Wezîrê Karên Derve Davutoglu di serdaneke xwe ya bi mebesta geşkirina ahenga di navbera Tirkiye û Iraqê de got, "Li Iraqê nermbûneke siyasî heye ku divê bê piştgirîkirin."
Wezîrê Karên Derve Ahmet Davutoglu roja Yekşemê dema ku ber bi Bexdayê ve diçû, beriya sefera xwe ya krîtîk a XNUMX rojî ya Iraqê ji rojnamevanan re nirxandinek kir. Davutoglu diyar kir ku peywendiyên Tirkiye û Iraqê ber bi paş ve diçin û wiha got: “Em bi Iraqê re rûpeleke nû vedikin.
Davutoglu bal kişande ser wê yekê ku niha aloziya Şîî-Sunnî metirsiya herî mezin li herêmê ye û wiha got: “Piştî demeke rawestayî ya têkiliyên Tirkiye û Iraqê, niha ji bo derbaskirina vê rewşê xebateke mezin tê kirin. Wezîrê Karên Derve diyar kir ku ji vir û pê de, bi pratîkî her meh hevdîtinên dualî tên lidarxistin û tê plankirin ku Malikî di nava du mehan de serdana Tirkiyeyê bike. “Me di peywendiyan de ritmek bidest xist û hevdîtinên Malikî-Barzanî û Malikî Nucêfî zemîneke erênî ji bo nermkirina aloziyan û ritmek nû di peywendiyan de çêkir.
“Tirkiye ji bo hilbijartinên 30ê Nîsanê yên li Iraqê hêsan bike dê her cure piştgiriyê bide. Davutoglu got: “Me di peywendiyên xwe de ti kesî dûr nexistiye, di serî de rêveberiya herêmî ya Iraqê. "Tişta ku em jê hêvî dikin ew e ku hilbijartin bi encamek ku li gorî nêrîna pêşerojê be û ne li ser bingeha hevbendiyên etnîkî û mezhebî be bi dawî bibe. Ji bo Iraq û herêmê jî ne rast e ku ti beşekî jê dernekeve. Li Iraqê nermbûneke siyasî heye ku divê bê destekkirin.” Davutoglu, anî ziman ku divê neyê gotin ku Tirkiye û Iraq jî gavan bi paş de diavêjin. “Hinek dibêjin ‘Tirkiye polîtîkaya xwe ya derve ji nû ve diguherîne’. Na, me tiştekî ku bibe sedema rawestana peywendiyên me nekiriye.” Davutoglu diyar kir ku tişta ku jê re tê gotin veguhertina rûpeleke nû ya têkiliyên bi Iraqê re ye.
“Em avakirina pêkhateyeke siyasî ku hemû mezheb û pêkhateyên etnîkî li Iraqê di nav xwe de dihewîne, weke faktoreke rêgiriyê ji nakokiyên Şîe û Sunne li herêmê dibînin. Eger li Iraqê aştiyeke mezhebî hebe dê li herêmê jî belav bibe.” Davutoglu, hişyarî da, lê eger aloziya li Sûriyê li Iraqê jî derkeve holê, dibe ku rê li ber pêvajoyeke ku nayê rawestîn vebe.
Davutoglu diyar kir ku piştî çend hevdîtinên roja Yekşemê, di roja duyemîn a geşta xwe de dê serdana Necef û Kerbelayê bike û bi Ayetullah Alî El Huseynî El Sîstanî re bicive û wiha got: “Ev meha Muharrem e; Ji ber vê yekê wateya wan a sembolîk heye.”
Davutoglu li ser têkiliyên bazirganî û aborî yên Tirkiyê yên bi rêveberiya Bakurê Iraqê re jî nirxand û diyar kir ku bi ti awayî mafê rêveberiya navendî nehatiye paşguhkirin û destnîşan kir ku wan bi ti awayî ji çarçoveya destûrî derneketine. Proje hene, ku hikûmeta navendî di nav wan de ye li ser veguheztina çavkaniyên enerjiyê li başûr û başûrê rojhilatê Iraqê bo bazara cîhanî, projeyên ku wî got dê hevsengiyek baştir pêşkêş bikin.
