრილის მოძრაობა, რევოლუციური სოციალისტები, კეფაიას მოძრაობა და თვით თამაროდის მოძრაობაც კი სისის რეჟიმის სამიზნე გახდა.
მეორე მხრივ, სისის რეჟიმის სამიზნე იყო ასევე არასამთავრობო ორგანიზაციები და სეკულარული და ლიბერალური იდეოლოგიის აქტივისტები. 6 აპრილის მოძრაობა, რევოლუციური სოციალისტები და კეფაიას მოძრაობა, ისევე როგორც ამ ორგანიზაციების წევრები ექვემდებარებოდნენ ზეწოლას რეჟიმის მხრიდან და ზოგიერთი დააპატიმრეს ხანგრძლივი პატიმრობით. მოძრაობა თამაროდმაც კი, რომელიც მხარს უჭერდა სისის გადატრიალების დროს, ვერ მიიღო მხარდაჭერა გადატრიალების შემდგომი რეჟიმისგან, რომელიც 2013 წლის ივლისიდან არსებობდა.
2017 წელს სისის რეჟიმმა გადადგა ნაბიჯი სამოქალაქო საზოგადოებაზე ზეწოლის ინსტიტუციონალიზაციისთვის ახალი კანონით, რომელმაც ხელახლა მოაწყო სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების საქმიანობა. თუმცა, სამოქალაქო საზოგადოების ფუნქციონირების ლიბერალიზაციის ნაცვლად, კანონი კიდევ უფრო ზღუდავდა მათ საქმიანობას. კანონი ართულებდა ქვეყანაში 47,000 16,500 არასამთავრობო ორგანიზაციას საქმიანობის განხორციელებას. გარდა ამისა, კანონი ითვალისწინებდა, რომ უცხოურმა არასამთავრობო ორგანიზაციებმა უნდა გადაიხადონ XNUMX აშშ დოლარი, რათა დაიწყონ თავიანთი საქმიანობა ეგვიპტეში - მოთხოვნა, რომელმაც გამოიწვია შეშფოთება კანონის მოტივაციასთან დაკავშირებით. ასევე მოითხოვება როგორც ადგილობრივი, ისე უცხოური არასამთავრობო ორგანიზაციების დამტკიცება ამ კანონით შექმნილი კომიტეტის მიერ და მათი საქმიანობა ამ დამტკიცების შემდეგ განახორციელონ.
2017 წლის არასამთავრობო ორგანიზაციების კანონის შემდეგ, მრავალი სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაცია დაიხურა და ზოგიერთ უცხოურ არასამთავრობო ორგანიზაციას ეგვიპტეში საქმიანობის შეწყვეტა მოუწია. ეგვიპტის პოლიციამ მათი ოფისები შეიჭრა.
ხელისუფლების ზეწოლის მიუხედავად, არასამთავრობო ორგანიზაციები ცდილობდნენ აქტიურობის შენარჩუნებას. თუმცა, 2017 წლის არასამთავრობო ორგანიზაციების კანონის შესაბამისად, ბევრი დაიხურა და ზოგიერთ უცხოურ არასამთავრობო ორგანიზაციას ეგვიპტეში საქმიანობის შეწყვეტა მოუწია. ამ კონტექსტში, 9 წლის 2017 თებერვალს, ეგვიპტის პოლიციამ შეიჭრა ქვეყნის წამყვანი უფლებადამცველი ორგანიზაციის, ძალადობის მსხვერპლთა რეაბილიტაციის ცენტრის ალ-ნადიმის ოფისში.
