200 ტონაზე მეტი ურანი რჩება დანგრეულ რეაქტორში, რომელმაც რადიოაქტიური ღრუბლები ევროპის სამ მეოთხედში გაავრცელა წარუმატებელი უსაფრთხოების ტესტის შემდეგ, რომლის დასაფარადაც საბჭოთა ხელისუფლებამ ყველაფერი გააკეთა.
ტოქსინების დამფარავი დაძველებული ბეტონის კონსტრუქციის ჩამონგრევის შემთხვევაში ახალი გაჟონვის არსებობის შიში საერთაშორისო ძალისხმევას იწვევს ახალი გიგანტური თაღის მშენებლობის დასაფინანსებლად, რომელსაც შეუძლია ადგილის უსაფრთხოება მინიმუმ ერთი საუკუნის განმავლობაში შეინარჩუნოს.
ორშაბათს, საერთაშორისო დონორებმა დამატებით 87.5 მილიონი ევრო (99 მილიონი აშშ დოლარი) გამოყვეს ახალი, უფრო დიდი, გამოყენებული ბირთვული საწვავის შესანახი ობიექტის მშენებლობისთვის, რაც უკრაინელებს მომავალი თაობების განმავლობაში შიშის გარეშე ცხოვრების საშუალებას მისცემს.
ჩრდილოეთ უკრაინის ელექტროსადგურის მეოთხე რეაქტორი 26 აპრილს აფეთქდა და 10 დღის განმავლობაში იწვოდა, რამაც მსოფლიო შეძრა, თუმცა ადგილობრივებმა ამის შესახებ მხოლოდ ჭორებისა და დასავლური რადიოგადაცემებიდან გაჟღერებული წვრილმანების მეშვეობით შეიტყვეს.
კომუნისტური პარტია მტკიცე ტრადიციას იცავდა, რომელიც არაფრის თქმის ან აშკარა ტყუილის თქმას გულისხმობდა, რათა საზოგადოებას არ გაეგო იმ ტრაგედიების შესახებ, რომლებსაც შეეძლოთ ცივი ომის ეპოქის ზესახელმწიფოს იმიჯის შელახვა.
მათ ახლომდებარე ქალაქის, პრიპიატის, 48 000 მცხოვრების ევაკუაცია მხოლოდ მომდევნო დღის მეორე ნახევარში განახორციელეს.
პირველი განგაში 28 აპრილს ატეხეს, როდესაც შვედეთმა საკუთარი რადიაციის დონის აუხსნელი ზრდა დააფიქსირა.
კომუნისტური პარტიის გენერალურმა მდივანმა, მიხეილ გორბაჩოვმა, რომელმაც 1990 წელს დემოკრატიული და ეკონომიკური რეფორმების მხარდაჭერისთვის ნობელის მშვიდობის პრემია მიიღო, კატასტროფა საჯაროდ 14 მაისამდე არ აღიარა.
ამასობაში საბჭოთა ტელევიზია ყველაფერს აკეთებდა იმისთვის, რომ ხალხი დაერწმუნებინა, რომ მათი ერი ცილისმწამებლური უცხოური პროპაგანდის მსხვერპლი იყო.
„როგორც ხედავთ, ის უზარმაზარი ნგრევა, რაზეც დასავლური მედია დაუსრულებლად საუბრობს, აღარ არსებობს“, - ნათქვამია ერთ-ერთ შავ-თეთრ საინფორმაციო კლიპში, რომელშიც აფეთქების შემდეგ მალევე გადაღებული კადრები იყო ნაჩვენები.
„ჩერნობილში მიმდინარე ოპერაციების აუცილებელი ელემენტია იქ მომუშავე ყველა ადამიანის აბსოლუტური უსაფრთხოება“, - დასძინა მან.
თუმცა, ხელისუფლებამ იმ წელს 116 000 ადამიანი გადაასახლა 30 კილომეტრიანი (19 მილის) რადიუსში მდებარე აკრძალული ზონიდან, რომელიც ამჟამად მიძინებულ ელექტროსადგურს ჯერ კიდევ აკრავს გარს.
