တူရကီအရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ ဂျော်ဂျီယံချိုင့်ဝှမ်းများကို စူးစမ်းလေ့လာခြင်း။

တူရကီနိုင်ငံနဲ့ ပတ်သက်တာထက် တရုတ်သမိုင်းထဲက အရာတစ်ခုလို့ ထင်ရပေမယ့် ဒီနိုင်ငံရဲ့ အစိတ်အပိုင်းဟာ 813 ခုနှစ်မှာ Byzantine ဧကရာဇ်ဘုရင် Ashot I က တည်ထောင်ခဲ့တဲ့ မင်းသား Ashot I က တည်ထောင်ခဲ့တဲ့ တစ်ချိန်က ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်ရဲ့ ဗဟိုအချက်အချာ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ၎င်း၏ရှုပ်ထွေးသောသမိုင်းကြောင်း၏ အလှည့်အပြောင်းများကြားမှ၊ Tao-Klajeti သည် ဂျော်ဂျီယာအနုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု၏ဗဟိုဖြစ်လာကာ၊ အံ့အားသင့်ဖွယ်အရွယ်အစားနှင့် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုရားကျောင်းများ၊ အချို့သောဗိသုကာဆိုင်ရာအသေးစိတ်အချက်များနှင့်အတူ ခရူးဆိတ်များသည် Gothic စတိုင်၏အုတ်မြစ်များကိုဖန်တီးရန်အတွက် ဥရောပသို့သယ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ 1551 ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် အော်တိုမန်များက ထိုနေရာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ဘုရားကျောင်းများစွာကို ဗလီများအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။

Ishan ဘုရားကျောင်းသည် ဗလီတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် ၎င်းကို စွန့်ပစ်ထားသော်လည်း ၎င်း၏အမိုးခုံးသည် ပွင့်လင်းသောနေရာတွင် မရေမတွက်နိုင်အောင် ဆောက်ထားသည်။ ဤနေရာတွင် အံ့ဩစရာများစွာရှိသည်- အရှေ့ဘက်စွန်းရှိ မမျှော်လင့်ထားသော အတွင်းပိုင်း ကော်လနိတ်၊ ကော်လံငယ်တစ်ခုစီသည် မတူညီသော ဒီဇိုင်းမြို့တော်တစ်ခုစီဖြင့် ထိပ်တွင်၊ အမိုးခုံးအတွင်း၌ ကောင်းကင်တမန်များ ပျံဝဲနေသော နံရံဆေးရေး ပန်းချီကားချပ်ကြီးသည် ပြတင်းပေါက်နှင့် အမိုးခုံးဗုံအတွင်းမှ နံရံဆေးရေးပန်းချီများ မှုန်မှိန်ပျပျများ။ ကြီးမားလှသော ဘုရားကျောင်း၏ဘေးတွင် တံခါးအပေါ်တွင် ဂျော်ဂျီယာဘာသာစကားဖြင့် ကမ္ပည်းထိုးထားသည့် သေးငယ်သော ဘုရားကျောင်းကြီးသည် ၎င်း၏တည်ထောင်သူအဖြစ် Abkhazia အပါအဝင် စည်းလုံးညီညွတ်သော ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သူ King Bagrat III (960-1014) ဟု အမည်ပေးထားသည်။

İşhan သည် ဤခေတ်မှ ရှင်သန်နိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော ခမ်းနားထည်ဝါသော ဂျော်ဂျီယာ ဘုရားကျောင်းနှင့် ဝေးကွာပြီး အကယ်၍ သင်သည် တူရကီ မြောက်ပိုင်းကို ပတ်ပြီး ၎င်းတို့အနက်မှ အကောင်းဆုံး ဖုံးကွယ်ထားသည့် ချိုင့်ဝှမ်းများကို စူးစမ်းရှာဖွေရာတွင် ပျော်စရာကောင်းသည်။ အမှန်မှာ၊ ဘုရားကျောင်းများသည် ရေကာတာစီမံကိန်းကြီးများကြောင့် မပျော်မရွှင် ရှုခင်းများဖြစ်သည့် တောရိုင်းဆန်သော၊ စိတ်ကူးယဉ်ဆန်သော ရှုခင်းများရှိသည့် နိုင်ငံတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို စူးစမ်းရှာဖွေရန်အတွက် အဆင်ပြေသောအကြောင်းပြချက်တစ်ခု ပေးစွမ်းနိုင်သည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။ မပျောက်ခင် မြန်မြန်သွားပါ။

