ဒမတ်စကတ်ရှိ စစ်တပ်နှင့် လုံခြုံရေး အဆောက်အအုံများအနီးတွင် ဗုံးတစ်လုံး ပေါက်ကွဲခဲ့ကြောင်း ဆီးရီးယား ရုပ်မြင်သံကြားတွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီး သမ္မတ Bashar al-Assad ကို ဖြုတ်ချရန် ကြိုးပမ်းနေသည့် အတိုက်အခံအဖွဲ့များက နိုင်ငံတကာ လေးစားမှုနှင့် လက်နက်ထောက်ပံ့မှုများ ရရှိရန် ပြည်ပတွင် စည်းလုံးညီညွတ်ရေး ဆွေးနွေးမှုများ စတင်ခဲ့သည်။
အစောင့်အကြပ်ထူထပ်သောခရိုင်ရှိ ဟိုတယ်ကြီးတစ်ခုအနီးတွင် ၅၀ ကီလိုဂရမ် (ပေါင် ၁၁၀) အလေးချိန်ရှိသော ဗုံးအား “အကြမ်းဖက်သမားများ” မှ တိုက်ခိုက်မှုအဖြစ် အစိုးရမီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သည် – အာဆတ်ကို ဆန့်ကျင်သည့် သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့၏ သက်တမ်းမှာ ၁၉ လကြာ လူထုအုံကြွမှုအတွင်း အစိုးရ၏ အသုံးအနှုန်းဖြစ်သည်။
ပြီးခဲ့သည့် နှစ်လအတွင်း စစ်တပ်နှင့် ထောက်လှမ်းရေး ပစ်မှတ်များကို အကြိမ်ပေါင်းများစွာ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် အစ္စလာမ္မစ် စစ်သွေးကြွတပ်ဖွဲ့ Ahfad al-Rasoul (Grandsons of the Prophet) ၏ လုပ်ဆောင်ချက်ဖြစ်ပုံရသည်ဟု အတိုက်အခံ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများက ပြောကြားခဲ့သည်။
အဓိကအားဖြင့် ဆွန်နီသူပုန်များသည် ယခုနှစ်အတွင်း ဒမတ်စကတ်ရှိ အစိုးရနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများကို ပစ်မှတ်ထား၍ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်တိုက်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး စစ်ပွဲကို အာဆတ်၏ နေရာကို တိုးချဲ့ခဲ့သည်။
ဆီးရီးယားပဋိပက္ခသည် ရှီးယိုက်အီရန်မှ အာဆတ်ကို ထောက်ခံကာ ရှီးယိုက်အစ္စလာမ်ဘာသာမှ ဆင်းသက်လာသော Alawite ယုံကြည်ချက်နှင့် ဆော်ဒီအာရေးဗီးယား၊ တူရကီနှင့် ကာတာကဲ့သို့သော အမေရိကန်မဟာမိတ် ဆွန်နီနိုင်ငံများတွင် သဘောထားကွဲလွဲမှုများ ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့သည်။
ဆီးရီးယားလူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ကွန်ရက်က အစိုးရတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် လူပေါင်း ၁၇၉ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ သေဆုံးသူအများစုသည် ဒမတ်စကတ်မြို့ဆင်ခြေဖုံးများတွင် ပစ်ခတ်မှုအတွင်း သေဆုံးခဲ့သည့် အရပ်သားများဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီး ၁၄ ဦးနှင့် ကလေး ၂၀ ပါဝင်သည်။ ကျန်သူများသည် မြို့တော်နှင့် မြောက်ပိုင်းပြည်နယ်များဖြစ်သော Idlib နှင့် Aleppo တွင် တိုက်ပွဲများတွင် ကျဆုံးခဲ့သော သူပုန်များဖြစ်သည်။
ဒမတ်စကတ်မြို့အစွန်းရှိ ပါလက်စတိုင်းဒုက္ခသည်စခန်းတစ်ခုအတွင်း ဆီးရီးယားစစ်တပ်က သူပုန်နေရာများကို တနင်္ဂနွေနေ့က ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး လူ ၂၀ သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အတိုက်အခံ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများက ပြောကြားခဲ့သည်။ Yarmouk စခန်းသည် စစ်ပွဲအတွင်း နောက်ဆုံးတိုက်ပွဲဖြစ်လာသည်ဟု ၎င်းတို့က ပြောသည်။
