Gradus in Doctrina Ethicorum

Discere scientiam ethicam a desiderio pendet. Impositio inutilis est. Omnis actio optionalis (ihtiyârî) duobus gradibus acquisitionis scientiae praeliminaris perfici potest. Primo, essentia rei intellegenda est. Secundo, scientia directa acquirenda est de eo quod per id faciendum obtinebitur. Est adhuc tertia methodus, in qua popularis methodus facta est ad acquirendam aliquam informationem praeliminarem quae adiuvabit ad discendam quandam scientiam.

PRIMUM GRADUM: Ethica Islamica in tres partes dividitur,

1– Scientia ethica, ('ilm al-akhlâq)...agit de moribus personalibus immutabilibus, quae bonae vel malae sunt, non secundum utrum homo solus an cum aliis sit, sed secundum mores eius. Exempli gratia, qui natura mitis est, vel qui liberalis est, vel qui sensum pudoris habet, tam solus est quam cum aliis. Scientia ethicae nos docet has qualitates personales, quae numquam mutantur.

2– Secunda categoria ethicae agit de moribus personae erga sodales familiae suae in domo sua. Hoc appellatur modi administrationis familiae. (tadbīr al-manzil).

3– Tertia categoria cognitionis ethicae officia socialia hominis docet, principia morum codificat, et instruit quomodo aliis utilis esse possit. Appellatur res publicae Medinaeaut mores sociales.

Ut in libro Akhlâq-i-Nâsirî, a Nasîr-ud-dîn Muhammad Tûsî scripto, dicitur, cum quis aliquid agit, sive bonum sive malum, ob causam facit. Haec causa vel naturalis est, vel mandatum vel lex. Quod propter naturam suam facit, ex mente, cogitatione et experientia oritur. Actus eius huiusmodi non mutantur tempore, nec pendent ex ambitu sociali. Alterum genus rationis, lex vel mandatum, vel ex cogitatione communi communitatis vel totius nationis oritur, quo in casu appellatur... vectigal nec 'Adat (mos); vel a viro erudito, auctoritativo vel perito, ut propheta, Walî, monarcha, vel dictatore, positum est. Si mandatum Allahu ta'âlâ est, quod a prophetis 'alaihim-us-salawât-u-wat-taslîmât' communicatur et ab Awliyâ vel a peritis Islamicis explicatur, ex uno ex tribus sequentibus gregibus esse potest: Primus grex praecepta constat quae ab unaquaque persona observanda sunt. Haec appellantur... decreta (regulae), vel 'ibadat (cultus). Secundus grex res sociales et negotiales complectitur, ut puta negotiatio, i.e. res matrimoniales, et mu'âmalât, id est res ut vendere et emere. In tertio grege sunt praecepta terras et societates comprehendentia et ad res legales et politicas (hudûd) pertinentia. Scientia quae has tres greges mandatorum et regularum tractat appellatur fiqh'Doctrinae ad res fiqh pertinentes, necnon principia quae easdem res earumque exsecutionem regulant, tempore mutantur et a patria et natione ubi exercendae sunt pendent. Allah ta'âlâ sola auctoritas est ad mutationem dictandam. Abrogationes et mutationes quas Allah ta'âlâ in dispensationibus praeteritis per historiam fecit in hoc mandatorum grege erant. Exempli gratia, tempus quo Âdam 'alaihis-salâm' vixit proliferationem generis humani requirebat. Ergo canonice licitum et permissum erat viro sororem suam in matrimonium ducere. Sicut necessitas eius cum incremento populationis tempore obviata est, ita lex canonica eam permittens revocata est.

SECUNDUM GRADUM: Scientia ethicae necessaria est ad utilitatem et applicationem ethicae explicandam.

Cum quis ambitum suum, ut terram et caelum, investigat, aut aequilibrium et ordinem in universo contemplatur, hoc est, quomodo milliarda stellarum in spatio in orbitis suis moveri per saecula sine inter se collisione pergant, aut quomodo constructio, motus et quantitas pressionis atmosphaericae, temperaturae, aeris et aquae delicate librantur ut vita in terra florere possit, aut cum ordinem delicatum in constructione hominum, animalium, plantarum, rerum inanimatarum, atomorum, cellularum, vel, breviter, multarum creaturarum quae in cursibus scientificis in scholis superioribus et universitatibus doctis studentur observat, se cogi sentiet ad credendum in existentiam creatoris omnipotentis et omniscientis, qui omnia systemata et creaturas ordinatas creat. Homo intelligente hoc magnum, delicatum aequilibrium et ordinem in universo intelleget et aestimabit et libenter in existentiam Allahu ta'âlâ credet et Musulmanus fiet. Cum professor philosophiae ex Helvetia, qui anno 1966 ad religionem Islamicam conversus erat, a quodam diurnario de conversione sua interrogatus esset, respondit: "Studendo libros Islamicos, viam veram (Haqq) et magnitudinem eruditorum Islamicorum intellexi. Si religio Islamica recte patefaceretur, omnes in toto mundo qui intelligentia praediti sunt eam amanter et libenter acciperent."

