ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ၊ Baqaa ရှိ အကြီးဆုံး ပါလက်စတိုင်း ဒုက္ခသည်စခန်းတွင် တစ်လမပြည့်မီတွင် ဆီးရီးယားတွင် သေဆုံးခဲ့သည့် ဂျီဟတ်သမားများ၏ ဈာပနအခမ်းအနားနှစ်ခုကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။
၎င်းတို့သည် Bashar al-Assad အစိုးရကို တိုက်ထုတ်ရန် ဆီးရီးယားသို့ ရောက်ရှိလာသူ ဒါဇင်နှင့်ချီသော သူများထဲတွင် ပါဝင်သည်။
လပေါင်းများစွာ ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြပြီးနောက် ဆီးရီးယား လက်နက်ကိုင် အုံကြွမှု စတင်ချိန်မှစ၍ အစ္စလမ္မစ်နိုင်ငံတော် ထူထောင်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည့် ဂျီဟတ်များသည် အကြမ်းဖက်နည်းများဖြင့် နိုင်ငံအတွင်း ၎င်းတို့၏ တည်ရှိမှုကို ပြသလာကြသည်။
ဂျီဟတ်ဝါဒီများသည် ဂျော်ဒန်အပါအဝင် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှ ဆီးရီးယားသို့ အများစု လာရောက်ကြသည်။
ပြီးခဲ့သည့် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အယ်လ်ကေးဒါးခေါင်းဆောင် Ayman al-Zawahiri က အီရတ်၊ ဂျော်ဒန်၊ လက်ဘနွန်နှင့် တူရကီနိုင်ငံတို့မှ စစ်သွေးကြွများအား “ဆီးရီးယားရှိ ၎င်းတို့၏ ညီအစ်ကိုများ” ဟု ခေါ်ဝေါ်သည့် အရာကို အုံကြွထောက်ခံရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။
ထင်ရှားသော ဂျော်ဒန် ဂျီဟတ်ဝါဒီ အယူဝါဒ ပညာရှင် အဘူ မုဟမ္မဒ် အယ်လ်-တာဟာဝီ က “ဆီးရီးယားမှာ ဂျီဟတ် ဟာ သူ့အစ်ကိုတွေ ကို ကူညီပေးဖို့ တတ်နိုင်တဲ့ မွတ်ဆလင် တိုင်းအတွက် မရှိမဖြစ် ပါ” လို့ BBC ကို ပြောပါတယ်။
ဆီးရီးယားတွင် ဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခများသည် ဂျော်ဒန်နှင့် အခြားအိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများကို ထိခိုက်စေသည်ဟု ထင်ရပြီး ဂျီဟတ်သမားများသည် ၂၀၀၃ ခုနှစ် အမေရိကန် ကျူးကျော်ပြီးနောက် အီရတ်ကဲ့သို့ပင် ဂျီဟတ်ဝါဒီများ၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
မြို့တော် Amman ရှိ အနောက်သံတမန်များနှင့် ဈေးဝယ်စင်တာများကို တိုက်ခိုက်ရန် ကြံစည်သည်ဟု စွပ်စွဲထားသော စစ်သွေးကြွ ၁၁ ဦးကို ဖမ်းဆီးခဲ့ကြောင်း ဂျော်ဒန်အာဏာပိုင်များက အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
အစိုးရပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Samih Maayta က သံသယရှိသူများသည် ဆီးရီးယားမှ လက်နက်များ ယူဆောင်လာပြီး အီရတ်ရှိ အယ်ကေးဒါးအဖွဲ့မှ ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ရာတွင် ကူညီပေးခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
'အာဇာနည်နေ့မင်္ဂလာ'
ဂျီဟတ်ဝါဒီများက ဂျီဟတ်စစ်မြေပြင်တွင် ကျဆုံးခဲ့ရသူများ၏ ဈာပနများကို "အာဇာနည်မင်္ဂလာ" ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့သည် ဝမ်းနည်းခြင်းမဖလှယ်ဘဲ အာဇာနည်ဖြစ်ရခြင်းအတွက် ဂုဏ်ပြုကြောင်း ခေါ်ဆိုကြသည်။
