Presiden Erdogan memberi isyarat gelombang baharu operasi ketenteraan di selatan negara itu dan menyatakan bahawa Turki bertegas untuk membersihkan timur Sungai Euphrates daripada semua unsur pengganas (PKK). Ini, tidak syak lagi, akan menjadi ujian baharu tentang betapa "sihat" hubungan antara Turki dan A.S..
Kita telah hidup dalam dunia unipolar sejak berakhirnya Perang Dingin. A.S. telah menjadi satu-satunya kuasa besar. Walau bagaimanapun, struktur sistem antarabangsa telah berkembang jauh daripada unipolariti disebabkan oleh kadar pertumbuhan yang tidak seimbang antara negeri. Sehubungan itu, terdapat negeri-negeri yang cepat menuju untuk mendapatkan status kuasa besar. China khususnya telah meningkatkan kapasiti ketenteraan dan ekonominya dalam jangka masa yang singkat, yang dijangka mencapai tahap pembangunan yang memudahkannya untuk mencabar keutamaan A.S. Jadi, dunia bipolar semakin meningkat.
Selain itu, baru-baru ini, kuasa serantau baru telah muncul. Brazil, Afrika Selatan, dan Turki, adalah antara kuasa tersebut. Kebangkitan kuasa serantau, walaupun ia tidak merumitkan banyak perkara di peringkat global, memberi tekanan kepada A.S., yang, sebagai satu-satunya kuasa besar, terlibat dalam politik wilayah seperti Timur Tengah sebagai pengimbang luar pesisir. Kehilangan kawalan sesuatu wilayah sudah pasti boleh membawa kesan politik di peringkat antarabangsa. Ini mungkin memberi laluan kepada penembusan kuasa luar wilayah yang lain atau lebih teruk membawa kepada kemunculan hegemon serantau, yang mungkin akan meningkat sebagai kuasa global dalam jangka masa panjang.
Peningkatan pengaruh Rusia dan kecenderungan Turki untuk bertindak secara autonomi di Timur Tengah boleh disebut dalam konteks ini. Kemerosotan relatif kuasa AS di Timur Tengah telah mendorong Rusia untuk mengisi kekosongan kuasa dan telah menggesa Turki untuk memulakan proses menaikkan statusnya daripada pengimbang kepada hegemon di rantau ini.
Dasar luar AS semasa menghadapi masalah untuk menampung China dan kuasa serantau seperti Turki. Setakat ini di bawah presiden Trump, A.S. telah mengatasi masalah ini dengan membangunkan dasar luar unilateral dan pengasingan. Dasar luar ini pada dasarnya bertujuan untuk membendung dan membatalkan peralihan kuasa yang sedang berlaku. Pentadbiran Trump telah mengambil dasar yang terdiri daripada perang perdagangan kepada tur de force tentera untuk tujuan itu. Ini telah disertai dengan pensekuritian China dan kuasa serantau seperti Turki dalam media.
Namun begitu, terutamanya disebabkan oleh keperluan politik domestik seperti pilihan raya Senat yang akan datang, pentadbiran Trump telah mula mengambil keputusan yang bertentangan terhadap negara-negara ini. Pembebasan Pastor Andrew Brunson minggu lalu, yang telah dipenjarakan selama kira-kira dua tahun di Turki atas tuduhan membantu PKK, dibalas dengan memberi isyarat untuk menarik balik beberapa sekatan ekonomi yang telah dikenakan ke atas Turki awal tahun ini.
Di sini kita harus ambil perhatian bahawa Trump nampaknya bercadang untuk menggunakan pembebasan Brunson dalam kempen pilihan rayanya untuk menggerakkan pengundi Evangelis dan konservatif untuk keluar mengundi dan mengundi Republikan untuk Senat. Setiausaha Negara, Mike Pompeo, baru-baru ini menyatakan bahawa beberapa sekatan boleh ditarik balik. Ini menandakan bahawa tempoh ketegangan, yang berkembang oleh gerakan politik saling balas dendam, nampaknya memasuki tempoh yang relatif normal.
Bagaimanapun, ini tidak seharusnya meningkatkan harapan untuk hubungan dua hala. Seperti yang dinyatakan di atas, hubungan antara Turki dan A.S. tidak akan dinormalisasi melainkan A.S. bersetuju untuk menampung Turki dengan mengakui status antarabangsa baharunya, yang merupakan kuasa serantau autonomi. Malah, pada masa lalu, hubungan antara kedua-dua negara telah menyaksikan beberapa titik rendah, termasuk krisis Cyprus pada 1970-an. Namun, sebab di sebalik ketegangan seperti ini bukanlah berstruktur. Turki hanya mengharapkan hak kedaulatannya diharapkan. Ia tidak berusaha untuk mengubah status dan kedudukannya dalam politik antarabangsa.
Hari ini, Turki berusaha untuk menyesuaikan tatanan antarabangsa mengikut perubahan terkini dalam politik domestiknya dan pengagihan kuasa di rantau ini. Turki tidak mahu terus memainkan peranan tradisionalnya sebagai pengimbang "orang luar" di sekitarnya dengan mengikuti kepimpinan A.S. dan kepentingan negara. Sebaliknya, ia berhasrat untuk mengukuhkan dirinya sebagai kuasa autonomi di rantau ini. A.S. setakat ini telah bertindak balas terhadap sikap dasar luar baru Turki dengan menyokong pertubuhan pengganas seperti PKK dan FETO (diketuai oleh pemimpin kultus jenayah yang berpangkalan di A.S. Fetullah Gulen), yang berusaha untuk mengekang potensi dan keupayaan negara itu.
Sebagai tindak balas kepada sikap ini, Turki secara berterusan memberi mesej bahawa ia tidak akan berundur selangkah. Sebagai contoh, minggu lalu Presiden Erdogan memberi isyarat gelombang baharu operasi ketenteraan di selatan negara itu dan menyatakan bahawa Turki bertegas untuk membersihkan timur Sungai Euphrates daripada semua unsur pengganas (PKK). Ini, tidak syak lagi, akan menjadi ujian baharu tentang betapa "sihat" hubungan antara Turki dan A.S..
Ali Aslan
