ဂျာမနီအဓိပတိ Angela Merkel သည် ဥရောပတွင်ရှိနေသည့် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် Benjamin Netanyahu နှင့် ဆွေးနွေးရာတွင် အီရန်နျူကလီးယားသဘောတူညီချက်အား ကာကွယ်ပြောဆိုခဲ့ပြီး ၎င်း၏ခေါင်းဆောင်များကို အမေရိကန်နောက်သို့လိုက်ရန် ဆွဲဆောင်ကာ နိုင်ငံစုံသဘောတူညီချက်မှ နုတ်ထွက်ရန် ဥရောပတွင်ရှိနေသည်။
“ကိစ္စရပ်တိုင်းအတွက် သဘောတူညီမှု မရှိသေးပါဘူး” ဟု နေတန်ယာဟု၏ ပထမဆုံးခရီးစဉ်ဖြစ်သည့် ဘာလင်တွင် နေတန်ယာဟုနှင့် တွေ့ဆုံပြီးနောက် တနင်္လာနေ့တွင် မာကယ်က ၎င်းအား ပြင်သစ်နှင့် ဗြိတိန်သို့ ခေါ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်သည်။
ကုလသမဂ္ဂ ကျောထောက်နောက်ခံပြု နျူကလီးယား သဘောတူညီချက်အရ Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) သည် အီရန်နျူကလီးယား အစီအစဉ်အပေါ် “ပိုမိုပွင့်လင်းမြင်သာမှု” ပေးဆောင်ရန် ကူညီပေးခဲ့ကြောင်း Merkel က ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
ဂျာမနီနှင့် အစ္စရေးတို့က အီရန်အား နျူကလီးယားလက်နက် ကိုင်ဆောင်ထားမှုကို တားဆီးရန် လိုအပ်ကြောင်း သဘောတူညီခဲ့ကြသော်လည်း ယင်းအဆုံးသတ်ရရှိရန် နည်းလမ်းအပေါ် ကွဲပြားသည့် အမြင်များ ရှိသည်ဟု သူမက ပြောကြားခဲ့သည်။
ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် အချက်အချာကျသည်ဟု ယူဆသည့် အခြားသော လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် နိုင်ငံများမှ နိုင်ငံတကာသတိပေးချက်များကြားမှ အမေရိကန်သမ္မတ Donald Trump သည် ပြီးခဲ့သည့်လက ဝါရှင်တန်ကို သဘောတူညီချက်မှ နှုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
2015 ခုနှစ်တွင် JCPOA နိဂုံးချုပ်ကတည်းက JCPOA ကို ရှုတ်ချနေခဲ့သော နေတန်ယာဟုသည် Trump ၏ ပြောင်းရွှေ့ပြီးနောက် သဘောတူညီချက်ကို ဆန့်ကျင်သည့် စကားလုံးများကို ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။
အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော ဥရောပသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် သဘောတူညီချက်ကို အလုပ်ဖြစ်မည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောကြားပြီး အီရန်သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဏုမြူစွမ်းအင်အေဂျင်စီ (IAEA) မှ အကြိမ်ကြိမ် အတည်ပြုထားသည့်အတိုင်း လေးစားလိုက်နာခဲ့သည်။
Merkel နှင့်ပြုလုပ်သည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ်က IAEA မှ အစ္စရေးက ပေးအပ်ထားသည့် အချက်အလက်အသစ်များစွာကို အခြေခံ၍ အေဂျင်စီသည် အီရန်၏နျူကလီးယားလုပ်ငန်းကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာကြည့်ရှုရန် လိုအပ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ပြီးခဲ့သည့်လတွင် နေတန်ယာဟုသည် JCPOA ကို ချိုးဖောက်သည်ဟု အီရန်က စွပ်စွဲကာ တီဗီတွင် ပြဇာတ်ပြခန်းကို တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။
ကြီးမားသော ဖန်သားပြင်တစ်ခုရှေ့တွင် မတ်တပ်ရပ်ကာ ၎င်း၏နျူကလီးယားလုပ်ဆောင်မှုများနှင့်ပတ်သက်၍ “အီရန်သည် ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း လိမ်ညာနေသည်” ဟုဆိုခဲ့သည်။ စာရွက်စာတမ်း စာမျက်နှာ ၅၅,၀၀၀ နှင့် စီဒီများတွင် ဖိုင်ပေါင်း ၅၅,၀၀၀ ကို စွပ်စွဲထားသည့် အထောက်အထားအဖြစ် မည်သည့်အကြောင်းအရာကိုမျှ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်းမပြုဘဲ တင်ပြခဲ့သည်။