Baqaa ရှိ ပထမဆုံးဈာပန သို့မဟုတ် "မင်္ဂလာပွဲ" သည် "အပျိုစင်များကို ချစ်မြတ်နိုးသူ" အဖြစ် နဖူးစည်းကြီးဖြင့် ဖော်ပြထားသော Montaser Bayrouti အတွက်ဖြစ်သည် - ကောင်းကင်ဘုံ၌ စောင့်မျှော်နေသော အာဇာနည်များကို ယုံကြည်သူမွတ်စလင်အချို့၏ ဆုလာဘ်ကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်။

မစ္စတာ Bayrouti သည် စက်တင်ဘာလလယ်တွင် အလက်ပိုတွင် အသတ်ခံခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။ နိုင်ငံ၏တတိယအကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သော Irbid ရှိ Yarmouk တက္ကသိုလ်တွင် Sharia ပညာသင်ကြားရန် အနောက်ဘက်ကမ်းမှ ဂျော်ဒန်နိုင်ငံသို့ လာရောက်ခဲ့သည်။
အခြားဈာပနမှာ သူငယ်ချင်းနှစ်ယောက်ဖြစ်သည့် Nasser Dalqamoni နှင့် Mahmoud Abdel Aal အတွက်ဖြစ်သည်။ နှစ်ဦးစလုံးသည် အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်က Daraa တွင် အသတ်ခံခဲ့ရကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
တစ်ဖန်၊ Irbid မြို့သည် ဂျီဟတ်ဝါဒီများ၏ ကိုယ်ရေးအကျဉ်းတွင် ဖော်ပြခံရပြီး Abdel Aal သည် မြို့အခြေစိုက် Mr al-Tahawi ၏သားမက်ဖြစ်သည်။
Irbid သည် ဆီးရီးယားနယ်စပ်တွင် တည်ရှိသည်။ သို့သော် မစ္စတာ အယ်လ်-တာဟာဝီက ဂျီဟတ်လုပ်ရန် ဆီးရီးယားသို့ ရောက်ရှိလာသည့် ဂျီဟတ်ဝါဒီများအတွက် ပထဝီဝင်အနေအထားကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်။
“ဂျော်ဒန်နိုင်ငံဟာ ဆီးရီးယားနဲ့ နီးတယ်။ အာမန်နဲ့ ဆီးရီးယားကြား အကွာအဝေးက ၈၀ ကီလိုမီတာ (မိုင် ၅၀) ပဲ ရှိတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။
သို့သော် ၂၀၀၃ ခုနှစ် အီရတ်ကျူးကျော်ပြီးနောက် ဂျော်ဒန်တွင် ဂျီဟတ်ဝါဒီများ၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ သိသိသာသာ တိုးလာခဲ့သည်။ ယင်းကို ထိုအချိန်မှစ၍ နိုင်ငံတွင်း ပျက်ဆီးသွားသော တိုက်ခိုက်မှု အရေအတွက် တိုးလာသည်ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ဥပမာ၊ ၁၉၉၁-၂၀၀၃ ကာလအတွင်း၊ ဂျော်ဒန်တရားရုံးများသည် Salafi-jihadists များနှင့်ပတ်သက်သည့် ကြီးမားသောအမှု ၁၀ မှုတွင် စီရင်ဆုံးဖြတ်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၃-၂၀၀၈ မှစ၍ ယင်းအရေအတွက်ထက် နှစ်ဆပိုများလာခဲ့သည်။
ဤကာလအတွင်း Irbid တွင် မအောင်မြင်သော တိုက်ခိုက်မှုအများအပြားကို ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး ပိုအရေးကြီးသည်မှာ ၎င်းမြို့သည် ၂၀၀၄-၂၀၀၇ ခုနှစ်များအတွင်း အီရတ် သို့မဟုတ် လက်ဘနွန်သို့ ဦးတည်သွားသော Salafi-jihad များအတွက် ဖြတ်သန်းသွားလာရာနေရာတစ်ခုအဖြစ် ဂျော်ဒန်-ဆီးရီးယားနယ်စပ်နှင့် နီးကပ်စွာတည်ရှိနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