Nadeem Centre-ის გარდა, ფემინისტური კვლევების ნაზრამ და ეგვიპტის ქალთა სამართლებრივი დახმარების ცენტრმა (CEWLA) ასევე შეაჩერეს თავიანთი საქმიანობა მთავრობის ზეწოლის გამო. კაიროს ადამიანის უფლებათა კვლევის ინსტიტუტი (CIHRS) გადავიდა თავის ახალ სათაო ოფისში ტუნისში. ისეთმა ორგანიზაციებმა, როგორიცაა აზრისა და გამოხატვის თავისუფლების ასოციაცია (AFTE) და ადამიანის უფლებათა ინფორმაციის არაბული ქსელი (ANHRI) შეზღუდეს თავიანთი საქმიანობა და ცდილობდნენ თავიდან აიცილონ მთავრობის ზეწოლა მათი კრიტიკული გაშუქების გამო. თუმცა, ისინი კვლავაც ხილულნი იყვნენ საჯარო სფეროში.
სისის რეჟიმის რეპრესიული პოლიტიკა სამოქალაქო საზოგადოების მიმართ სხვადასხვა გზით გრძელდება. ცოტა ხნის წინ, 31 ადამიანის დაკავებამ, მათ შორის უფლებადამცველი ორგანიზაციის მუშაკებმა, სახელწოდებით ეგვიპტური უფლებათა და თავისუფლებების კოორდინაცია, გამოიწვია მრავალი სამოქალაქო საზოგადოების რეაქცია, როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე მის ფარგლებს გარეთ. გავრცელებული ინფორმაციით, ერთ-ერთი დაკავებულია აიშა ალ-შატერი, ჰაირათ ალ-შატერის ქალიშვილი, რომელიც იყო ერთ-ერთი წამყვანი ბიზნესმენი და გავლენიანი ფიგურა. მუსლიმთა საძმო ორგანიზაცია, სანამ ის მოძრაობაზე გადატრიალების შემდგომ დარბევის დროს დააპატიმრეს.
ეგვიპტეში სამოქალაქო საზოგადოება ბევრად უარესია, ვიდრე მუბარაქის ეპოქაში იყო. მთავრობის ზეწოლა სულ უფრო მეტად ზღუდავს ადგილობრივი და საერთაშორისო სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების საქმიანობას ქვეყანაში.
იმავდროულად, ქვეყნის არაერთმა უფლებადამცველმა ორგანიზაციამ ერთობლივი განცხადება გაავრცელა ოპერაციის წინააღმდეგ და დაკავებულების გათავისუფლების მოთხოვნით. ეგვიპტის უფლებათა და თავისუფლებათა კომისიამ, ალ-ნადიმის ძალადობის მსხვერპლთა რეაბილიტაციის ცენტრმა, ადალას უფლებათა და თავისუფლებების ცენტრმა, კაიროს ადამიანის უფლებათა კვლევის ცენტრმა, ეგვიპტის ადამიანის უფლებათა ფრონტმა და სამართლიანობის საზოგადოებამ ერთობლივად განაცხადეს. რომ ეგვიპტის მთავრობის პოლიტიკა სამოქალაქო საზოგადოების მიმართ მიუღებელია. Amnesty International-მა ასევე დაგმო დარბევა და უფლებადამცველების გათავისუფლებისკენ მოუწოდა.
ეგვიპტეში სამოქალაქო საზოგადოება ბევრად უარესია, ვიდრე მუბარაქის ეპოქაში იყო. მთავრობის ზეწოლა სულ უფრო მეტად ზღუდავს ადგილობრივი და საერთაშორისო სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების საქმიანობას ქვეყანაში. ბევრი ექსპერტი ასევე თანხმდება, რომ ეგვიპტეში ადამიანის უფლებების, კანონის უზენაესობისა და გამოხატვის თავისუფლების მდგომარეობა უარესია, ვიდრე მუბარაქის ეპოქაში. ამ თვალსაზრისით, ცხადია, რომ ეგვიპტის ამჟამინდელმა რეჟიმმა - დემოკრატიზაციის ნებისმიერი ფორმისგან შორს - ქვეყანა უფრო ტოტალიტარულ მმართველობაში ჩათრია.
İSMAIL NUMAN TELCI