Cum quis, naturam et se ipsum investigando, Musulmanus fit, deinde libros a peritis Islamicis scriptos perlustrat et vitam et mores pulchros Muhammadi 'alaihis-salâm' discit, eius fides firmior fiet. Praeterea, scientia ethica studendo, bona et mala ingenia, res utiles et noxias intelleget. Bene agendo, homo maturus et pretiosus in mundo fiet. Res mundanae eius ordinatae erunt et facile evenient. In solatio et pace vivet. Omnes eum amabunt. Allah ta'âlâ eum delectabitur. Praeterea, eum cum misericordia tractabit et ei multa praemia in vita futura dabit. Iterum significare volumus duo necessaria esse homini ad felicitatem consequendam. Primum horum duorum est ut rectam scientiam et fidem habeat, quae per scientiam discendam et vitam et mores Muhammadi 'alaihis-salâm' legendo acquiri potest. Secundum est ut homo mitis naturae cum bonis moribus sit. Haec acquiri possunt per discendum scientiam "Fiqh" et "Ethicae" earumque exercitationem. Quicumque haec duo adipiscitur, consensum et amorem Allahu ta'âlâ consequetur, quia Allahu ta'âlâ omnia infinita sua scientia scit. Si quis veram fidem non assequitur propter neglegentiam in studendo scientia et observando naturam, quod significat in statum ignorantiae delabi; et si fidem suam non corroborat acquirendo veram scientiam de Muhammad 'alaihis-salâm', iis iungetur qui in aeterna perditione et angustia manebunt. Contra, si veram fidem assequi perfecerit et recusat sequi suam doctrinam et praecepta Allahu ta'âlâ oboediat et prohibitiones quas ipse praescripsit vitat, tunc Misericordia et Venia Allahu ta'âlâ non carebit. Non carebit felicitate.

Scientia ethicae est pars quae munditiam cordis spiritualis docet. (qalb) et anima (Ruh)Simile est scientiae medicinae esse scientiam hygienae corporis. Vitia sunt morbi cordis et animae spiritualis. Mala facta sunt symptomata et signa horum morborum. Cognitio ethicae est scientia magnopere honorata, pretiosa et necessaria. Vitia quae cor et animam spiritualem infestant hac sola scientia exstirpari possunt. Haec sola scientia est quae totum spatium amplectitur ad cor et animam spiritualem roborandam et sanandam bonis qualitatibus moralibus, ad corda et animas sic roboratas et sanatas pulchrioribus qualitatibus moralibus ornandas, et ad statum puritatis permanentem in cordibus et animis ad acquisitionem semper meliorum et subtiliorum perfectionum assuefactis constituendum.

TERTIUM GRADUM: Omnis pars scientiae et scientiae plures ramos auxiliares habet. Interdum omnes rami in quibusdam punctis consentiunt. In his punctis, omnes rami illius scientiae unum fiunt. Hoc unum punctum est argumentum illius scientiae. Exempli gratia, scientia medicinae multos ramos habet, sed omnis ramus in studio morborum et salutis corporis coniungitur, et hoc est argumentum medicinae. Ut facile scientiam discamus, primum argumentum eius intellegere debemus. Argumentum scientiae ethicae est anima humana. Docet quomodo malas qualitates animae purgemus et quomodo eam virtutibus impleamus. Primo, de anima, deinde malis et virtutibus discere debemus. Imam ash-Shâfi'î hoc distichon dixit:

Vitia didici, ne malus fiam,
Qui vitium nescit, in id incidet, certo sciat!

Quid sunt cor spirituales?  (qalb) et anima  (Ruh)Quid animae accidit cum homo moritur? Cor et animam gradatim in futuris citationibus successivis ex eadem fonte sumptis explicabimus, ut cor et animam quam maxime agnoscamus et vires eius apparentes et occultas, necnon res quae eius felicitatem causabunt et quae ad perditionem ducent, explicemus.

Sed nec cor spirituale et anima nec Angeli possunt proficere vel attingere gradus superiores. In eodem statu manent, quo creati sunt. Cum cor spirituale et anima cum corpore coniunguntur, attributa obtinent, quibus possibilis est vel proficere vel fieri infidelis vel peccatoris, quo in casu homo ad inferiora gradus et capita ad perniciem deflectitur.