ဘုရားကျောင်း လေးခု

ဂျော်ဂျီယာ ချိုင့်ဝှမ်းများကို စူးစမ်းလေ့လာလိုပါက ထိုသို့လုပ်ဆောင်ရန် အကောင်းဆုံး အလောင်းအစားမှာ Çoruh မြစ်မှဖြတ်၍ ဆူညံသောလမ်းကြောင်းကိုဖြတ်သွားသည့် ခပ်ကြမ်းကြမ်းမြို့ငယ်လေး Yusufeli တွင် ကျန်ရှိနေပါသည်။ ဤနေရာမှ အနီးဆုံးဘုရားကျောင်းသည် ကျောက်တုံးကြီး၏ထိပ်တွင် ရဲတိုက်နှင့်ဘုရားကျောင်းပေါင်းစည်းထားရာ Tekkale ကိုဖြတ်၍ ချဉ်းကပ်လာသော Dörtkilise ၏ pinprick အခြေချနေထိုင်ရာနေရာဖြစ်သည်။ Tekkale မှာရှိတဲ့ ချွန်ထက်တဲ့ညာဘက်က ရှည်လျားကြမ်းတမ်းတဲ့ကားက မင်းကို နောက်ဆုံးမှာ ချောင်းပေါင်းများစွာ ရေလောင်းနေတဲ့ မြက်ခင်းပြင်ပေါ်ထိုင်ပြီး ဒီလောကရဲ့ ပွဲတော်တွေရဲ့ ထူးခြားချက်ဖြစ်တဲ့ နွားရန်ပွဲတွေမှာ ပါဝင်ဆင်နွှဲနိုင်တဲ့ နွားမျိုးမျိုးနဲ့ ခဏခဏ ရဲတွေရဲတင်းထားတဲ့ ချာ့ခ်ျကို ခေါ်ဆောင်လာလိမ့်မယ်။

Dörtkilise သည် İşhan ၏ချစ်စရာကောင်းသောအမိုးခုံးမရှိ၍ ပြုပြင်မှုအခြေအနေပိုဆိုးနေသော်လည်း သန့်ရှင်းရာဌာန၏အပြင်ဘက်နံရံများကို မျက်မမြင်အကာအရံများဖြင့် ပုံဖော်ထားသော်လည်း နံရံဆေးရေးပန်းချီအဝိုင်းများကို မြင်တွေ့နေရဆဲဖြစ်သည်။ ဘုရားကျောင်းကို 1031 ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ အများစုမှာ ပျောက်ဆုံးသွားသော ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတစ်ခု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ကမ္ပည်းစာတစ်ခုက ဖော်ပြသည်။ ၎င်း၏အမည်သည် ဧရိယာအတွင်းရှိ ချာ့ခ်ျလေးခု (“dört kilise”) ကို မည်သူမျှ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မခွဲခြားနိုင်သောကြောင့် ၎င်း၏အမည်သည် စကားဝှက်တစ်ခုဖြစ်သည်။

Barhal

Barhal ရွာသည် Dörtkilise ထက် အနည်းငယ်ပိုကြီးသည်၊ ၎င်းသည် အများကြီးမပြောနိုင်ပါ။ လူအများစုသည် အနောက် Kaçkars တွင် ခြေလျင်လျှောက်ရန် အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုအဖြစ် ဤနေရာတွင် နေကြသော်လည်း ပိုင်ရှင်များက သော့ခတ်ထားသည့် Karahan Pension ၏ဘေးတွင် ဤနေရာတွင် Dörtkilise နှင့် အလွန်တူသော ဘုရားကျောင်းတစ်ခုလည်း ရှိသည်။ ဤဘုရားကျောင်းကို မကြာသေးမီအချိန်အထိ ဗလီအဖြစ်အသုံးပြုခဲ့သည်၊ ဆိုလိုသည်မှာ အနည်းငယ် ယိုစိမ့်ပါက တည်ဆောက်ပုံအရ သပ်ရပ်နေပါသည်။ ဗလီတစ်ခု၏ ပရိဘောဂများနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများသည် ယခုအခါတွင် အသုံးမပြုတော့ဘဲ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်သော လေဝင်လေထွက် အနည်းငယ်ရှိနေသော်လည်း ၎င်းတွင် ရှိနေပါသည်။ ပြင်ပတွင်၊ ၎င်းကို 19 ရာစုတွင် ထည့်သွင်းထားသည့် တစ်ဖက်တွင် ဂျော်ဂျီယာဘာသာစကားဖြင့် အနီရောင်ခြယ်ထားသော ကမ္ပည်းပြားကို ပို၍ ထိမိသော်လည်း Dörtkilise ကဲ့သို့ မျက်မမြင် arcading ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည်။

