အထဲမှာ ရွှေငါးပါတဲ့ ငါးပြတိုက်ကို စိတ်ကူးကြည့်ပါ။ အဲဒါက ကာဒစ်စတန်အကြောင်းပဲလေ။ ဥပမာအားဖြင့် စကြရအောင်- မင်းရဲ့ငါးပြတိုက်တဲ့ငါး ဘယ်လောက်ကြီးနေပါစေ၊ မင်း သူတို့ကို အစာကျွေးရမယ်။ ၎င်းတို့ကို ပုံမှန်သန့်ရှင်းရေးလုပ်ရန် သင့်တွင် ထပ်လောင်းတာဝန်ရှိသည်။ ရေကိုပြောင်းလဲပြီး ရေထဲသို့ အောက်ဆီဂျင်ကို အဆက်မပြတ်စုပ်ပေးရန်လိုအပ်ပါသည်။ ဒီအရာတွေကို မလုပ်ရင် မင်းရဲ့ငါးတွေ တဖြုတ်ဖြုတ်သေလိမ့်မယ် လို့ မပြောဘဲ ရှုတ်ထွေးနေလိမ့်မယ်။
ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က PYD/YPG သည် ဆီးရီးယားမြောက်ပိုင်းရှိ ၎င်းထိန်းချုပ်ရာဒေသများတွင် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကြေငြာခဲ့သည်။ Afrin၊ Kobani (Ayn al-Arab) နှင့် Hasakah တို့သည် Rmeylan ခရိုင်တွင် ကျင်းပသည့် နှစ်ရက်ကြာ အစည်းအဝေးသို့ ကိုယ်စားလှယ် ၁၅၀ ခန့် တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ဆီးရီးယား မြောက်ပိုင်းတွင် နှစ်ရက်ကြာ တွေ့ဆုံပြီးနောက် ပါတီက တည်ထောင်ကြောင်း ကြေညာထားသော "ဒီမိုကရက်တစ် ဖက်ဒရယ်စနစ်၏ Rojava နှင့် မြောက်ပိုင်း ဆီးရီးယား" ၏ ကွန်ကရက်လွှတ်တော်ကိုလည်း ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
အမှန်တကယ်တော့ သူတို့တည်ထောင်တဲ့ အဖွဲ့ချုပ်လို့ ခေါ်တဲ့အကြောင်း အများကြီးပြောနိုင်ပေမယ့် အသေးစိတ်ကိုတော့ ထပ်ပြောဖို့ မလိုပါဘူး။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အဓိကပြဿနာက ပြိုကွဲဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါကို တစ်ဖက်သတ် တည်ထောင်ပြီး ကြေညာထားတဲ့ အဖွဲ့ချုပ်ကို ဘယ်သူက ပံ့ပိုးပေးလဲဆိုတာကို ကြည့်မယ်ဆိုရင်၊
အာဆတ် အုပ်ချုပ်ရေးက ချက်ချင်းဆိုသလို အဖွဲ့ချုပ်ကို တရားဝင် မကြေညာ၊
Türkiye က ထိုသို့သော အဖွဲ့ချုပ်ကို အသိအမှတ်မပြုကြောင်း ကြေငြာခဲ့သည်။
ပြည်သူ့ဆန္ဒကို လျစ်လျူရှုထားသည်ဟု အတိုက်အခံများက တုံ့ပြန်ပြောဆိုသည်။
တစ်ဖက်တွင် အမေရိကန်က ဆီးရီးယားတွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ သို့မဟုတ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ကာ့ဒ်အုပ်ချုပ်ရေးကို အသိအမှတ်မပြုကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ယခင်ပြောခဲ့သည့်အတိုင်း ဆီးရီးယားတွင် PYD/YPG ဖွဲ့စည်းရေးကို ထောက်ခံမည်ဟု အမေရိကန်က ပြောကြားထားသည်။
သိကြသည့်အတိုင်း၊ အစ္စရေးသည် ကာဒစ်စတန်ကို ထောက်ခံကြောင်း အမြဲဖော်ပြသည်။
