თურქეთის პრემიერ-მინისტრმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა კვირას თავისი მხარდამჭერები გამოხატა გამომწვევი გამოსვლების სერიით, რომლებიც მიზნად ისახავდა მისი პოპულარობის დემონსტრირებას და ორკვირიანი არეულობის ჩახშობას, მას შემდეგ, რაც სტამბოლის ცენტრალურ ტაქსიმის მოედანზე ათიათასობით ანტისამთავრობო დემონსტრანტი შეიკრიბა.
კვირას ქვეყნის მასშტაბით გამართული კონკურენტული აქციები ხაზს უსვამს თურქეთის საზოგადოებაში მზარდ განხეთქილებას, მას შემდეგ, რაც მთავრობის მკაცრი რეაგირება სტამბოლის ცენტრალური პარკის გადასარჩენად გამართულ მცირერიცხოვან გარემოსდაცვით დემონსტრაციაზე ფართომასშტაბიან ანტისამთავრობო პროტესტში გადაიზარდა, რომლის შედეგადაც ოთხი ადამიანი დაიღუპა და თითქმის 5,000 დაშავდა.
ათი წლის წინ ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ მისი მმართველობის მიმართ ყველაზე დიდი ოპოზიციის წინაშე მყოფი ბატონი ერდოღანი შაბათს სტამბოლში შეხვდა თავისი მმართველი „სამართლიანობისა და განვითარების პარტიის“ მაღალჩინოსნებს, კვირას კი დედაქალაქ ანკარაში გაემგზავრა, სამხრეთ თურქეთის გავლით კი სამ ქალაქში ექვსი სიტყვით გამოვიდა, რითაც ფაქტობრივად დაიწყო პარტიის კამპანია 2014 წლის მარტში დაგეგმილი ადგილობრივი არჩევნებისთვის.
„ჩვენ ერის წინაშე ვართ პასუხისმგებელი და არა რაღაც მარგინალური ჯგუფების წინაშე. ერის წინაშე პასუხისმგებლობის ადგილი საარჩევნო ყუთებია; ხალხმა მოგვიყვანა და შეუძლია გაგვათავისუფლოს. ამ ეტაპზე, ერის გარდა, არავის აქვს ძალაუფლება, რომ ჩვენი თანამდებობიდან გადააყენოს“, - განაცხადა ბატონმა ერდოღანმა, რომელიც ანკარაში ავტობუსზე ავიდა და გამომწვევი ტონით მიმართა, მაშინ როცა სტამბოლში ათიათასობით ადამიანი მის გადადგომას სკანდირებდა. „ადგილების დაწვისა და დანგრევის ნაცვლად, შვიდი თვე მოთმინება გამოიჩინეთ. შვიდ თვეში არჩევნებზე შევხვდებით“.
enlarge Image
Associated Press-
თურქეთის პრემიერ-მინისტრი რეჯეფ ტაიპ ერდოღანი და მისი მეუღლე, ემინე, კვირას ანკარაში ჩასვლის შემდეგ მადლობას უხდიან მხარდამჭერებს.
ბატონი ერდოღანის მებრძოლი პოზიცია მომიტინგეების მიმართ ასევე ეწინააღმდეგება აშშ-სა და ევროკავშირის ხელმძღვანელობით მთავარ მოკავშირეებს, რომლებმაც არაერთხელ მოუწოდეს პოლიციის მიერ ძალის გადაჭარბების გამოძიების ჩატარებას და პრემიერ-მინისტრს სთხოვეს დაძაბულობის განმუხტვა მომიტინგეების მოთხოვნების მოსმენით. „მიმდინარე დაძაბულობა ხაზს უსვამს ყველა მხარის მხრიდან თავშეკავების აუცილებლობას და დიალოგზე, ურთიერთპატივისცემაზე, გაგებასა და ინკლუზიურობაზე დაფუძნებული სწრაფი გადაწყვეტის პოვნის მნიშვნელობას“, - განაცხადა კვირას ევროკავშირის საგარეო პოლიტიკის ხელმძღვანელმა, კეტრინ ეშტონმა.
„ხელისუფლების ღია და მდგრადი ჩართულობა აუცილებელია დემოკრატიის განმტკიცების, ნდობის აღდგენისა და ესკალაციის თავიდან ასაცილებლად“, - დასძინა მან.
ანალიტიკოსების თქმით, პრემიერ-მინისტრის მცდელობები მიზნად ისახავს მომავალი წლის არჩევნები, რომელიც 2011 წლის საყოველთაო არჩევნების შემდეგ პირველი იქნება, მისი მთავრობის შესახებ რეფერენდუმად გადააქციოს, რითაც ცდილობს ისარგებლოს დამკვიდრებული პოლიტიკური ოპოზიციის სისუსტით, რომელმაც ვერ შეძლო ბატონი ერდოღანის მიმართ მზარდი უკმაყოფილებით მოგების მიღება.
სამართლიანობისა და განვითარების პარტიასთან შედარებით ეს სისუსტე შესაძლოა სულ უფრო მნიშვნელოვანი ფაქტორი გახდეს თურქეთის საპროტესტო აქციების პოლიტიკაში, რადგან ბატონი ერდოღანი საარჩევნო ყუთების მეშვეობით ცდილობს თავისი მანდატის ხელახლა გაძლიერებას.
