Две опозициски движења и десетици медиуми кои ја критикуваат владата се под закана да бидат затворени во Казахстан.
Казахстанските обвинители побараа околу 30 весници, интернет страници и телевизиски канали, како и нерегистрираната Алга! (Напред!) и опозициските движења на Народен фронт, да бидат забранети за наводно пропагирање на екстремизам и за соборување на владата.
Судиите ќе го слушаат случајот Алга! на 5 декември.
Опозицијата ја осудува кампањата за искоренување на опозициските сили во Казахстан по немирите на нафтените работници во градовите Жанаозен и Шетпе минатиот декември, во кои најмалку 17 лица беа застрелани од полицијата. Насилството, кое ги затвори повеќемесечните протести на штрајкувачите на нафта, беше најсмртоносниот немир во постсоветската историја на Казахстан и сериозно го наруши угледот на земјата за стабилност што го негува претседателот Нурсултан Назарбаев повеќе од две децении.
„Ова се случува главно поради настаните во Жанаозен“, вели Тамара Калеева, шеф на Адил Соз, казахстанската меѓународна фондација за заштита на слободата на говорот. „Нашите власти беа толку исплашени од овој масовен, долготраен протест што го организираа нафтените работници во одбрана на нивните работнички права што преземаат чекори на сите нивоа и во сите сфери за да спречат слични немири. Тие се во паника“.
„Поттикнување насилство“
Обвинителите ги обвинуваат Стен-ТВ, „Голос республики“ и другите водечки независни медиуми за поттикнување насилство во Жанаозен.
Тие побараа затворање на вкупно осум весници и 23 интернет страници кои работат под капата на медиумската групација „Республика“. Тука спаѓаат истакнатиот опозициски весник „Взгљад“ (Поглед) и сателитскиот ТВ канал К+.
Обвинителите го поврзуваат нивното барање со пресудата на Владимир Козлов, водачот на опозициските движења Алга и Народен фронт. Гласниот критичар на Назарбаев, Козлов беше осуден на 7 и пол години затвор во октомври под обвинение дека сакал да ги собере нафтените работници на Жанаозен во неуспешниот обид за соборување на владата.
Војниците на казахстанското Министерство за внатрешни работи патролираат меѓу изгорените згради по смртоносните немири во Жанаозен кон крајот на минатата година.
Властите, исто така, навестија за врски меѓу независните медиуми во Казахстан и еден од најголемите непријатели на Назарбаев, поранешниот медиумски и банкарски тајкун Мухтар Абљазов.
Абљазов побегна во Британија во 2009 година, откако се скара со Назарбаев. Тој е во бегство од февруари годинава, кога Британските судии го осудилена 22 месеци затвор затоа што не ги открил целосните детали за неговото богатство како дел од тужбата против него од неговата поранешна банка во Казахстан, која го обвинува за проневера на 5 милијарди долари за време на неговиот мандат како претседател. Не се знае каде се наоѓа.
Сергеј Уткин, адвокат на „Голос республики“, негира дека Абљазов е сопственик на весникот. „Објавува материјал кој е премногу независен, што не им се допаѓа на властите, вклучително и [материјал] за Жанаозен“, вели тој.
„Постои и фактот дека - иако законски не им припаѓа ниту на Абљазов ниту на Козлов - властите веруваат дека весникот е поврзан со овие лица. А властите ги сметаат Абљазов и Козлов за непријатели“.
Мала поддршка за опозицијата
Уткин вели дека „Голос республики“ е веќе затворен за време на судењето, а неговите сметки на Фејсбук, Твитер и Лајв Журнал се блокирани.
Работите и активностите на „Взгљад“ и Алга исто така се прекинати во очекување на судска одлука.
Но, маргинализираната опозиција во Казахстан ужива мала поддршка дома и неколку Казахстанци - од кои повеќето му признаваат на Назарбаев што ја направи нивната земја најстабилна и економски најпросперитетна нација во Централна Азија - се кренаа во одбрана на опозициските новинари.
Застапниците на слободата на говорот во Казахстан велат дека имаат мала надеж за опстанок на „Голос республики“, „Взгљад“ и други независни медиуми.
„Овие публикации веројатно ќе бидат затворени“, вели Калеева. „Нашите власти сакаат да ја истребат опозициската хидра. Фактот дека опозициските медиуми, и опозицијата воопшто, се неопходни во едно демократско општество е целосно заборавен во Казахстан“.
Случаите, сепак, будно ги следат меѓународните групи за права и западните влади.
Хјуман рајтс воч веќе ја осуди затворската казна на Козлов како „удар врз слободата на изразување и политичкиот плурализам“, додека Соединетите Држави го обвинија Казахстан дека го користи својот правосуден систем „за да ги замолчи гласовите на опозицијата“.
Норвешкиот Хелсиншки комитет, исто така, ја критикуваше репресијата на медиумите како „драматичен чекор во погрешна насока“ и предупреди дека судската забрана за независни медиуми ќе претставува „сериозен удар за угледот на Казахстан на меѓународно ниво“.
(РСЕ/РЛ)