ဒါဆို မြောက်ဘက် Türkiye ဝိုင်းရံထားတဲ့ ကာဒစ်စတန်၊ တောင်ဘက်နဲ့ အရှေ့ဘက်ခြမ်းက ISIS တွေရဲ့ ဝိုင်းရံထားတဲ့ ဒီရွှေငါးကို ဘယ်သူက ကျွေးမလဲ။ ဘယ်သူက အောက်ဆီဂျင် ပေးမှာလဲ ။
မင်းတို့အားလုံးက US လို့ ပြောကြတယ် ဟုတ်တယ်၊ ငါက US လို့ပြောတဲ့သူတွေထဲက တစ်ယောက်ပါ။ ဒါပေမယ့် အမေရိကန်က ဒီငါးပြတိုက်နဲ့ ငါးတွေကို ဘယ်လောက်ကြာကြာ ထိန်းသိမ်းထားမလဲ။ အဲဒါ တကယ့်မေးခွန်းပဲ။ ဘက်ပေါင်းစုံက ဝိုင်းရံထားတဲ့ ကာ့ဒ်အဖွဲ့ချုပ်ဟာ ကမ္ဘာကို တစ်နည်းနည်းနဲ့ ဖွင့်ပေးဖို့ လိုပါတယ်။ မဟုတ်ရင် ငါးပြတိုက်ထဲက ငါးတွေသေလိမ့်မယ်။ နောက်ဆုံးတွင်၊ အမေရိကန်သည် တစ်ချိန်ချိန်တွင် PYD/YPG နှင့် ခပ်ခွာခွာနေရမည်ဖြစ်သည်။ အားလုံးသိကြတဲ့အတိုင်းပဲ၊ 2017 မှာ US မှာ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲကျင်းပတော့မယ်။ ထုံးစံအတိုင်း၊ ဒါက အိုဘားမားရဲ့ နောက်ဆုံးသက်တမ်းပါပဲ။ ယခုနှစ်ကုန်အထိ US သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ငါးပြတိုက်ငါးများကို အစာကျွေးပြီး အောက်ဆီဂျင်ကို ဆက်လက်ကျွေးမွေးမည်ဖြစ်ပြီး လိုအပ်ပါက ထိုငါးပြတိုက်ကိုပင် သန့်ရှင်းရေးလုပ်မည်ဖြစ်သည်။ ဤသန့်ရှင်းရေးကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် တိုက်ရိုက်လုပ်ဆောင်နိုင်ပြီး တစ်ခါတစ်ရံ လက်ဖြင့်ပြုလုပ်သည်။ သို့သော်လည်း 2017 မတိုင်မီတွင် ဤငါးပြတိုက်သည် ပင်လယ်နှင့် တစ်နည်းနည်းဖြင့် ချိတ်ဆက်မည် သို့မဟုတ် ချိတ်ဆက်၍မရပါက၊ အစ္စရေးနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတစ်ခု ထူထောင်ရန် ကြိုးပမ်းရမည်ဖြစ်သည်။ အဲဒါမှ အဆင်မပြေရင် စွန့်ပစ်ပြီး ပျက်စီးသွားမယ်။
ရွှေငါး ကာဒစ်စတန်အကြောင်း ပြောနေချိန်တွင် အခြားသော ရွှေငါး၊ KRG နှင့် ၎င်း၏ သမ္မတ Masoud Barzani တို့ကိုလည်း ဖော်ပြခြင်းသည် အသုံးဝင်ပေလိမ့်မည်။
KRG ဥက္ကဌ Masoud Barzani သည် အီရတ်ဗဟိုအစိုးရနှင့် မပူးပေါင်းနိုင်ဟု ကမ္ဘာတွင် လူသိများသည်။ အီရတ်ဗဟိုအစိုးရသည် အီရန်ရှီးယိုက်ဂိုဏ်းဂဏဆိုင်ရာမူဝါဒများကို အကောင်အထည်ဖော်နေကြောင်းကိုလည်း ကောင်းစွာသိရှိထားသည်။
Türkiye သည် တစ်ဖက်တွင် အီရတ်ဗဟိုအစိုးရ၊ တစ်ဖက်တွင် အီရန်နှင့် အခြားတစ်ဖက်တွင် ISIS အကြမ်းဖက်အဖွဲ့တို့ ဝန်းရံထားသည့် KRG အတွက် တစ်ခုတည်းသော အသက်ရှူရာနေရာဖြစ်သည်။
KRG နှင့် Masoud Barzani တို့သည် Türkiye ရှိနေသော်လည်း Kurdistan ကို တည်ထောင်နိုင်ခြေရှိပါသလား။ မဟုတ်ဘူး!
