Serokwezîrê Tirkiyê Recep Tayyîp Erdogan got ku erdnîgariya Avrasyayê ku çandên rojhilat û rojava lê hene, di cîhana globalbûyî de dibe cihekî navendî.
Serokwezîrê Tirkiyê Erdogan roja Duşemê di vekirina Civîna Konseya Îslamê ya Ewrasyayê de ku ji aliyê Midûriyeta Karûbarên Diyanetê ya Tirkiyê ve li Stenbolê hat lidarxistin de gotarek pêşkêş kir û got, "Ji bilî gelê heman herêmê, di heman demê de em xwedî dîrokeke hevpar in. û baweriyên olî. Di çarçoweya dîtina çareyan de ji şikestin û nakokiyan re, pêwîst e bingehek ji têgihîştinê û hevkariyê hebe.”
Erdogan di civînê de got ku 17 sal berê dema ku Konseya Îslamê ya Avrasyayê cara ewil kom bû, gelên erdnîgariya Avrasyayê ji serdestiya rejîmên zalim nû xilas bûn. Wî zêde kir ku pergala ku bi salan wan ji azadiya ol û azadiya wijdanî asteng kir bi dawî bû.
Serokwezîrê Tirk destnîşan kir ku ji ber polîtîkayên tehdîd û tepisandinê di ayînên olî û perwerdehiya olî de pirsgirêkên cidî hene.
Erdogan got ku bi amadebûna mela û feylesofên îslamî, ew hêvî dike ku civîna îsal bibe mêvanê gotûbêjên ronî û çareserî ji pirsgirêkên herêmê re.
Erdogan diyar kir ku di warê siyasî, aborî û civakî de serdemeke guherîn heye.
Rejîma Esed karekterek mezhebî li vî şerî dide
Erdogan got, “Divê em ji bo Xwedê ji hev hez bikin, ne ji mezhebê. Divê em vê pêk bînin. Em dibînin ku ev hê jî atmosfereke metirsîdar li Sûriyê ava dike. Rejîma Esed ji bo rewakirina vê hovîtiya bi xwîn a li hember gelê Sûriyê yê ku ji bo rûmeta xwe şer dike, karekterek mezhebî li vî şerî dike.”
Erdogan di vekirina Civîna Heştemîn a Konseya Îslamê ya Avrasyayê ya ku roja Duşemê li Stenbolê hat lidarxistin de axivî û diyar kir ku ew di wê baweriyê de ne ku nijadperestî gelekî xeternak e û li dijî vê yekê bi awayekî cidî têdikoşin.
Erdogan got ku ew her êrîşeke li dijî însanan bê ferqê etnîkî, ol û baweriyê nemirovî dibînin û li dijî vê têdikoşin. Erdogan got, “Divê li dijî Îslamofobiyê jî heman xebat bên kirin. Divê Îslamofobî li hemû cîhanê weke sûcê mirovahiyê bê qebûlkirin û li hemberî wê tedbîr bên girtin. Ji ber vê yekê divê em hemû ji bo vê yekê hevkariyê bikin.”
Erdogan anî ziman ku li Sûriyeyê lîstikeke xeternak a ku dikare hemû herêmê bibe qada agirî li Sûriyeyê tê lîstin û got, "Lê belê tişta ku îro li Sûriyeyê diqewime, ne pevçûnên mezheban e, çîroka wêranker û dilêş a rejîma Baas e. Zexta ku hewl dide desthilatdariyê li ser gelê xwe bigire dest.”
Erdogan mînaka Avrasyayê da û got ku li herêma Avrasyayê mirovên ji ol û mezhebên cuda bi rêzdarî û hevgirtinê dijîn.
Çima hêzên rojava ji Îsraîlê re tiştekî nabêjin?
Erdogan amaje bi êrîşa Îsraîlê ya li ser Xezeyê kir û got, "Şer" û got, "Hêzên serdest li ku ne? Hêzên Rojava li ku ne? Yek ji wan nabêje "tu çi dikî?" Ji ber ku ew Îsraîl e.”
Erdogan di vekirina Civîna Heştemîn Civîna Konseya Îslamê ya Avrasyayê de roja Duşemê li Stenbolê axivî û diyar kir ku hin hêz ji bo kûrkirina mijarên heyî an jî tovên pevçûnan li Sûdan, Myanmar, Filistîn û Bosna Herzegovîna û li gelek deverên din dixebitin. .
Erdogan got ku mînaka herî dawî êrîşa Îsraîlê ya li ser Xezeyê ye.
"Ji ber vê yekê pirsgirêka di navbera Îsraîl û Filistînê de her tim di medyayê de ye. Ez êdî jê re nabêjim "nakok". Binêrin, “şer” di roja xwe ya çaremîn, pêncemîn de çi bûye. Ji ber vê yekê rewşa dawî li Xezzeyê heta îro danê sibê 17 kesên din hatin kuştin û hejmara wan gihîşt 94an û zêdetirî 700 birîndar hene. Hêzên serdest li ku ne? Hêzên Rojava li ku ne? Yek ji wan nabêje "tu çi dikî?" Ji ber ku Îsraîl e."
Erdogan behsa rola rêxistinên navneteweyî kir û got, "Em ji rêxistinên navneteweyî, ji NY, ji Konseya Ewlekariyê ya NYyê, ji hemû saziyên Yekîtiya Ewropayê hêvî dikin ku li hemberî vê bêedaletiya global bertek nîşan bidin."
Her wiha Erdogan got, “Divê ev sazî her cure êrîşên li dijî mirovan şermezar bikin û ji bo rawestandina wê têbikoşin. Lê ya girîngtir, divê em pêşî li çalakiyê bigirin. Divê em hemû bikin.”
(Ji bo çîroka orîjînal http://www.aa.com.tr/en/headline/102005–region-around-us-becomes-a-global-centre-says-turkish-pm)
Ajansa Anadoluyê ragihand