Merkel ကလည်း အစ္စရေး၏ ပစ္စည်းများကို စစ်ဆေးရန် ကုလသမဂ္ဂ နျူကလီးယား စောင့်ကြည့်ရေး အဖွဲ့အား တောင်းဆိုခဲ့သည်။
၎င်း၏ဥရောပခရီးစဉ်မစတင်မီတွင်၊ နေတန်ယာဟုက ၎င်း၏ဆွေးနွေးမှုအစီအစဉ်တွင် အီရန်က ထိပ်ဆုံးမှပါဝင်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
“အီရန် နဲ့ အီရန် ပြသနာ နှစ်ရပ်ကို ကျွန်တော် တင်ပြမယ်” ဟု ၎င်းက သတင်းထောက်များအား ပြောကြားခဲ့သည်။
ပြင်သစ်သမ္မတ Emmanuel Macron ကလည်း အီရန်နျူကလီးယား သဘောတူညီချက်ကို ချိုးဖောက်ကြောင်း အရိပ်အယောင်မရှိကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။
ပြင်သစ်သမ္မတ Emmanuel Macron က အီရန်နျူကလီးယားသဘောတူညီချက်ကို ချိုးဖောက်ခြင်းမှာ အရိပ်အယောင်မရှိဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
အင်္ဂါနေ့က အလည်အပတ်ရောက်ရှိနေတဲ့ အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် Benjamin Netanyahu နဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ Macron က မှတ်ချက်ပြုပြောကြားခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
“မလုံလောက်ဘူးလို့ ယူဆရင် အရင်က ရှိပြီးသားအရာတွေနဲ့ ရှေ့တစ်လှမ်းတိုးဖို့၊ ထိန်းထားလိုက်တာ ပိုကောင်းပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆက်လက်ပြောသည်။
Macron သည် ပဋိပက္ခများကို ရှောင်ရှားရန်အတွက် အခြေအနေကို အရှိန်မြှင့်ရန် အရေးကြီးကြောင်း ဆက်လက် အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။
“လူတိုင်း အခြေအနေကို တည်ငြိမ်အောင် ထိန်းပြီး တစ်ခုတည်းသော ပဋိပက္ခကို ဖြစ်ပေါ်စေမည့် ဤတိုးမြင့်မှုကို လက်မလျှော့ပါနှင့်” ဟု တောင်းဆိုခဲ့သည်။
သဘောတူညီချက်ကို ဖျက်သိမ်းရာတွင် ဝါရှင်တန်၏ လှုပ်ရှားမှုသည် အခြားပါတီများကို ၎င်းတို့၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို လေးစားရန် တွန်းအားပေးမည်မဟုတ်ကြောင်း ခိုင်လုံသောသဘောရှိကြောင်း ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
“မင်းဘက်က သဘောတူညီချက်တစ်ခုကို အဆုံးသတ်ဖို့ ဆုံးဖြတ်တဲ့အခါ တစ်ဖက်ကို လေးစားဖို့ တွန်းအားမပေးပါဘူး” ဟု ၎င်းက “ခိုင်မာသော ဘုံသဘော” ဟုခေါ်သည်။
အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှု ဖိအားအောက်တွင် ပြိုလဲသွားမည်ဖြစ်သောကြောင့် သဘောတူညီချက်မှ ပြင်သစ်ကို နုတ်ထွက်ရန် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ်က အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။
“သဘောတူညီချက်ကနေ သမ္မတ Macron ကို ထွက်သွားဖို့ ကျွန်တော် မတောင်းဆိုခဲ့ပါဘူး။ စီးပွားရေး ဖြစ်ရပ်မှန်တွေက ဒီကိစ္စကို ဆုံးဖြတ်ရတော့မယ်လို့ ကျွန်တော် ထင်ပါတယ်၊ ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ အာရုံစိုက်တာ မဟုတ်ဘူး” ဟု ၎င်းက မှတ်ချက်ပြုသည်။
"ကျွန်ုပ်တို့အာရုံစိုက်တဲ့အရာနဲ့ ကျွန်တော်အာရုံစိုက်တာက ဒေသတွင်းမှာ အီရန်ရဲ့ရန်လိုမှုတွေကို ဘယ်လိုရပ်တန့်ရမလဲ" လို့ သူကပြောပါတယ်။
ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် အချက်အချာကျသည်ဟု ယူဆသည့် အခြားသော လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် နိုင်ငံများမှ နိုင်ငံတကာသတိပေးချက်များကြားမှ အမေရိကန်သမ္မတ Donald Trump သည် ပြီးခဲ့သည့်လက ဝါရှင်တန်ကို သဘောတူညီချက်မှ နှုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
2015 ခုနှစ်တွင် နိဂုံးချုပ်ပြီးကတည်းက Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) ကို ရှုတ်ချနေသည့် နေတန်ယာဟုသည် Trump ၏ ပြောင်းရွှေ့ပြီးနောက် သဘောတူညီချက်ကို ဆန့်ကျင်သည့် သဘောထားကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခဲ့သည်။
အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော ဥရောပသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် သဘောတူညီချက်ကို အလုပ်ဖြစ်မည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောကြားပြီး အီရန်သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဏုမြူစွမ်းအင်အေဂျင်စီ (IAEA) မှ အကြိမ်ကြိမ် အတည်ပြုထားသည့်အတိုင်း လေးစားလိုက်နာခဲ့သည်။
ယူရေနီယံ သန့်စင်ရေး စွမ်းရည် မြှင့်တင်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အီရန်၏ ကြေငြာချက်သည် နျူကလီးယား သဘောတူညီချက်အောက်ရှိ တီဟီရန်၏ ကတိကဝတ်များကို ချိုးဖောက်ခြင်း မရှိကြောင်း အစောပိုင်းတွင် EU က ဖော်ပြခဲ့သည်။
JCPOA လက်အောက်ရှိ ၎င်း၏ ကတိကဝတ်များကို လေးစားလိုက်နာပြီး ၎င်း၏ Natanz သန့်စင်ရေး စက်ရုံတွင် အဆင့်မြင့် centrifuges များ တည်ဆောက်ရန်အတွက် အခြေခံအဆောက်အဦများ ပြင်ဆင်ရန် နိုင်ငံသည် စတင်နေပြီ ဖြစ်ကြောင်း အီရန် အနုမြူစွမ်းအင်အဖွဲ့ (AEOI) က အင်္ဂါနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
အီရန် သဘောတူညီချက် ပြိုကျနိုင်သည့် အခြေအနေတွင် နှောင့်နှေးမှုမရှိဘဲ ယူရေနီယံ သန့်စင်မှု အဆင့် 190,000SWU (ခွဲထွက် အလုပ် ယူနစ်) ကို AOEI မှ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ရန် အစ္စလာမ္မစ် တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင် Ayatollah Seyyed Ali Khamenei က အမိန့်ပေးပြီးနောက် တစ်ရက်အကြာတွင် အဆိုပါ ကြေညာချက် ထွက်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
အီရန်နိုင်ငံနှင့် အစိုးရသည် ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့ပြီး နျူကလီးယား ချုပ်နှောင်ခြင်းကို သည်းမခံနိုင်ကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပြီး အယာတိုလာ ခါမေနီက ယူရေနီယံ သန့်စင်မှု စတင်ရန်အတွက် ပြင်ဆင်မှုများကို လျင်မြန်စွာ လုပ်ဆောင်ရန် AEOI မှ အမိန့်ပေးခဲ့ပါသည်။
တနင်္လာနေ့တွင် ဂျာမနီအဓိပတိ Angela Merkel သည် ဥရောပရှိ နေတန်ယာဟုနှင့် ဆွေးနွေးရာတွင် အီရန်နျူကလီးယားသဘောတူညီချက်အား ကာကွယ်ပြောဆိုခဲ့ပြီး ၎င်း၏ခေါင်းဆောင်များကို အမေရိကန်နောက်သို့ လိုက်ရန် ဆွဲဆောင်ကာ နိုင်ငံစုံသဘောတူညီချက်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
“ကိစ္စရပ်တိုင်းအတွက် သဘောတူညီချက် မရှိပါဘူး” ဟု ကုလသမဂ္ဂ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော နျူကလီးယား သဘောတူညီချက်က အီရန်နျူကလီးယား အစီအစဉ်အပေါ် “ပိုမိုပွင့်လင်းမြင်သာမှု” ပေးစွမ်းနိုင်ခဲ့သည်။