დაახლოებით 600 000 ადამიანი, რომლებიც „ლიკვიდატორებად“ გახდნენ ცნობილი — ძირითადად საგანგებო სიტუაციების თანამშრომლები და სახელმწიფო თანამშრომლები — ტოქსიკური ცეცხლის ჩასაქრობად მცირე ან საერთოდ არანაირი დამცავი აღჭურვილობით გაგზავნეს.
მათ ასევე ევალებოდათ დაზიანებული რეაქტორის ნანგრევებზე სარკოფაგის აღმართვა, რათა თავიდან აეცილებინათ რადიაციის შემდგომი გაჟონვა.
ატომური რადიაციის შედეგების შემსწავლელმა გაეროს სამეცნიერო კომიტეტმა ოფიციალურად აღიარა, რომ ჩერნობილის კიდევ უფრო მასშტაბური კატასტროფისგან გადასარჩენად გაგზავნილი პირებიდან დაახლოებით 30 დაიღუპა.
მიუხედავად ამისა, რადიაციული მოწამვლის შედეგად დაღუპულთა საერთო რაოდენობა კვლავ ინტენსიური დავის საგანია.
2005 წელს გამოქვეყნებულ გაეროს საკამათო ანგარიშში შეფასდა, რომ უკრაინაში, მეზობელ რუსეთსა და ბელორუსში უხილავი შხამის შედეგად საბოლოოდ „4,000-მდე“ ადამიანი შეიძლება დაიღუპოს.
Greenpeace-ის გარემოს დაცვის ჯგუფმა მომდევნო წელს ეს მაჩვენებელი უხეში არასაკმარისი შეფასებით გააკრიტიკა.
1979 წელს აშშ-ის პენსილვანიის შტატში, თრი მაილ აილენდზე მომხდარმა ინციდენტმა და ჩერნობილის აფეთქებამ საზოგადოებრივი აზრის მკვეთრი ცვლილება გამოიწვია ატომური ენერგიის წინააღმდეგ და 1986-დან 2013 წლამდე აშშ-ში მხოლოდ რამდენიმე ელექტროსადგური ამოქმედდა.
ჩერნობილის ტრაგედიამ ასევე ხელი შეუწყო მწვანე პარტიების აღზევებას გერმანიასა და სხვა ევროპულ ქვეყნებში, რომლებიც დიდად იყვნენ დამოკიდებულნი ბირთვულ საწვავზე.
იმ დაძაბულ დღეებში ნაჩქარევად აშენებული სარკოფაგის ნგრევის შიშის გამო, 2010 წელს 40-ზე მეტმა ქვეყანამ 2.1 მილიარდი ევრო გაიღო უპრეცედენტო ახალი, 25 000 ტონიანი ფოლადის დამცავი ბარიერის შესაქმნელად.
მსოფლიო ძალების „დიდი შვიდეულის“ ჯგუფისა და ევროკომისიისგან დაახლოებით 165 მილიონი ევროს დამატებით გამოყოფაა მოსალოდნელი.
გიგანტური თაღი საკმარისად ფართო და მაღალია პარიზის ნოტრ-დამის საკათედრო ტაძრის დასაფარად და სამჯერ მძიმეა, ვიდრე ეიფელის კოშკი.
ძირითადი სამუშაოების უმეტესი ნაწილი უკვე დასრულებულია და ნაგებობა აღიჭურვება მაღალტექნოლოგიური აღჭურვილობით, რომელიც — თუ ყველაფერი გეგმის მიხედვით წარიმართა — შეძლებს შიგნით არსებული სახიფათო მასალის დეკონტამინაციას.
„საერთაშორისო საზოგადოების დახმარების გარეშე ამ კატასტროფას ვერასდროს გავუმკლავდებოდით“, - დაწერა უკრაინის გარემოს დაცვის მინისტრმა ოსტაპ სემერაკმა Facebook-ზე.
