နိုင်ငံတကာ အသိုက်အဝန်းသည် အကြမ်းဖက်မှုကို ဆန့်ကျင်သည့် ခိုင်မာပြတ်သားသော ရပ်တည်ချက်တစ်ရပ်ကို ပျက်ကွက်ခဲ့ကြောင်း သမ္မတ Recep Tayyip Erdogan က အင်္ဂါနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
အာဒိုဂန်၏ မှတ်ချက်စကားသည် အဇာဘိုင်ဂျနီနိုင်ငံ ဘာကူမြို့၌ သတ္တမအကြိမ်မြောက် ကုလသမဂ္ဂ ယဉ်ကျေးမှုများ မဟာမိတ်အဖွဲ့ (UNAOC) ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဖိုရမ်သို့ ၎င်း၏မိန့်ခွန်းတွင် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။
"နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းအနေဖြင့်၊ မဟာမိတ်အဖွဲ့၏အခြေခံရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်သို့ရောက်ရှိရန် ကျွန်ုပ်တို့သည် အလွန်ဝေးကွာနေသေးသည်" ဟု Erdogan ကပြောကြားခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းသည် မလိုမုန်းထားမှု၊ ယုံကြည်မှုများ၊ ဇစ်မြစ်များနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများအပေါ် ဗဟိုပြုသည့် စိတ်ဓာတ်များကို ကျော်လွှားရန် ပျက်ကွက်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“အစွန်းရောက်လှုပ်ရှားမှုတွေနဲ့ ဒီလှုပ်ရှားမှုတွေက ကျွေးမွေးတဲ့ ကြောက်မက်ဖွယ်တွေကို တိုက်ဖျက်ဖို့ ကျွန်တော်တို့ မျှော်လင့်ထားတဲ့ တူညီတဲ့ ပြေလည်တဲ့ အားထုတ်မှုကိုလည်း ပြသဖို့ ပျက်ကွက်ခဲ့ပါတယ်” ဟု သမ္မတက ပြောကြားခဲ့သည်။
UNAOC သည် သဟဇာတဖြစ်မှုကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် နိုင်ငံအချင်းချင်း နားလည်မှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ဆက်ဆံရေးကို မြှင့်တင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။
“ယုံကြည်မှု၊ ဘာသာတရား၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ သို့မဟုတ် အသိတရားက [တစ်စုံတစ်ယောက်၏] ဘဝကို ကြိုးစားမှုပြုလုပ်ရန် အတည်ပြုထားခြင်းမရှိပါ။ အထူးသဖြင့် အစ္စလာမ်သည် ငြိမ်းချမ်းရေးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဘာသာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးလို့ အဓိပ္ပာယ်ရတဲ့ ဘာသာတရားက အကြမ်းဖက်ဝါဒကို ခွင့်ပြုမှာလား။ Erdogan ကိုမေးတယ်။
“အကြမ်းဖက်မှုဟာ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ဘာသာရေးမှာ နေရာမရှိဘူး၊ အစ္စလမ်အမည်နဲ့ ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ Daesh လိုမျိုး အဖွဲ့အစည်းတွေဟာ အစ္စလာမ်နဲ့ ဘာမှမဆိုင်ပါဘူး” ဟု အာဒိုဂန်က ပြောကြားခဲ့သည်။
ဆီးရီးယား၊ အီရတ်၊ နိုင်ဂျီးရီးယား၊ ပြင်သစ်၊ ပါကစ္စတန်၊ တူရကီနှင့် ဘယ်လ်ဂျီယံတို့တွင် ပေါက်ကွဲပြီးနောက် ဗုံးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော နာကျင်မှုကို ကမ္ဘာက စည်းစည်းလုံးလုံး ရပ်တည်ရန် ပျက်ကွက်ခဲ့ကြောင်း သမ္မတက ပြောကြားခဲ့သည်။
“အကြမ်းဖက်မှုပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ နိုင်ငံရေးအငြင်းပွားမှုတွေ၊ မတရားမှုတွေနဲ့ မညီမျှမှုတွေအတွက် အဖြေမရှာနိုင်ခဲ့ပါဘူး” ဟု အာဒိုဂန်က ပြောကြားခဲ့သည်။
လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု၊ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုနှင့် အကြမ်းဖက်ဝါဒတို့ကို ပူးတွဲတိုက်ဖျက်ခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာကြီးသည် ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် လုပ်ဆောင်သင့်သည်ဟု အာဒိုဂန်က ပြောကြားခဲ့သည်။
“လူမျိုးအားလုံးရဲ့ အဖွဲ့ဝင်တွေကို လူသားတွေအဖြစ် ရှုမြင်ပြီး သူတို့ကို ချစ်ရမယ်။ ဒီနေရာဟာ ကမ္ဘာမှာ ငြိမ်းချမ်းရေးရဲ့ အခြေခံပဲ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
လူပေါင်း 500,000 ကျော်သေဆုံးခဲ့ရသည့် ဆီးရီးယားစစ်ပွဲကို လှည့်၍ အာဒိုဂန်က ဆီးရီးယားသည် နိုင်ငံတွင်း အကြမ်းဖက်ခံနေရသည်ဟု အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။ ဆီးရီးယားသမ္မတ ဘာရှာအာဆတ်ကို ရည်ညွှန်းပြီး အာဒိုဂန်က “သူ့နိုင်ငံသားတွေကို စည်ဗုံးတွေ၊ ကျည်တွေ၊ တင့်ကားတွေနဲ့ သတ်ဖြတ်တဲ့ အကြမ်းဖက်သမားကို စွဲချက်တင်ထားပါတယ်။
“ဒီလူတွေဟာ ဆီးရီးယားမှာ ခြောက်နှစ်ကြာအောင် သေဆုံးနေခဲ့တာပါ။ Aegean နှင့် Mediterranean ပင်လယ်များတွင်သာ ကျွန်ုပ်တို့ [တူရကီ] ကို ကယ်ဆယ်နိုင်သူ အရေအတွက်မှာ 100,000 ရှိလာပါပြီ၊” ဟု အာဒိုဂန်က ပြောကြားပြီး တူရကီသည် ဆီးရီးယားနှင့် အီရတ်ဒုက္ခသည် ၃ သန်းကို လက်ခံဆောင်ရွက်ပေးနေပြီး ယနေ့အထိ ၎င်းတို့အား ကူညီရန် ဒေါ်လာ ၁၀ ဘီလီယံကျော် သုံးစွဲထားကြောင်း အာဒိုဂန်က ပြောကြားခဲ့သည်။
“ဒုက္ခသည်တွေအတွက် တူရကီရဲ့အသုံးစရိတ်ဟာ ဒေါ်လာ ၁၅ မှ ၂၀ ဘီလီယံနီးပါးအထိ ရှိလာပါပြီ” ဟု အာဒိုဂန်က ပြောကြားပြီး “ဗုံးများမှ လွတ်မြောက်လာသူများအတွက် ကျွန်ုပ်တို့၏ တံခါးများကို ဆက်လက်ဖွင့်လှစ်သွားပါမည်။”
Erdoğan က တူရကီသည် ၎င်း၏ ဗုံးများ ထွက်ပြေးသွားသော ဒုက္ခသည်များကို ၎င်းတို့၏ တံခါးများကို ပိတ်မည်မဟုတ်ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့ပြီး “ထိုလူများကို သေအောင် မထားခဲ့နိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