ဒါဆို Masoud Barzani က ဘာလုပ်ဖို့ ကြိုးစားနေတာလဲ။
Masoud Barzani ၏ ပထမဆုံး ရည်မှန်းချက်မှာ အီရတ်ဗဟိုအစိုးရမှ ထွက်ခွာရန် အလွန်ရှင်းလင်းသည်။ ဒါဆို သူဘာဆက်ဖြစ်မယ် ထင်လဲ။ သူ့ရဲ့နောက်ထပ်လှုပ်ရှားမှုက ဘယ်လိုဖြစ်မယ်ထင်လဲ။
အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်တဲ့ အဖွဲ့ချုပ်နဲ့ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို မျှော်မှန်းထားသူတွေ အလွန်စိတ်ပျက်ကြလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်တော်ပြောနိုင်နေပါပြီ။ Masoud Barzani သည် PKK/PYD/YPG တို့နှင့် ကောင်းမွန်သော စည်းကမ်းချက်များဖြင့် ဘယ်သောအခါမှ မလုပ်ဆောင်ခဲ့ပါ။ PKK အား ၎င်း၏နယ်မြေမှ ထွက်ခွာရန် တစိုက်မတ်မတ် တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ပြောခဲ့သည့် Barzani သည် အဆိုပါအဖွဲ့များနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်တော့မည် မဟုတ်ပါ။ အမှန်မှာ၊ Masoud Barzani သည် Kurdistan ကို လိုလားပြီး ကာကွယ်နေသော်လည်း၊ သူသည် ဆွန်နီဂိုဏ်းအပေါ် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ကတိကဝတ်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် PYD/YPG/PKK သည် မာ့က်စ်ဝါဒီ-လီနင်ဝါဒီ အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သည်။ ထုံးစံအတိုင်း၊ Barzani ၏ အမြင်မှာ Sunni-Kurdish ဖြစ်သော်လည်း၊ အသစ်ဖွဲ့စည်းထားသော အဖွဲ့ချုပ်သည် မာ့က်စ်ဝါဒီ-လီနင်ဝါဒီ ကာ့ဒ်ဖွဲ့စည်းပုံပေါ်တွင်သာ တည်ဆောက်ထားသည်။ သူသည် အာရပ်များနှင့် အခြားလူမျိုးစုများ ပါဝင်သည်ဟု ဆိုသော်လည်း YPG သည် အသစ်ဖွဲ့စည်းထားသော ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုအတွက် လုံခြုံရေးကို ပံ့ပိုးပေးမည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ယူဆသောအခါတွင် သူ၏ငြင်းခုံချက်များမှာ ပိုမိုရှင်းလင်းလာသည်။
KRG ခေါင်းဆောင် Masoud Barzani ၏ အိပ်မက်မှာ Türkiye နှင့် ချိတ်ဆက်သော်လည်း လွတ်လပ်ပြီး ပဒေသရာဇ်ဖွဲ့စည်းပုံအတွင်း ပါ၀င်သော ကာဒစ်စတန်အတွက်ဖြစ်သည်။ ပြင်ပအဆက်အစပ်မရှိသော ကာဒစ်စတန်သည် အသက်မရှင်နိုင်သည်ကို သူသိသည်နှင့်အမျှ တူရကီမရှိသော ကာဒစ်စတန်သည် မရှင်သန်နိုင်သည်ကို ကောင်းစွာသိသည်။
