ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း- သွေးဆိုး- ပြင်သစ်-တူရကီ ကာတွန်းအတန်းသည် အဘယ်ကြောင့် ရေရှည်အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ချန်ထားခဲ့နိုင်သနည်း။

PARIS/ANKARA (Reuters) - ခပ်ပါးပါးများနှင့် ဆူညံမှုများသည် ပြင်သစ်သမ္မတ Emmanuel Macron နှင့် တူရကီသမ္မတ Tayyip Erdogan အကြား ဆက်ဆံရေးကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ပျက်ပြားစေခဲ့သော်လည်း Prophet Mohammad ၏ ကာတွန်းနှင့်ပတ်သက်သည့် ငြင်းခုံမှုများသည် ၎င်းတို့အား ပိုမိုကြာရှည်စွာ အကျိုးဆက်များပေးနိုင်သည့် အနိမ့်ပိုင်းသို့ ဆွဲငင်သွားခဲ့သည်။

နှစ်ဘက်စလုံးမှ တာဝန်ရှိသူများသည် လွန်ခဲ့သည့် ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အတွင်း အတန်းမတက်မီ နှစ်များအတွင်း ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးကြား အေးခဲနေသော ဖလှယ်မှုများနှင့် မကျေမနပ်ဖြစ်မှုများကို ဆက်တိုက်ဖော်ပြကြသည်။

တံတားများကို ပြုပြင်ရန် နည်းလမ်းမရှာနိုင်ပါက တူရကီ၏ စီးပွားရေးအရ ခိုင်မာနေပြီဖြစ်သော ဥရောပသမဂ္ဂမှ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများအတွက် ပြင်သစ်မှ တွန်းအားပေးသည့် အဆိုပြုချက်တစ်ခုအတွက် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တည်ဆောက်နိုင်ဖွယ်ရှိကြောင်း တူရကီလေ့လာသုံးသပ်သူ Sinan Ulgen က ပြောကြားခဲ့သည်။

"တူရကီရှိ Erdogan ရော၊ ပြင်သစ်ရှိ Macron မှာပါ နောက်ပြန်ဆုတ်သွားမှာ မဟုတ်ပါဘူး" ဟု အစ္စတန်ဘူလ်အခြေစိုက် စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒလေ့လာရေးစင်တာမှ တွေးခေါ်ပညာရှင် Ulgen က ပြောကြားခဲ့သည်။

လွန်ခဲ့သည့် ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အတွင်းက အဖြစ်အပျက်များကို ထောက်ရှု၍ တူရကီနိုင်ငံဆိုင်ရာ မူဝါဒနှင့် ရင်းနှီးသော ပြင်သစ်အရာရှိတစ်ဦးက “ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုဆိုင်ရာ မေးခွန်းထုတ်စရာ ပေါ်လာတော့မည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

အကယ်၍ တူရကီသည် ဒီဇင်ဘာ ၁၀ ရက်မတိုင်မီ မြေထဲပင်လယ် အရှေ့ပိုင်းတွင် တင်းမာမှုများ တိုးလာရန် ပျက်ကွက်ပါက အဆိုပြုချက်မူကြမ်း မရှိသေးသော်လည်း ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည်ဟု EU ခေါင်းဆောင်များက ပြောကြားထားပြီးဖြစ်သည်။

ပြင်သစ်သရော်စာတွင် အပတ်စဉ်ထုတ်ဝေနေသည့် Charlie Hebdo ၏ တပည့်များကို ကာတွန်းပြသခဲ့သည့် ပြင်သစ်ဆရာတစ်ဦးသည် ပြီးခဲ့သည့်လက ပြင်သစ်တွင် ခေါင်းဖြတ်ခံရပြီးနောက် နောက်ဆုံးအငြင်းပွားမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

နိုင်ငံသားများစွာ၏ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော ပြင်သစ်အစိုးရသည် လွတ်လပ်စွာပြောဆိုခွင့်ကို တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုအဖြစ် မြင်သည်။ ပြင်သစ်တန်ဖိုးများကို ဖျက်စီးနေသော ရှေးရိုးစွဲအစ္စလာမ့်ယုံကြည်ချက်များကို ရပ်တန့်ရန် နှစ်ဆတိုးကြိုးပမ်းသွားမည်ဟု Macron က ကတိပြုခဲ့သည်။

အာဒိုဂန်သည် မက်ခရွန်အား အစ္စလာမ့်ဆန့်ကျင်ရေး အစီအစဉ်တစ်ခုဟု စွပ်စွဲကာ စိတ်ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးရန် လိုအပ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ အနောက်နိုင်ငံတွေက အစ္စလာမ်ကို လှောင်ပြောင်ပြီး ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲကို ပြန်လည်စတင်လိုတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