Idlib မြောက်ပိုင်းတွင် သူပုန်များသည် ခဲယမ်းများပြတ်လပ်မှုကြောင့် လေတပ်အခြေစိုက်စခန်းကြီးတစ်ခုရယူရန် ထိုးစစ်ဆင်မှုကို ရပ်တန့်ခဲ့ရပြီး အာဆတ်၏အဖျက်စွမ်းအားကို ချေမှုန်းပစ်ခြင်းဖြင့် မြောက်ဘက်တွင် ထိန်းထားနိုင်စေရန် ၎င်းတို့၏လှုပ်ရှားမှုကို မဆုတ်မနစ်ဖြစ်စေသည့် ပြဿနာတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း အတိုက်အခံသတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားခဲ့သည်။
အစ္စလာမ္မစ် သောင်းကျန်းသူ များသည် စနေနေ့ နံနက် အရုဏ် တွင် တက်ဖ်တန်နာ့ဇ် စစ်ဘက် လေဆိပ် ကို ဒုံးကျည် လောင်ချာများ နှင့် စစ်တပ် ထံမှ သိမ်းပိုက် ထားသော အနည်းဆုံး တင့်ကား သုံးစင်း ကို အသုံးပြုကာ တိုက်ခိုက် ခဲ့သည်။
ဆီးရီးယားအစိုးရသည် ဆီးရီးယားတွင် သတင်းထောက်များ၏ ဝင်ရောက်ခွင့်ကို ကန့်သတ်ထားသောကြောင့် မြေပြင်မှ သတင်းများကို အတည်ပြုရန် ခက်ခဲစေသည်။
Deir al-Zor ရှိ သူပုန်တပ်ဖွဲ့ Jaafar bin Tayyar ဌာနခွဲက ၎င်း၏ တိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် အီရတ်နယ်စပ်အနီးရှိ al-Ward ရေနံမြေကို တနင်္ဂနွေနေ့တွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ပြည်သူ့စစ်အင်အား ၄၀ ပါရှိသည့် သစ္စာခံကင်းစခန်းကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
သူပုန်တပ်မှူးများ၊ ဆီးရီးယားအရာရှိဟောင်းများနှင့် ဆီရီးယားဒေသရှိ ရေနံထုတ်လုပ်ရေးနှင့် ရင်းနှီးသော ရေနံဝန်ဆောင်မှုကုမ္ပဏီတစ်ခုမှ အကြီးအကဲများက အဆိုပါ လယ်ကွင်းအများစုမှာ လုပ်ငန်းလည်ပတ်ခြင်းမပြုဘဲ လပေါင်းများစွာကြာ သူပုန်ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ရှုပ်ထွေးမှုကို ကြောက်ရွံ့ခြင်း။
၁၉၇၁ ခုနှစ်ကတည်းက ဆီးရီးယားကို အုပ်ချုပ်ခဲ့တဲ့ အာဆတ် မိသားစုက စစ်တပ်အင်အားနဲ့ ဖြိုခွင်းဖို့ ကြိုးစားတဲ့အခါ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်မှုအဖြစ် အသွင်ပြောင်းသွားတဲ့ ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြပွဲတွေနဲ့ ပဋိပက္ခတွေ စတင်ခဲ့ပါတယ်။ လူပေါင်း ၃၂,၀၀၀ ခန့် သေဆုံးပြီး အာရပ်နိုင်ငံကြီးများ၏ နေရာအနှံ့အပြား ပျက်စီးသွားကာ ပြည်တွင်းစစ်သည် ဒေသတွင်း ဂိုဏ်းဂဏ အုံကြွမှုအဖြစ် ကျယ်ပြန့်လာမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်နေသည်။
ကာတာတွင် စတင်ခဲ့သော အတိုက်အခံ ဆွေးနွေးပွဲများသည် ပြည်ပတွင် အခြေစိုက်ထားသော ကွဲလွဲနေသော အုပ်စုများကို ရောနှောပြီး ဆီးရီးယားတွင် တိုက်ခိုက်နေသည့် သူပုန်များနှင့် ဗျူဟာများ ပေါင်းစပ်ရန် ပထမဆုံး ကြိုးပမ်းမှုဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။
အစ္စလမ္မစ်များနှင့် လောကီရေးရာဝါဒီများကြားအပြင် ဆီးရီးယားပြည်တွင်းရှိ အတိုက်အခံများနှင့် ပြည်ပအခြေစိုက် အတိုက်အခံပုဂ္ဂိုလ်များကြား ကွဲလွဲမှုများသည် စည်းလုံးသော အတိုက်အခံကို ပုံဖော်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို တားဆီးခဲ့ပြီး အနောက်အင်အားကြီးနိုင်ငံများကို စစ်ရေးအရ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းမှ တားဆီးခဲ့သည်။
ကာတာမြို့တော် ဒိုဟာတွင် လေးရက်ကြာကျင်းပရန် စီစဉ်ထားသော အတိုက်အခံ ဆွေးနွေးပွဲများသည် ချက်ချင်းရလဒ်များ ထွက်ပေါ်လာမည်ဟု လေ့လာသုံးသပ်သူများက သံသယရှိကြသည်။
