အီရန်သည် အလားအလာရှိသော၊ လျင်မြန်စွာကြီးထွားပြီး ဖွံ့ဖြိုးဆဲစီးပွားရေးကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ကွက်များကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။
အခြေခံအချက်များ အားလုံးမှာ — ပျမ်းမျှအသက် 78 နှစ်သာရှိသော လူဦးရေ 27 သန်းရှိပြီး အလယ်အလတ်တန်းစားနှင့် ပညာတတ်လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုနှင့် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ စစ်တမ်းများအရ နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ရေနံသိုက်၏ 9% ဖြင့် ကောင်းမွန်လျက်ရှိသည်။ ရှေးရိုးစွဲ IMF တွက်ချက်မှုအရ တစ်စည်လျှင် ၇၅ ဒေါ်လာဖြင့် အီရန်သည် ရေနံအရန်ငွေ ဒေါ်လာ ၁၀ ထရီလီယံနှင့် အခြားဓာတ်ငွေ့ အရန်ငွေ ဒေါ်လာ ၃.၅ ထရီလျံတွင် ရှိနေသည်။
အီရန်သည် 2010 နှစ်လယ်ပိုင်းမှစတင်ကာ အနောက်နိုင်ငံများမှ ချမှတ်ထားသော ပြင်းထန်သော ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများမှနုတ်ထွက်ပြီး N-11 နိုင်ငံများအုပ်စုတွင် အထိုင်ချခြင်းကို အာမခံနိုင်သည် — ၎င်းသည် Jim O'Neill ၏ ထွန်းသစ်စစျေးကွက်နယ်ပယ်အတွင်း အလားအလာအကောင်းဆုံးစီးပွားရေး၏ နောက်လှိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ Goldman Sachs မှာ
၎င်းသည် ကတိပြုထားသော်လည်း ၎င်း၏တန်ဖိုးဖြတ်ထားသော rial နှင့် ယနေ့လက်တွေ့တွင် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်။
အီရန်ငွေကြေးဆန္ဒပြပွဲ
အီရန်နျူကလီးယား အစီအစဉ်ကို အဆုံးသတ်ရန် သဘောတူညီမှု ကမ်းလှမ်းထားသည်။
ပြည်ပတွင် အီရန်နိုင်ငံသားများကို ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ချမှတ်ခဲ့သည်။
အီရန်ရဲ့ ငွေကြေး မပြေလည်မှုတွေက ဘာတွေလဲ။Johns Hopkins တက္ကသိုလ်မှ စီးပွားရေးပညာရှင် Steve Hanke ၏ အဆိုအရ ရီပတ်ဘလစ်သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ငွေကြေးဖောင်းပွမှု မြင့်မားသော ပထမဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်— လစဉ် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်းသည် လစဉ် 50% သို့မဟုတ် ထို့ထက် ပိုတက်သည်ကို စီးပွားရေးတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
အီရန်သည် ဇင်ဘာဘွေ (၂၀၀၈) နှင့် မြောက်ကိုရီးယား (၂၀၀၉-၂၀၁၁) တို့နှင့်အတူ ၂၁ ရာစုတွင် တစ်ခုတည်းသော ကံကြမ္မာကို တွေ့ကြုံခံစားခဲ့ရပြီး တစ်ချိန်တည်းတွင် နိုင်ငံတကာ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုခံရခြင်း၏ ဘုံချိတ်ဆက်မှုကို မျှဝေပါသည်။
အီရန်သမ္မတ Mahmoud Ahmadinejad က ၎င်း၏ ကုလသမဂ္ဂမိန့်ခွန်းတွင် မကြာသေးမီက အတိတ်မှ နှုတ်ထွက်စကားများကို လျှော့ချခဲ့ပြီး စစ်ပြီးခေတ် အဖွဲ့အစည်းများသည် နိုင်ငံသားအားလုံးအတွက် အကျိုးမရှိဟု အကြံပြုခဲ့သည်။