အမေရိကန်က ဖယ်ဒရယ်ကို မည်သည့်နည်းဖြင့်မျှ ထောက်ခံမည်မဟုတ်ကြောင်း PYD/YPG အား ထောက်ခံခြင်းသည် ဆီးရီးယားရှိ ISIS သိမ်းပိုက်ထားသော နယ်မြေများကို ဖျက်သိမ်းရန် သို့မဟုတ် ပျော့ပြောင်းရန် အမေရိကန်အတွက် ရွေးချယ်မှုတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း၊ အစကတည်းက ကာဒစ်စတန်ကို ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည့် အစ္စရေးသည် စောင့်ဆိုင်းနေသည်ဟု အဓိပ္ပါယ်မဲ့စွာ မယူဆသင့်ပေ။ အစ္စရေး စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Yair Golan ပင်လျှင် သမ္မတ Recep Tayyip Erdoğan ဦးဆောင်သော Türkiye ကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ "ပြဿနာတစ်ခု အင်စတီကျူးရှင်း!" “အဆိုးဆုံး စော်ကားမှု” ဟုခေါ်သည်။ တူရကီသမ္မတနိုင်ငံကို "အင်စတီကျု" တစ်ခုအဖြစ်မြင်ကြပြီး၊ ဤအဖွဲ့အစည်း၏စကားကိုနားမထောင်ကြောင်းနှင့်၎င်းသည်သမ္မတ Recep Tayyip Erdogan ၏အကြောင်းပြချက်ဖြင့် Türkiye မည်မျှရောက်ရှိခဲ့သည်ကိုပြသသည်။
ထို့ကြောင့် အစ္စရေး ဒုတိယ စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Yair Golan ကို အမှန်တကယ် ဒေါသထွက်စေခဲ့သည်ကို ကြည့်လျှင် ဆီးရီးယားမှ ရုရှား နုတ်ထွက်ရခြင်း အကြောင်းရင်းကို ကျွန်ုပ်တို့ မြင်တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။ ရုရှားက ဆီးရီးယားကနေ ဘာကြောင့် နုတ်ထွက်တာလဲ။ ဆောင်းပါးမှာ အကျယ်တဝင့် ရှင်းပြထားပါတယ်။ ဆီးရီးယားတွင် အာဆတ်အစိုးရသည် ရုရှား၏ အကာအကွယ်အောက်တွင် မရှိသည့်အပြင် စည်းစနစ်မကျသော၊ စည်းစနစ်မကျသော စစ်တပ်တစ်ခုအနေနှင့် အစ္စရေးကို မည်သည့်အခါကမျှ တိုက်ခိုက်ခြင်းမရှိသော ISIS အကြမ်းဖက်အဖွဲ့လည်း ရှိသည်။ Free Syrian Army (FSA) နှင့် အခြားသော အမှီအခိုကင်းသော အဖွဲ့များကို ချန်ထားခဲ့ပြီး အစ္စရေးသည် Golan Heights နှင့်ပတ်သက်၍ အာဆတ်အစိုးရနှင့် အဆက်မပြတ် ပဋိပက္ခဖြစ်နေသည်။ သမ္မတ Recep Tayyip Erdogan သည် အာဆတ်အစိုးရအား လုံးလုံးလျားလျား အာဏာဆုံးရှုံးသွားကာ အိုင်အက်စ်တို့ ထိန်းချုပ်ထားသော နယ်မြေများကို အလွယ်တကူ သိမ်းယူကာ ထောက်ပံ့ထားသည့် ကာဒစ်စတန်နှင့် အိမ်နီးချင်းဖြစ်ရန် အစီအစဉ်များကို ပျက်ပြားစေသည့် အာဆတ်အစိုးရကို အရည်အချင်းမပြည့်မီသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ သမ္မတ Recep Tayyip Erdoğan သည် ဒေသတွင်းနှင့် ဆီးရီးယားကို ကြံ့ကြံ့ခံ ဆောင်ကြဉ်းမည်မဟုတ်ကြောင်း ထင်ရှားပါသည်။ ထို့အပြင် အစ္စရေး၏ အစောပိုင်းနှစ်များကို ပြန်အမှတ်ရပါက၊ အာရပ်ကမ္ဘာက အစ္စရေး၏ ထူထောင်မှုကိုသာ ရှုတ်ချသော်လည်း ပြင်းထန်သော စစ်ရေးအရ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုမျိုး မလုပ်နိုင်ခဲ့ပါ။ သို့သော် ယခုအခြေအနေသည် များစွာကွဲပြားပြီး ပိုမိုလေးနက်သော အတိုင်းအတာတစ်ခုသို့ ရောက်ရှိသွားပါသည်။ တည်ထောင်သူသမ္မတ Recep Tayyip Erdoğan သည် အစ္စလာမ္မစ်တပ်မတော်ဖြစ်ပြီး၊ ဆီးရီးယားနိုင်ငံအပေါ် အလားအလာရှိသော စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်သည်။ ဤအချက်သည် ဒေသတွင်းတွင် သောင်းကျန်းနေသော ISIS ပြီးနောက် ဆီးရီးယားမှ အစ္စရေးထံမှ အမြတ်အစွန်းအသစ်များ မရရှိနိုင်စေရန် တားဆီးထားခြင်းဖြစ်သည်။ တိုတိုပြောရရင်, ပိုကြီးသော အစ္စရေးနှင့် တာကီယေး – ၁ ve ပိုကြီးသော အစ္စရေးနှင့် တာကီယေး – ၁ ကျွန်ုပ်၏ဆောင်းပါးများတွင်ဖော်ပြထားသကဲ့သို့၊ အကြီးမားဆုံးအတားအဆီးမှာသမ္မတ Recep Tayyip Erdoğanဖြစ်သည်။
ငါးပြတိုက်ရှိငါးဖြစ်သော ကာဒစ်စတန်သည် ယခုအဆင့်တွင် အစ္စရေး၏ အိမ်နီးချင်းမဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ တူရကီ သို့မဟုတ် အခြားပြည်နယ်များက အလေးအနက်မထားဘဲ အချိန်အတန်ကြာ ပြဿနာတက်နေမည်ဖြစ်သည်။ မည်မျှကြာမည်ကို မေးပါက တူရကီနှင့် အစ္စလမ်မစ်စစ်တပ်တို့ ပူးပေါင်း၍ ဆီးရီးယားစစ်ဆင်ရေး မပြီးမချင်း ကျွန်ုပ်တို့ သေချာပေါက် ပြောနိုင်ပါသည်။ ဤအချိန်ကာလသည် 2016 ခုနှစ်၏ ဒုတိယနှစ်ဝက်တွင်ဖြစ်မည်ဟု ချဲ့ကားပြောရန်မှာ လွန်လွန်လွန်ကဲကဲဖြစ်မည်မဟုတ်ပေ။
ပြီးနောက်?
ငါးပြတိုက်ကြီး ပျက်သွားတော့ အမေရိကန်က သွေးတွေ အများကြီးနဲ့ ရေလောင်းထားတဲ့ ရွှေငါးက သွေးအားနည်းလို့ သေသွားတယ်...
တွစ်တာမှ @sarikayaorhan