မူလအစတွင် ပြိုင်ဘက် မဟာဗျူဟာ အကျိုးစီးပွားများကြောင့် ဖရန်ကို-တူရကီ ဆက်ဆံရေး ယိုယွင်းလာခဲ့သည်ဟု လေ့လာသုံးသပ်သူများနှင့် တာဝန်ရှိသူများက ပြောကြားခဲ့သည်။

အန်ကာရာသည် ဆီးရီးယား၊ မြောက်အာဖရိကနှင့် မြေထဲပင်လယ်အရှေ့ခြမ်းတို့တွင် သြဇာကြီးထွားလာနေပြီး Macron သည် ထိုနေရာများတွင် ဥရောပအကျိုးစီးပွားများကို အပြောအဆိုအရှိဆုံး ကာကွယ်သူဖြစ်သည်။

ပြိုင်ဆိုင်မှုများသည် ယခင်က ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှုများအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။

သမ္မတဖြစ်လာပြီးသုံးလအကြာ ဩဂုတ်လ 2017 တွင် Macron က Erdogan နှင့်စကားပြောရခြင်းသည်လူတို့ထင်ထားသကဲ့သို့ "အေးမြသည်" မဟုတ်ဘဲနိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ရခြင်းအကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်းအင်တာဗျူးသူတစ်ဦးကိုပြောကြားခဲ့သည်။

အဆိုပါမှတ်ချက်သည် အာဒိုဂန်၏ အပေါင်းအပါများအတွင်း စိတ်ပျက်ဖွယ်ရာနှင့် တုန်လှုပ်ချောက်ချားစေခဲ့ကြောင်း အကြီးတန်းတူရကီအရာရှိတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။

"သမ္မတက သူ့ရဲ့ မကျေနပ်မှုတွေကို Macron ကိုယ်တိုင် တိုက်ရိုက်တင်ပြဖို့ ရွေးချယ်ခဲ့တယ်" လို့ တာဝန်ရှိသူက ပြောပါတယ်။

ထို့နောက် 2018 ခုနှစ် မတ်လတွင် Macron သည် ဆီးရီးယားရှိ IS အဖွဲ့အား တူရကီက အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အဖြစ် သတ်မှတ်သော်လည်း အနောက်နိုင်ငံများ၏ မဟာမိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ဆီးရီးယားကာ့ဒ် YPG အပါအဝင် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။

အာဒိုဂန်သည် ပြင်သစ်အား အကြမ်းဖက်ဝါဒကို ဆန့်ကျင်ကြောင်း လူသိရှင်ကြား စွပ်စွဲခဲ့သည်။ တူရကီခေါင်းဆောင်နှင့် နီးစပ်သူတစ်ဦးက ကာ့ဒ်များအပေါ် Macron ၏ ရပ်တည်ချက်သည် မျက်နှာချင်းဆိုင်တွေ့ဆုံမှုများနှင့် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများတွင် တင်းမာမှုများဖြစ်စေသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

လိမ်လည်မှုအစည်းအဝေး

ဆီးရီးယားတွင် အစွန်းရောက်အစ္စလာမ္မစ်ဝါဒီများကို ကျောထောက်နောက်ခံပြုနေသည့် သမ္မတ ဘာရှာအယ်လ်အာဆတ်ကို ကျောထောက်နောက်ခံပြုသည်ဟု စွပ်စွဲကာ ဆီးရီးယားရှိ တူရကီ၏ လုပ်ရပ်များကြောင့် ပြင်သစ်တာဝန်ရှိသူများက စိတ်ပျက်လက်ပျက်ဖြစ်ခဲ့ရကြောင်း အန်ကာရာက ငြင်းဆိုခဲ့သည်။

သူတို့ကန့်ကွက်တဲ့အခါ ပြင်သစ်အရာရှိတွေက တူရကီက ဆီးရီးယားဒုက္ခသည်တွေကို ဥရောပရဲ့နယ်စပ်တွေဆီ စေလွှတ်နိုင်တယ်လို့ အရိပ်အမြွက်ပြောပြီး ဥရောပထဲကို ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာမှုကို တားဆီးဖို့ EU နဲ့ သဘောတူညီချက်ကို ထိခိုက်စေတယ်လို့ အရိပ်အမြွက်ပြောခဲ့ပါတယ်။

အာဒိုဂန်သည် ဆီးရီးယားဒုက္ခသည်များအတွက် “တံခါးများဖွင့်” ရန် လူထုမိန့်ခွန်းများတွင် အကြိမ်ကြိမ် ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ ပြင်သစ်ဒုတိယအရာရှိတစ်ဦးကတော့ Macron ရဲ့အဖွဲ့ဟာ ဒီလိုခြိမ်းခြောက်မှုတွေကို ကြိမ်းမောင်းဖို့ကြိုးစားမှုအဖြစ် ရှုမြင်တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လက နေတိုးထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွင် အာဒိုဂန်နှင့် မက်ခရွန်တို့ တွေ့ဆုံစဉ်တွင် ဆက်ဆံရေးမှာ အထူးနိမ့်ပါးခဲ့သည်။

ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင်များသည် ရှုပ်ထွေးသော ဖလှယ်မှုများရှိခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် စကားပြန်များအပြင် အရာရှိအားလုံးကို စေလွှတ်လိုက်ခြင်းကြောင့် အာဒိုဂန်နှင့် မက်ခရွန်တို့သည် လူချင်းစကားပြောနိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြင်သစ်ဒုတိယအရာရှိက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဒါပေမယ့် နွေးထွေးမှုမရှိဘူး။ “ဒါဟာ အေးစက်တဲ့ဆက်ဆံရေးတစ်ခုပါ” ဟု ပြင်သစ်အရာရှိက ပြောကြားခဲ့သည်။ တွေ့ဆုံမှု၏ အကောင့်ကို မေးမြန်းရာ တူရကီ တာဝန်ရှိသူများက မှတ်ချက်မပေးပေ။

2019 ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင်၊ Macron က NATO အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်သည့် တူရကီသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ မဟာမိတ်အကျိုးစီးပွားများကို ဆန့်ကျင်နေသောကြောင့် ဦးနှောက်သေခြင်းကို ကြုံတွေ့နေရကြောင်း အင်တာဗျူးသူတစ်ဦးအား ပြောကြားခဲ့သည်။ တုံ့ပြန်မှုတွင် အာဒိုဂန်က Macron သည် ဦးနှောက်သေခြင်း ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးသင့်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးသည် ပွင့်လင်းသော ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကို ထားရှိခဲ့သည်။ တယ်လီဖုန်းဖြင့် စကားပြောဆိုမှုသည် အရပ်ဘက်ဖြစ်ကြောင်း ပြင်သစ်သံတမန်က ဆိုသည်။ မက်ခရွန်၏အဖွဲ့သည် အာဒိုဂန်၏ပြည်တွင်းထောက်ခံမှုနှင့် ၎င်း၏စစ်မှန်သော ရည်ရွယ်ချက်များကို မြှင့်တင်ရန်ဖြစ်သည်ဟု ၎င်းတို့ခံစားရသည့် အာဒိုဂန်၏ လူထုပြောစကားများကို ခွဲခြားသိမြင်ခဲ့သည်ဟု သံတမန်က ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် မကြာသေးမီရက်သတ္တပတ်များအတွင်း ကတိက၀တ်ပြုမှုမှာ မကြုံစဖူးနိမ့်ပါးသွားခဲ့သည်။

ပြင်သစ်သမ္မတသည် အာဒိုဂန်၏ နောက်ဆုံးထွက်ဆိုချက်များကို တုံ့ပြန်ခြင်းမပြုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြောင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ စော်ကားမှုများသည် ဂုဏ်သိက္ခာမဲ့သောကြောင့်ဟု ပထမဆုံး ပြင်သစ်အရာရှိက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဆရာ့အသတ်ခံရမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်များက မက်ခရွန်ထံ ဝမ်းနည်းကြောင်း စာတိုပေးပို့ခဲ့သော်လည်း အာဒိုဂန်ကိုယ်စား မက်ခရွန်ထံ မည်သူမျှ မပေးပို့ခဲ့ကြောင်း တာဝန်ရှိသူက ပြောကြားခဲ့သည်။

သမ္မတအဖြစ် Macron ၏ရှေ့ဆက်သူ Francois Hollande သည် အာဒိုဂန်နှင့် မကြာခဏ အပြန်အလှန်ပြောဆိုမှုများရှိခဲ့ပြီး ၎င်းအား ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမာပူတင်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ခဲ့သည်။

"အာဒိုဂန်သည် ပူတင်ကဲ့သို့ပင် လက်ကိုင်မှ ပျံတက်နိုင်သော အမျိုးသားရေးဝါဒီတစ်ဦးဖြစ်သည်" ဟု ဟော်လန်ဒီက Reuters သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

"တစ်လ ဒါမှမဟုတ် နှစ်လအတွင်းမှာ သူလိုအပ်ရင် သူ Macron နဲ့ စကားပြောလိမ့်မယ်၊ ဒါပေမယ့် အကျိုးဆက်မရှိဘဲ Macron က သူ့ကို ခွင့်ပြုမလားဆိုတာ စောင့်ကြည့်ရဦးမှာပါ။"

ပဲရစ်ရှိ Elizabeth Pineau နှင့် Ankara ရှိ Tuvan Gumrukcu တို့၏ နောက်ထပ်အစီရင်ခံချက်၊ Christian Lowe မှရေးသားခဲ့သည် Nick Tattersall မှတည်းဖြတ်သည်။

အရင်းအမြစ်: www.reuters.com