"ကမ္ဘာကြီးသည် အစီအစဉ်သစ်နှင့် ဆန်းသစ်သော တွေးခေါ်မှုတစ်ခု လိုအပ်နေသည်မှာ သံသယမရှိပါ" ဟု သမ္မတအဖြစ် အထွေထွေညီလာခံသို့ ၎င်း၏ အဋ္ဌမအကြိမ်နှင့် နောက်ဆုံးမိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
သို့သော် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အစီအစဉ်သစ်တစ်ရပ်အတွက် ယင်းတောင်းဆိုမှုသည် မြေပြင်ပေါ်၌ ရုန်းကန်နေရသူများနှင့်အတူ အခေါင်းပေါက်ဖြစ်နိုင်သည်။ တီဟီရန်ရှိ ကျွန်ုပ်တို့၏သတင်းထောက် Shirzad Bozorgmehr ၏နေ့စဉ်ထိုးထွင်းသိမြင်မှုဖြင့်၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းရှိ ချည်မျှင်များ၏ကုန်ကျစရိတ်များ မြင့်တက်လာသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့သိပါသည်။ ကြက်သားဈေးသည် လွန်ခဲ့သည့်နှစ်တွင် သုံးဆမြင့်တက်ခဲ့ပြီး ဘာဘာရီပေါင်မုန့်သည် ငါးဆတိုးလာသည်။ ၎င်းသည် ၎င်း၏ငွေကြေးနှင့် တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်ထားသည်။
အမေရိကန်သမ္မတ ဘားရက်အိုဘားမားသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုဥပဒေအား တရားဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ချိန်တွင် rial သည် တစ်ဒေါ်လာလျှင် ၁၀၀၀၀ ကျော်သာ အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ မှောင်ခိုဈေးကွက်တွင် ယခင်အပတ်က 2010 နိမ့်ရာမှ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာသော်လည်း 10,000 တွင် ငွေကြေးသည် ယမန်နှစ်တွင် 37,500% နီးပါး ကျဆင်းနေဆဲဖြစ်သည်။
2010 ခုနှစ်တွင် အီရန်သည် လောင်စာဆီအတွက် ထောက်ပံ့ကြေးများဖြစ်သည့် အပူပေးလောင်စာဆီမှ အင်ဂျင်စက်ဆီအထိ လောင်စာဆီမှ ပျမ်းမျှမိသားစုလေးယောက်အတွက် တစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာ 4,000 ရှိကြောင်း IMF က ဆိုသည်။ ဒါဟာ အီရန်ဟာ သူ့ရဲ့စီးပွားရေးကို ပုံမှန်ပြန်စနေပြီဆိုတဲ့ လက္ခဏာတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ နိုင်ငံအရွယ်အစားကို လျှော့ချဖို့အတွက် ပုဂ္ဂလိကပိုင်ပြုလုပ်ရေး အစီအစဉ်ကို စတင်မိတ်ဆက်တဲ့ လက္ခဏာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ၎င်း၏နျူကလီးယား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအစီအစဉ်ကို လိုက်စားခြင်းကြောင့် အီရန်၏ အထီးကျန်ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့ပြီးနောက်ပိုင်း ယင်းကြိုးပမ်းမှုသည် ရပ်တန့်သွားသည်ဟု စီးပွားရေးပညာရှင်များက ဆိုသည်။
ဗီယင်နာအခြေစိုက်အေဂျင်စီ IAEA နှင့် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများ၏ “ကြောင်နှင့်ကြွက်” ဂိမ်းအလယ်တွင် ဖမ်းမိသော အီရန်နိုင်ငံသားများအတွက် အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေသော ရလဒ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ တစ်ချိန်တည်းတွင်၊ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများနှင့်ချိတ်ဆက်ထားသောဝက်အူများကိုတင်းကျပ်ထားသည်။