လမ်းပေါ်ထွက် ဆန္ဒပြပွဲတွေ
အာဏာပိုင်များနှင့် ဂျီဟတ်ဝါဒီများ၏ ဆက်ဆံရေးသည် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအစောပိုင်းကတည်းက ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများရှိခဲ့ပြီး ဂျီဟတ်သမားများသည် အမြဲတမ်း လျှို့ဝှက်ပြီး ကြမ်းတမ်းသော လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့သော် အာရပ်နွေဦးအပြီးတွင် ၎င်းတို့သည် အခြားနည်းဖြင့် ပေါ်လာသည်။
ဂျော်ဒန်နိုင်ငံမှ ဂျီဟတ်သမားများသည် အမ်မန်မြို့နှင့် အခြားဂျော်ဒန်မြို့ကြီးများဖြစ်သည့် Maan၊ Salt၊ Irbid နှင့် Zarqa တို့၏ လမ်းများပေါ်တွင် မြင်သာထင်သာရှိသော ဆန္ဒပြပွဲများကို ပြသခဲ့သည်။
၎င်းတို့သည် အာရပ်နွေဦး တော်လှန်မှုများ၏ စွမ်းအားဖြင့် အာရပ်နိုင်ငံ အများအပြားတွင် ထင်ရှားသော အပြောင်းအလဲကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ၌ ဂျီဟတ်ဝါဒီများ၏ ဆန္ဒပြမှုများသည် ဧပြီလတွင် ရုတ်ခြည်းအဆုံးသတ်သွားခဲ့ပြီး အီရတ်ရှိ အယ်လ်ကေးဒါးခေါင်းဆောင် Abu Musab al-Zarqawi ၏ မွေးရပ်ဇာတိဖြစ်သော Zarqa တွင် သောကြာနေ့ ဆုတောင်းပွဲအပြီးတွင် ရုန်းရင်းဆန်ခတ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဂျီဟတ်ဝါဒီများနှင့် အစိုးရလိုလားသော ဂျော်ဒန်နိုင်ငံသားများနှင့် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များကြား အကြမ်းဖက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၈၀ ခန့် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။
ဂျော်ဒန်နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေးတရားရုံးသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် အစ္စလာမ္မစ်ဘာသာဝင် ၁၄၆ ဦးအား အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ရန် ကြံစည်မှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။
Zarqa အခင်းအကျင်း မတိုင်မီကပင် ဂျီဟတ်သမားများသည် အာဖဂန်နစ္စတန်၊ အီရတ်၊ ဆိုမာလီယာနှင့် ပါလက်စတိုင်းတို့၌ ဂျီဟတ်လုပ်ရန် ထွက်ခွာသွားကြောင်း မစ္စတာ အလ်-တာဝါဝီက BBC သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
အခြားသူများ၊ အဓိကအားဖြင့် လေ့လာသုံးသပ်သူများ က ဂျီဟတ်ဝါဒီများ၏ ရှုံးနိမ့်မှုသည် အကြမ်းဖက်မှုအစား နိုင်ငံရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားမှုသို့ ပြောင်းလဲရန် ပျက်ကွက်ခြင်းသည် ဂျီဟတ်စစ်မြေပြင်သစ်ကို ရှာဖွေရန် ၎င်းတို့အား တွန်းအားပေးရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ဆီးရီးယား ပဋိပက္ခသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်အနည်းငယ်က အီရတ်ကဲ့သို့ ဒေသဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ ရှိလာမည်မှာ ရှင်းနေပုံရသည်။
(ဘီဘီစီသတင်း)