Davutoglu diyar kir ku Tirkiye û Iraq bi îradeya xwe dest bi vê heyama nû ya sererastkirina peywendiyan kirine û her çendî ku Amerîka ji vê pêşveçûnê kêfxweş bibe jî, bi tu awayî li ser navê wan şîret û şîretek ji derve nehatiye kirin. "Ev pêvajoyek e ku bi peyamên ku di serdana Nûceyfî ya Enqereyê de hatin dayîn dest pê kir."
Davutoglu da xuyakirin, ku Tirkiye her tim dixwaze li ser mijarên têkoşîna li dijî terorê bi Iraqê re ji nêz ve diyalogê bike û got, "Dema pêvajoya çareseriyê bigihêje qonaxa xwe ya qedandinê, êdî ne li Tirkiyeyê ne jî li Iraqê kes çekdar nemîne. Hêvîdar im hikûmeta Iraqê jî bi van encaman razî be.”
Bi Malikî re yek bi yek
Davutoglu roja Yekşemê li Bexdayê dest bi serdana xwe ya du rojî ya Iraqê kir û li wir bi Serokwezîr Nûrî Malikî, Alîkarê Serokomar Xudêr el-Xozayî, Cîgirê Serokwezîr Salih el-Mutlaq û Wezîrê Derve Hoşyar Zêbarî re civiya. Piştî giheştina xwe, wezîrê derve di serî de bi Malikî re hevdîtinek girtî li avahiya Serokwezîriyê ya li Bexdayê pêk anî û nêzî saetekê dom kir.
Herwiha derfet hat dîtin ku Davutoglu ligel Cîgirê Serokomarê Iraqê Xodir el-Xozayî û Cîgirê Serokwezîrê Iraqê Salih el-Mutlaq bicive û di hevdîtinê de tekezî li ser giringiya serdana xwe ji aliyê her du aliyan û herwiha li ser peywendiyên navçeyî kir. Davutoglu wiha got: "Em di dîrokê de bi hev re jiyane û em ê heta hetayê bi hev re bijîn." Alîkarê Serokwezîr Mutlaq, destnîşan kir ku di têkiliyên Tirkiye û Iraqê de serdemeke nû dest pê kiriye û wiha got: "Ev serdan di têkiliyên me yên dualî de ji nû ve avadankirinek nû nîşan dide."
Davutoglu di civîna çapemeniyê ya hevpar a ku bi hevtayê xwe yê Iraqî Hoşyar Zêbarî re hat lidarxistin de got, "Li herêma me têra xwe xwîn hat rijandin. Ti sînorên pêwendî û hevkariya me bi Iraqê re nîne.”
Davutoglu li ser rewşa Sûriyê û bi taybetî Esed jî wiha got: “Dîrok tu carî ev zalimekî wêranker li ser gelê xwe nedîtiye. Davutoglu der barê îdiayên ku Tirkiye alîkariya komên radîkal ên li Sûriyeyê dike da wiha got: “Tu alîkarîya komên radîkal ên li kampên Tirkiyeyê û Sûriyeyê tune ye. Em ê li Tirkiyeyê û ne jî li ser axa derdora xwe tundiyê qebûl nekin. Tirkiye tu carî û bi ti awayî li pişt komên alîgirê şîdetê nesekiniye.”
Wezîrê Karên Derve yê Iraqê Zêbarî diyar kir ku Iraqê bi Tirkiyeyê re têkiliyên gelekî bi îmtiyaz daniye û diyar kir ku ew li dijî şandina çekan ji Îranê bo Sûriyeyê li ser xaka Iraqê ne. Zêbarî bal kişand ser wê yekê ku ew ê destûrê nedin vê yekê û helwesta xwe ya li ser vê mijarê ji Îranê re vegotiye. Zêbarî her wiha got, di encamê de wan firokeyên ku ji Sûriyê û Îranê tên, zêde kirine.
Ev wergera gotara ku bi eslê xwe ji aliyê Okan Muderrisoğlu ve hatiye nivîsandin e.