ရေနံသည် နိုင်ငံ၏ ပို့ကုန်ဝင်ငွေ၏ 90% ကို ရရှိသော်လည်း ၎င်းတို့၏ ဖောက်သည်များသည် ပိတ်ဆို့မှုများနှင့် အာမခံစနစ်များရရှိရန် ခက်ခဲခြင်းကြောင့် ပမာဏကို ပြန်လည်လျှော့ချခဲ့သည်။ တရုတ်၊ တောင်ကိုရီးယား၊ ဂျပန်နှင့် အိန္ဒိယတို့သည် ဖောက်သည်ကြီး များဖြစ်သည်။ ပေကျင်းသည် ၎င်းတို့ပေးဆောင်ရသည့် စျေးနှုန်းကို လျှော့ချရန်အတွက် ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများ၏ အခက်အခဲကို အသုံးပြုနေသည်ဟု စွမ်းအင်အတိုင်ပင်ခံများက ပြောကြားခဲ့သည်။
OPEC ၏အဆိုအရ အီရန်၏ နေ့စဉ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခုကျော်အတွင်း အနိမ့်ဆုံးဖြစ်သည်။ ပြီးခဲ့သည့်ငါးနှစ်အတွင်း တစ်ရက်လျှင် စည်တစ်သန်းနီးပါး ကျဆင်းခဲ့သည်။ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများသည် အီရန်တွင် လည်ပတ်နေပြီဖြစ်သော နိုင်ငံတကာရေနံကုမ္ပဏီကြီးများ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအသစ်များကို ကန့်သတ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် ယနေ့ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများသည် နောင်နှစ်ပေါင်းများစွာအထိ ဆိုးရွားသော အရသာကို ချန်ထားခဲ့မည်ဖြစ်သည်။
ငွေကြေးကျဆင်းမှုကြောင့် သွင်းကုန်စျေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်းနှင့်အတူ အီရန် Inc သည်လည်း ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းမရှိတော့ပေ။ စက်မှုကဏ္ဍတွင် ယခုနှစ်အတွင်း အလုပ်သမား ၈၀၀,၀၀၀ ခန့်ကို အလုပ်မှထုတ်ပယ်လိုက်ကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်လျက်ရှိပြီး ၎င်းတို့၏ လုပ်အားခများမှာ တဟုန်ထိုးတက်လာခြင်းကြောင့် ၎င်းတို့၏ လုပ်ခလစာများ ရုတ်ချည်း ကျဆင်းသွားသည်ကို တွေ့မြင်နေရပါသည်။
ငွေကြေးဆန္ဒပြမှုများကြောင့် တီဟီရန်ဈေးသည် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ဒါဟာ အီရန်နိုင်ငံသားတွေအတွက် အရေးကြီးတဲ့ ပြတင်းပေါက်တစ်ခုပါ။ သမ္မတ Ahmadinejad ၏ သက်တမ်းသည် လာမည့်နှစ် ဇွန်လတွင် သက်တမ်းကုန်ဆုံးမည်ဖြစ်သည်။ အလယ်အလတ်ဖြစ်စေ မဖြစ်စေသည်ဖြစ်စေ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအများစုသည် ကျဆင်းနေသော rial နှင့်ဆက်စပ်နေသည့် လမ်းမများပေါ်တွင် ဒေါသပြနေသည့်အချိန်အတွင်း ခေါင်းငုံ့ထားကြသည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ အီရန်နိုင်ငံသားများသည် ၂၀၀၈ ကြွေးမြီအကျပ်အတည်းအပြီးတွင် ၎င်း၏မစုံလင်မှုများဖြင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးအသိုက်အဝန်းသို့ ဝင်ရောက်လာပါက မည်သို့ဖြစ်မည်နည်း။ ယခုအချိန်တွင် အဆိုပါမေးခွန်းကို ဖြေရန် စောလွန်းနေသေးသော်လည်း ယနေ့အထိ အီရန်၏ အထီးကျန်မှုသည် ၎င်းတို့၏ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာများအတွက် အဖြေမဟုတ်သေးဟု အများစုက ပြောနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။
(က CNN)