Öşkvank (Çamlıyamaç)

Artvin နှင့် Yusufeli မှ Erzurum သို့ပြေးဆွဲသောအဓိကလမ်းမကြီးမှ Uzundere ၏မြောက်ဘက်ညာဘက်အကွေ့တွင် Öşkvank ၏အကြွင်းအကျန်များနှင့်တူသောဘုရားကျောင်း၏အကြွင်းအကျန်များကိုဗဟိုပြုသောခေတ်မီသော Çamlıyamaç ရွာသို့ဦးတည်သည်။ 973. ၎င်း၏ဆက်တင်သည် İşhan's နှင့်မတူညီနိုင်သော်လည်း Öşkvank သည် ၎င်း၏ဒီဇိုင်း၏ ခမ်းနားထည်ဝါမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး ခေတ်မီဂျော်ဂျီယာရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာဖြစ်သည့် Kutaisi ရှိ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် ၎င်းကို မှုတ်သွင်းထားသည်ဟု ယူဆပါသည်။

İşhan တွင်ကဲ့သို့ Öşkvankရှိ ဘုရားကျောင်းသည် ပြောင်လက်တောက်ပသော ကြွေပြားအမိုးခုံးဖြင့် ထိပ်တွင် ပေါ်နေသော်လည်း သင့်မျက်နှာစာပေါ်ရှိ အံ့သြဖွယ် လက်ရာများဖြင့် အနည်းဆုံးတော့ သင် ထိမိသွားမည်ဖြစ်သည်။ ကောင်းကင်တမန်များသည် မုတ်ပြင်အထက်တွင် ပျံသန်းကြပြီး ကျောက်တောင်ပံများပေါ်ရှိ အမိုးကို ထောက်ကြသည်။ Istanbul's Hagia Sophia ရှိ mosaic ရုပ်ပုံများကဲ့သို့ အလှူရှင်များ၏ ကိန်းဂဏန်းများသည် ဘုရားကျောင်းပုံစံများကို ကိုင်ဆောင်ထားသည်။ စပျစ်နွယ်ပင်တွေတောင် အတက်အဆင်း ပြေးလွှားနေကြတယ်။ ဘုရားကျောင်း၏ တိုးချဲ့မှုသည် ရိုမန်နက်စ်ကျောင်းတော်တစ်ခုနှင့် ဆင်တူသည်။

ဟာဟို (Bağbaşı)

Uzundere ၏တောင်ဘက်ရှိ Pehlivanlı ရွာကိုဖြတ်၍ ဂျော်ဂျီယာခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းများ၏နောက်ဆုံးအခန်းကိုဘုရားကျောင်းတစ်ခုနှင့်ပါ ၀ င်သောနံရံအကာအရံတစ်ခုတွင်တွေ့ရှိနိုင်သည့် Bağbaşıတွင်ရောက်ရှိရန်နောက်ထပ်ညာဘက်လေကိုလှည့်ပါ။ ၎င်း၏ Öşkvank ဝမ်းကွဲဝမ်းကွဲနှင့် တချိန်တည်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး၊ ဤဘုရားကျောင်းကို ဗလီအဖြစ် အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။ သော့ခတ်ထားသည်ကိုတွေ့လျှင် တစ်စုံတစ်ယောက်သည် သင့်အား သော့ကိုင်ထားသော အီမာမ်ထံသို့ ညွှန်ပြနိုင်ပေလိမ့်မည်။

