တူရကီတွင် အစိုးရအတွက် စိန်ခေါ်မှုများ တိုးလာနေချိန်တွင် AK ပါတီသည် မျက်နှာပန်းလှရန် ကြိုးပမ်းနေသည်။

ယခင်က ပါတီငယ်အချို့ကို ဦးဆောင်ခဲ့သည့် AK ပါတီ၏ အဖွဲ့ဝင်အသစ်များအဖြစ် ရာထူးကြီးသူများကို စုဆောင်းခြင်းသည် AK ပါတီ၏ မဲဆန္ဒရှင် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်တွင် အခွင့်ကောင်းရရန် ရုန်းကန်နေရချိန်ဖြစ်သည်။ အရိပ်အယောင်တစ်စုံတစ်ရာရှိပါက၊ မကြာသေးမီက မဲရုံနံပါတ်များက ပါတီသည် မဲဆန္ဒရှင်များကြားတွင် မဆုံးဖြတ်ရသေးသော အကွက်အကွင်းတစ်ခု၊ AK ပါတီခေါင်းဆောင်နှင့် ဝန်ကြီးချုပ် Recep Tayyip Erdoğan အတွက် စိုးရိမ်ဖွယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတစ်ခုအဖြစ် ညွှန်ပြနေသည်။

နိုင်ငံ ရင်ဆိုင်နေရသည့် အရေးကြီးဆုံး စိန်ခေါ်မှု နှစ်ခုဖြစ်သည့် အကြမ်းဖက်ဝါဒ အရှိန်အဟုန်နှင့် ပိုမိုဆိုးရွားလာနေသည့် စီးပွားရေး ရှုထောင့်က တာ့ခ်တို့ကြား အစိုးရ၏ ထောက်ခံမှုကို ချေဖျက်စပြုလာသည်နှင့်အမျှ ပါတီကို ၁၁ နှစ်ကြာ အကြိတ်အနယ် မယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့် ဝါရင့်နိုင်ငံရေးသမားကြီးသည် ယင်းစိန်ခေါ်မှုများကို တုံ့ပြန်ရန် ပါတီတွင် မျက်နှာသစ်ရန် အလျင်စလို လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်။

Erdoğan သည် ဇူလိုင်လတွင် AK ပါတီအုပ်ချုပ်ရေးကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပြုပြင်မွမ်းမံရန်အတွက် Eskişehir ခရိုင်ကွန်ဂရက်တွင် ပါဝင်သူများအား မိန့်ခွန်းပြောကြားရာတွင် မီးစိမ်းပြခဲ့သည်။ AK ပါတီကို စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက် ပါတီညီလာခံအပြီးတွင် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွက် ပါတီမူဝါဒများကို ပြင်ဆင်သည့်အနေဖြင့် သမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်ခြင်း နှစ် ၁၀၀ ပြည့် နှစ်ပတ်လည်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းမည်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

ရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်ကာလတွင် ပါတီအစီအစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် သူပေးခဲ့သော ကတိများစွာကို လက်တွေ့အကောင်အထည်မဖော်သေးဘဲ မဲဆန္ဒရှင်များ၏ တုံ့ပြန်မှုကို ကြောက်ရွံ့ကြောင်း သူသဘောပေါက်သည်။ ရွေးကောက်ပွဲကတိကဝတ်တွေအတွက် သူ့ကိုတာဝန်ယူရမယ်လို့ တူရကီပြည်သူတွေက အာဒိုဂန်နားလည်ပါတယ်။ AK ပါတီသည် သက်တမ်း နှစ် 30 ရှိသော စစ်အာဏာရှင်ခေတ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ဖယ်ရှားခြင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်တစ်ရပ် ဖော်ဆောင်ရန် ကတိကဝတ်ပြုကာ မဲဆွယ်စည်းရုံးခဲ့သည်။ လွှတ်တော်တွင် ကိုယ်စားပြုသည့် ပါတီလေးခုလုံးမှ ချမှတ်ထားသော တင်းကျပ်သော စည်းမျဥ်းစည်းကမ်းကြောင့် တစ်စုံတစ်ရာ ဆောင်ရွက်နိုင်မည်မဟုတ်ဟု လူအများက မျှော်လင့်ထားသောကြောင့် အဆိုပါကိစ္စအား အဆင်မပြေသဖြင့် လွှတ်တော်တွင်း ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေး ကော်မရှင်ထံ လွှဲအပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ပါလီမန် ကော်မရှင်အလုပ် ပျက်ကွက်ပါက ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအသစ်ကို ချမှတ်ရန် ၎င်း၏အစိုးရသည် ယခင်အပတ်က ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ခုံရုံး ကိုယ်စားလှယ်ဟောင်း Osman Can ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်းသည် အစောပိုင်း အရိပ်အယောင်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ AK ပါတီပိတ်သိမ်းရေးအတွက် တရားရုံးသို့တင်ပြသော စွဲချက်တင်ခြင်းကို ပယ်ချရန် ၂၀၀၈ ခုနှစ် မတ်လတွင် ထိပ်တန်းတရားရုံးကို အကြံပေးပြီးနောက် သူ့ကိုယ်သူ နာမည်ရနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် တရားရုံးက အမှုကို လက်ခံမည်ဟု ကြေညာခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် လောကီရေးရာ ဆန့်ကျင်မှု စွပ်စွဲချက်များဖြင့် AK ပါတီကို ပိတ်ပစ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။