နိုင်ငံရပ်ခြားအခြေစိုက် အတိုက်အခံအုပ်စုများအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သော ဆီးရီးယားအမျိုးသားကောင်စီ (SNC) ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၀၀ မှ ၄၀၀ အထိ တိုးချဲ့ရန် ရည်ရွယ်ပြီး ဒိုဟာ၌ ကြာသပတေးနေ့တွင် ဆွေးနွေးမှုများပြုလုပ်ရန် အခြားအာဆတ်ဆန့်ကျင်ရေးအုပ်စုများ မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန် လမ်းခင်းပေးခဲ့သည်။
“အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ လူမှုရေးနဲ့ နိုင်ငံရေး အစိတ်အပိုင်းတွေ ပိုမိုပါဝင်လာစေဖို့ ကောင်စီကို ချဲ့ထွင်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ SNC မှာ တပ်ဖွဲ့အသစ်တွေ ရှိလာမယ်” ဟု ဆီးရီးယား အမျိုးသားကောင်စီ၏ လက်ရှိခေါင်းဆောင် Abdulbaset Sieda က အစည်းအဝေး မတိုင်မီ ဒိုဟာတွင် သတင်းထောက်များအား ပြောကြားခဲ့သည်။
အစည်းအဝေးများသည် SNC အတွက် အလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင်အသစ်နှင့် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးကိုလည်း ရွေးချယ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။
အမည်မဖော်လိုသူ ကာတာအခြေစိုက် လုံခြုံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူတစ်ဦးက အဆိုပါအစည်းအဝေးများသည် ရှေ့သို့ ခြေလှမ်းအနည်းငယ်သာ သယ်ဆောင်လာလိမ့်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ “ဆီးရီယားအမျိုးသားကောင်စီက အရမ်းကွဲနေတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။
ဆီးရီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာဖျန်ဖြေသူ Lakhdar Brahimi က အသွင်ကူးပြောင်းရေး ဆီးရီးယားအစိုးရ ထူထောင်ရန် ဇွန်လအတွင်းက ရရှိခဲ့သည့် သဘောတူညီချက်အပေါ် အခြေခံ၍ ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံများက ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ကို ထုတ်ပြန်ရန် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် တောင်းဆိုခဲ့သည်။
သို့သော် ရုရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Sergei Lavrov က အဆိုပါသတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောကြားရာတွင် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုလိုအပ်ကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး အခြားသူပုန်များကို ကျောထောက်နောက်ခံပြုခြင်းဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုများကို လှုံ့ဆော်နေသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ မှတ်ချက်များသည် ဆီးရီးယားပြည်တွင်းစစ်အတွက် သောင်မတင်ရေမကျ ဖြစ်နေခြင်းကို မီးမောင်းထိုးပြခဲ့သည်။
အမြဲတမ်းကောင်စီအဖွဲ့ဝင်နှစ်နိုင်ငံစလုံးဖြစ်သည့် ရုရှားနှင့် တရုတ်တို့သည် အနောက်တိုင်းကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော ကုလသမဂ္ဂ၏ အကြမ်းဖက်မှုအတွက် အာဆတ်အစိုးရကို ရှုတ်ချသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်မူကြမ်းသုံးခုကို ဗီတိုအာဏာဖြင့် ဗီတိုအာဏာသုံးခဲ့ကြသည်။ ကျန်အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင် ၃ ဦးမှာ အမေရိကန်၊ ဗြိတိန်နှင့် ပြင်သစ်တို့ဖြစ်သည်။
(ရိုက်တာ)