İşhan နှင့် Öşkvank ကဲ့သို့ပင်၊ Haho သည် ကျောက်မျက်လက်ဝါးကပ်တိုင်၏ နံရံဆေးရေးပန်းချီကို မြင်နေရဆဲဖြစ်သော အတွင်းတွင် ၎င်း၏ ကြွေပြားအမိုးခုံးကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ Barhal နှင့် Öşkvank ကဲ့သို့ပင်၊ ၎င်းသည် အတွင်းပိုင်းနှင့် အပြင်ပိုင်း နှစ်ခုစလုံးတွင် တွေ့ရှိရမည့် လက်ရာကောင်းအချို့ရှိသော်လည်း ၎င်း၏အပြင်ပိုင်းပြတင်းပေါက်အချို့တွင် အနီရောင်အစင်းကြောင်းများ ပါရှိသည်။ သို့သော် Haho ၏အကြီးမြတ်ဆုံးရတနာကို Tbilisi (Tflis) ရှိ ဂျော်ဂျီယာအနုပညာပြတိုက်တွင် မတွေ့ရတော့ပါ။ 12 ရာစုတွင်ဖန်တီးခဲ့သော Khakhuli ၏ Triptych သည်ယခုအခါအလယ်ခေတ်တွင်ထွန်းကားခဲ့သောမယုံကြည်နိုင်လောက်အောင်ယဉ်ကျေးမှုကိုအမှတ်အသားအဖြစ်ရှင်သန်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးကြွေလွှာလက်ရာဖြစ်သည်။

Tortum ရေတံခွန်

တစ်နေ့မှာ ဒီဘုရားကျောင်းတွေအားလုံးကို လည်ပတ်ဖို့ကြိုးစားရင် လုံးဝပင်ပန်းသွားလိမ့်မယ်။ Uzundere တွင် နေရာထိုင်ခင်း နည်းပါးနေသော်လည်း၊ Yusufeli အတွက် သိသာထင်ရှားသော အခြားရွေးချယ်စရာ အခြေစိုက်စခန်း ဖြစ်လာမည့် Uzundere တွင် နေရာထိုင်ခင်း နည်းပါးနေသော်လည်း ရက်အနည်းငယ်အတွင်း လည်ပတ်မှုများကို ဖြန့်ကြက်ရန် များစွာ ပိုမိုကောင်းမွန်ပါသည်။ Uzundere မှ Tortum မြို့အနီးရှိ Tortum Gölü (Lake Tortum) ၏မြောက်ဘက်စွန်းတွင်ရှိသောလမ်း၏မြင်ကွင်းမှမမြင်နိုင်သောတူရကီ၏အမြင့်ဆုံးရေတံခွန်ကိုလည်းသင်သွားရောက်ကြည့်ရှုနိုင်သည်။

လှပသောကျေးလက်ဒေသတွင် တည်ရှိပြီး ၄၈ မီတာမြင့်သော ရေတံခွန်သည် တောင်တန်းများပေါ်တွင် နှင်းများအရည်ပျော်ပြီး စိမ်းလန်းစိုပြေသည့် မြေပြင်သည် မေလနှောင်းပိုင်း/ဇွန်လဆန်းပိုင်းများတွင် အထူးခြားဆုံးဖြစ်ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောပြသော်လည်း ၎င်းသည် နှစ်စဉ်အချိန်တိုင်းတွင် အံ့မခန်းဖွယ်မြင်ကွင်းကို ဖန်တီးပေးသည်။

နေစရာနေရာ

Almatur ဟိုတယ်၊ Yusufeli Tel: 0466-811 4056

ဟိုတယ်ဘာစီလိုနာ၊ Yusufeli။ Tel: 0466-811 2627

Karahan Pension၊ Barhal။ Tel: 0466-826 2071

Turan Pension၊ Uzundere။ Tel: 0535-821 7725

အဲဒီကိုရောက်ဖို့မပုံ

Barhal ဘုရားကျောင်းသာလျှင် အများသူငှာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဖြင့် ဝင်ရောက်နိုင်သည် ထို့ကြောင့် သင့်ကိုယ်ပိုင်ဘီးမပါဘဲ Yusufeli နှင့် Uzundere တွင် ငှားရမ်းထားသော တက္ကစီများကို မှီခိုနေရမည်ဖြစ်ပါသည်။ အနီးဆုံးလေဆိပ်သည် Erzurum တွင်ရှိပြီး၊ နေရာထိုင်ခင်းပိုမိုရွေးချယ်စရာရှိသည်။

(ယနေ့ ဇမန်)