အာဒိုဂန်သည် ဗဟိုလက်ယာယိမ်းနှင့် ကွန်ဆာဗေးတစ်နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်မှ လူသစ်စုဆောင်းမှုများနှင့်အတူ ၎င်း၏ပါတီသည် ကွန်ဆာဗေးတစ်မဲဆန္ဒရှင်အများစုကို အယူခံဝင်မည်ဟုလည်း မျှော်မှန်းထားသည်။ ၎င်းသည် သုံးနှစ်ဆက်တိုက် တိုင်းပြည်ကို တာဝန်ထမ်းပြီးနောက် အေကေပါတီ အစိုးရ၏ ရေပန်းစားမှု ကျဆင်းလာချိန်တွင် လှိုင်းလုံးကြီးအဖြစ် ကူညီပေးမည်ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပတ်က HAS ပါတီကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် ရေပန်းစားသော ပြည်သူ့ပါတီ (HAS ပါတီ) ၏ ခေါင်းဆောင် Numan Kurtulmuş အား AK ပါတီသို့ ဝင်ရောက်ရန် စည်းရုံးခဲ့သည်။

ပေါင်းစည်းခြင်းသည် တူရကီနိုင်ငံသစ်အတွက် လမ်းခင်းပေးမည့် လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရန် နိုင်ငံရေးအင်အားစုများကို စုစည်းနိုင်မည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း Kurtulmuş က Today's Zaman သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ "တူရကီအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရှိ ဆဲလ်များကို ပြန်လည်ထုတ်ပေးနိုင်မည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ မျှော်လင့်ပါသည်" ဟု ၎င်းက အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပြီး ၎င်း၏အဖွဲ့သည် တူရကီရှိ ပြဿနာများစွာအတွက် အသေးစိတ်လေ့လာမှုများ ပြီးစီးခဲ့ကြောင်း ၎င်းက အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း Kurtulmuş ၏ AK ပါတီတွင် ပါဝင်ခြင်းအပေါ် အခြားသူများတွင် မတူညီသော အမြင်ရှိသည်။ ဒီမိုကရက်တစ်လက်ဝဲပါတီ (DSP) ၏ဥက္ကဌ Masum Türker က AK ပါတီသည် ၎င်း၏ရာထူးတွင်ပါဝင်ရန် Kurtulmuş ကိုတောင်းဆိုခြင်းသည် နိုင်ငံရေးအခြားရွေးချယ်စရာများကိုဖယ်ရှားပစ်ရန် ရည်ရွယ်သည့် Erdoğan ၏နိုင်ငံရေးလေ့ကျင့်မှုဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာဆိုခဲ့သည်။ ၎င်း၏ပြောဆိုချက်ကို သက်သေပြရန်အတွက် Türker သည် မကြာသေးမီက AK ပါတီကိုယ်စား ပြုလုပ်ခဲ့သော သဘောထားစစ်တမ်းတစ်ခု၏ ရလဒ်များကို AK ပါတီမဲဆန္ဒရှင် ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းက နိုင်ငံရေးရပ်ဝန်း၏ဗဟိုတွင်ရှိကြောင်း ပြသခဲ့ပြီး လစ်ဘရယ် သို့မဟုတ် ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်သဘောထားများနှင့် လောကီရေးဝါဒကို နှစ်သက်ကြောင်းပြသခဲ့သည်။