„ის აძლიერებს თავის ბაზას და ეუბნება მათ, რომ მასზე ზეწოლა არ მოხდება. ორგანიზებული ოპოზიციაც სუსტია და ვერ ახერხებს მოქმედებას და მათ გარკვეული დრო დასჭირდებათ საკუთარი თავის ადაპტაციისთვის, რათა გავიგოთ, რატომ აწესებენ ამ სტრატეგიას“, - თქვა სოლი ოზელმა, სტამბოლის კადირ ჰასის უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობების პროფესორმა. „ახლა ჩვენ გვაქვს ჩიხი და სტამბოლში ჯერჯერობით ყველაფერი მშვიდად არ არის, მაგრამ არ ვიცით, რამდენ ხანს გაგრძელდება ეს“.
ზედიზედ სამი გამარჯვებით, 2002, 2007 და 2011 წლებში, როდესაც მისმა პარტიამ ყოველ ჯერზე ხმების მზარდი წილი მოიპოვა, ბატონმა ერდოღანმა პოლიტიკური კონკურენტები გვერდზე გადადო და ოპოზიციური პარტიები უძლური დატოვა.
ქვეყნის შიგნით მან მტკიცე ლოიალობა მოიპოვა თურქეთის რელიგიურ კონსერვატორებში, რომლებიც ამომრჩევლის უმრავლესობას წარმოადგენენ და რომლებიც დიდი ხნის განმავლობაში მარგინალიზებულნი იყვნენ ქვეყნის სამხედროების მიერ მხარდაჭერილი სეკულარული ელიტის მიერ.
2011 წლის არჩევნებში ბატონმა ერდოღანმა ხმების 50% მოიპოვა, რის შედეგადაც მთავარ ოპოზიციურ პარტიას, რესპუბლიკურ სახალხო პარტიას, 26%-ით, ხოლო ნაციონალისტური მოძრაობის პარტიას 13%-ით ჩამორჩა.
მომიტინგეების განსხვავებული და ზოგიერთ შემთხვევაში კონკურენტი პოლიტიკური ინტერესების გაერთიანება ბატონი ერდოღანის მეინსტრიმულ პოლიტიკაში გამოწვევად, სავარაუდოდ, ძალიან რთული აღმოჩნდება.
ბევრი დემონსტრანტი ორი ძირითადი თვალსაზრისის გარდა მხოლოდ რამდენიმე საკითხზე თანხმდება: ბატონი ერდოღანის მმართველობის სტილის ავტოკრატიულად აღქმა და სამთავრობო პოლიტიკის მთელი რიგის უარყოფა, რომელიც პირად თავისუფლებებს არღვევს.
კვირას, ტაქსიმის მოედანზე, ბატონი ერდოღანის წინააღმდეგ შეკრებილ კოალიციაში აშკარა იყო ხარვეზები, სადაც შეიკრიბნენ სხვადასხვა ჯგუფები, მათ შორის სოციალისტები და კომუნისტები, თურქი და ქურთი ნაციონალისტები, სეკულარისტები, გარემოსდამცველები, გეი უფლებების დამცველი ჯგუფები, პროფკავშირები, სავაჭრო ჯგუფები, რელიგიური უმცირესობები და სხვა.
და რადგან ბევრი სკანდირებდა „ტაიპ, გადადექი“, მათ ასევე დიდი შრომა მოუწიათ შიდა დაძაბულობის შესაკავებლად. ერთ მომენტში, ზოგიერთმა თურქმა ნაციონალისტმა დასცინა და დაემუქრა ქურთისტანის მუშათა პარტიის მხარდამჭერებს თავდასხმით, რომელიც თურქეთის, აშშ-სა და ევროკავშირის მიერ ტერორისტულ ორგანიზაციად არის ჩამოთვლილი და რომლის სამათწლეულოვანმა აჯანყებამ ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ავტონომიისთვის 40,000 XNUMX-ზე მეტი ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა.
„მე აქ ვარ, რადგან ერდოღანისა და მისი მთავრობის წინააღმდეგი ვარ და მხოლოდ ამის. მე აქ არავის წინააღმდეგი არ ვარ“, - თქვა 42 წლის გრაფიკულმა დიზაინერმა ალპ ჰაკან გუვენირმა, რომელმაც თქვა, რომ არასდროს მიუცია ხმა, რადგან არცერთი ცნობილი პოლიტიკოსი არ წარმოადგენდა მის ხმას. მან თქვა, რომ ჯერ კიდევ ვერ ნახა სიცოცხლისუნარიანი კანდიდატი მომავალი წლის ადგილობრივ არჩევნებში. „ამ შემთხვევაში წარმოიშვა ოპოზიციური კოალიცია, სამწუხაროდ, დაიშლება, რადგან მას არ აქვს ორგანიზების პოტენციალი გრძელვადიან პერსპექტივაში, ამას დრო დასჭირდება“.
The Wall Street Journal