“AK ပါတီမဟုတ်ရင် ဘယ်နိုင်ငံရေးပါတီကို မဲပေးမလဲလို့ မေးတဲ့အခါ ဒီ 27 ရာခိုင်နှုန်းက ဗဟိုဝါဒီအဖွဲ့ထဲက မဲဆန္ဒရှင်အများစုက သူတို့ရဲ့နောက်ရွေးချယ်မှုဟာ HAS ပါတီဖြစ်ပြီး တချို့က DSP အတွက် သွားကြမှာပါ” ဟု Türker က Today's Zaman သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

ဒီလအစောပိုင်းက AK ပါတီနဲ့ တရားဝင် မှတ်ပုံတင်ခဲ့တဲ့ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (DP) ရဲ့ ခေါင်းဆောင်ဟောင်း Suleyman Soylu အတွက်လည်း အလားတူ ပြောနိုင်ပါတယ်။ DP သည် တူရကီရှိ အသက်အကြီးဆုံးပါတီ နှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး အနောက်နိုင်ငံများတွင် အထူးသဖြင့် Marmara ပင်လယ်မှ Aegean အထိ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် အားကောင်းနေဆဲဖြစ်သည်။ Soylu နှင့်အတူ၊ Erdoğan သည် DP ၏ရှည်လျားသောအစဉ်အလာကို စိတ်အားထက်သန်မှုခံစားရသော တူရကီ၏ဗဟိုလက်ယာမဲဆန္ဒရှင်များထံမှ ခိုင်မာသောထောက်ခံမှုရရှိရန် ရည်ရွယ်သည်။

Today's Zaman နှင့် အင်တာဗျူးတွင် Soylu သည် AK ပါတီတွင် အဖွဲ့ဝင်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများကို ရှင်းပြခဲ့သည်။ “ AK ပါတီရဲ့ နိုင်ငံခြားရေး ပန်ကြားချက်ဟာ ဒီပါတီကို ပူးပေါင်းဖို့ ကျွန်တော့်ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်အတွက် အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုကနေ ပါဝင်နေပါတယ်။ ဒါဟာ တည်ငြိမ်မှု၊ ယုံကြည်မှုနဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွေကို ကိုယ်စားပြုပါတယ်။ တနင်္ဂနွေနေ့ ပါတီကွန်ဂရက်မှာ နိုင်ငံတကာ ပရိသတ်ကို ဒီသတင်းစကား ပေးပါလိမ့်မယ်။ ပါတီက နိုင်ငံတော်နဲ့ ပြည်သူကို စည်းလုံးညီညွတ်စေရုံသာမက အရှေ့အလယ်ပိုင်းနဲ့ မြောက်အာဖရိက ဒေသက နိုင်ငံအတော်များများအတွက် ဒီမိုကရေစီ စံနမူနာပါ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

DP ၏ လက်ရှိခေါင်းဆောင် Gültekin Uysal သည် ယခင်က အစိုးရကို အပြင်းအထန်ဝေဖန်သူဖြစ်ခဲ့ဖူးသောကြောင့် Soylu သည် AK ပါတီသို့ဝင်ရောက်ခြင်းဖြင့် သူ့ကိုယ်သူ သဘောထားကွဲလွဲသည်ဟု ဆိုကာ ယင်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ကွဲလွဲနေပါသည်။ "ကျွန်ုပ်အိမ်ပြန်ရောက်ပါပြီ" ဟု Erdoğan နှင့် အခမ်းအနားအတွင်း ၎င်း၏ပြောကြားချက်ကြောင့် စိတ်ပျက်မိကြောင်း Uysal က Today's Zaman နှင့် အင်တာဗျူးတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ သူက "ဒါဆို Soylu က DP ကို ​​ဦးဆောင်နေချိန် သူ အိမ်မှာ မရှိဘူးလို့ ဆိုလိုတာလား။"

အုပ်ချုပ်ရေးအဟောင်းကို အစားထိုးခြင်းဖြင့် ဆယ်စုနှစ်ကြာ AK ပါတီကို မျက်နှာသစ်ရန် ကြိုးပမ်းနေချိန်တွင် အာဒိုဂန်သည် ကာလရှည်ကြာ AK ပါတီ အမှုဆောင်များကို ဖယ်ထုတ်မည့် အန္တရာယ်ကိုလည်း လုပ်ဆောင်နေသည်။ အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီး ၁၇ ဦးနှင့် ပါတီအကြီးတန်း အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအချို့ အပါအဝင် AK ပါတီမှ ကိုယ်စားလှယ် ၇၀ ကျော်ကို ပါတီဥပဒေနှင့်အညီ ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ရမည်ဖြစ်သည်။ အာဒိုဂန်သည် အဆိုပါလူအချို့ကို 70 ခုနှစ် ဆောင်းဦးရာသီတွင် ဒေသန္တရရွေးကောက်ပွဲတွင် မြို့တော်ဝန်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်းနိုင်သည်ဟု အာဒိုဂန်က အချက်ပြခဲ့သည်။ အဆိုပါ လှုပ်ရှားမှုသည် ပါတီတွင်း ခွေးဟောင်းများကို နှစ်သက်စေရန် ရည်ရွယ်သော်လည်း ၎င်းတို့အားလုံးကို ထားရှိရန် နေရာအလုံအလောက်မရှိသဖြင့် မကျေမနပ်ဖြစ်နေသော အုပ်စုများ ပေါ်ပေါက်လာရေးအတွက် လမ်းခင်းပေးခဲ့သည်။

၎င်းသည် AK ပါတီအတွင်း မကျေမနပ်ဖြစ်မှုများကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး ပါတီသစ်တစ်ခု AK ပါတီအတွင်း သို့မဟုတ် ကွဲသွားသည့်အခါတွင် ပါတီအသစ်တစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သည်ဟု ထင်ကြေးပေးမှုများပင် ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဘေးဖယ်ခံထားရသော နိုင်ငံရေးသမားများသည် ထိုလုပ်ငန်းစဉ်အတွက် လမ်းပြကောင်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်ဟု အချို့က ခန့်မှန်းကြသည်။ မြို့တော်တွင် ကောလဟာလများ ထွက်ပေါ်နေခြင်းမှာ မကျေနပ်သည့် နိုင်ငံရေးသမားများသည် ပါတီသစ်ထူထောင်ရန် သမ္မတ Abdullah Gül ကို သမီးရည်းစားများ ပြုလုပ်နေကြခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် Gül ပါတီအသစ်ဖွဲ့စည်းလိုကြောင်း ယခုအချိန်အထိ အရိပ်အယောင်မရှိသေးပါ။ နောက်တစ်ကြိမ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲမှာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မလား မရွေးချယ်ရဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ချမှတ်ရမယ့်အချိန်ရောက်မှ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

ပြီးခဲ့သောနှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် နောက်ဆုံးနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကာ့ဒ်မဲ 60 ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးရရှိခဲ့သည့် AK ပါတီအတွက် နောက်ထပ်စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုလည်း ရှိသေးသည်။ အထူးသဖြင့် ပါတီကို ထောက်ခံသော ဘာသာရေး ကာ့ဒ်နိုင်ငံရေးသမားများသည် AK ပါတီ၏ စီမံခန့်ခွဲမှုကို ကာ့ဒ်လက်ထောက်များနှင့် မျှမျှတတ ကိုယ်စားပြုသည်ကို မြင်လိုကြသည်။ ထင်ရှားသော ကာ့ဒ်ပညာတတ် Orhan Miroğlu သည် လာမည့်ပါတီကွန်ဂရက်အတွက် မျက်နှာသစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသော်လည်း ၎င်းသည် ပါတီတွင်ပါဝင်မည်ဟု မသေချာသေးပေ။

ကာ့ဒ်နိုင်ငံရေးသမားသည် နေ့စဉ်နှင့်အမျှ လူအများအပြား သေဆုံးစေခဲ့သည့် အကြမ်းဖက် ကာဒစ်စတန် အလုပ်သမားပါတီ (PKK) နှင့် တိုက်ပွဲတွင် အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာခြင်းအတွက် စိုးရိမ်မှု မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် အမာခံစစ်သွေးကြွများကို စစ်ရေးအစီအမံများဖြင့် ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနေစဉ် ကာ့ဒ်ပဏာမခြေလှမ်းကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် အစိုးရအား တောင်းဆိုထားသည်။

AK ပါတီတွင် ကိစ္စရပ်များကို မျက်နှာသစ်များဖြင့် သပ်ရပ်အောင် ပြင်ဆင်နေချိန်တွင် အာဒိုဂန်သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် သြဂုတ်လတွင် ကျင်းပမည့် သမ္မတရာထူးအတွက် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ရပ်တည်ရန် စိတ်ထားထားပုံရသော်လည်း ယင်းကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း မကြေညာသေးပေ။ ပါတီရဲ့ စည်းမျဥ်းစည်းကမ်းတွေက သူ့ကို သုံးနှစ်ဆက်တိုက် ပါတီဥက္ကဌအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့် မပြုတဲ့အတွက် တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းက သမ္မတရုံးကို သွားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

(ယနေ့ ဇမန်)