Samsun ပြတိုက်များနှင့် အပျက်အစီးများ
SAMSUN ရှေးဟောင်းသုတေသန ANDHNOG ETRAPHY ပြတိုက်
Samsun ရှိ တရားမျှတသော ဧရိယာတွင် ရှေးဟောင်းသုတေသန- လူမျိုးစုစာရင်းပြတိုက်ကို ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ပြတိုက်ကို ၁၉၈၁ ခုနှစ် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အများပြည်သူသို့ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ပြတိုက်တွင် ဗဟိုခန်းမတစ်ခုနှင့် အခြားအချိုးကျသော ခန်းမနှစ်ခု ပါဝင်သည်။ အလယ်ခန်းမတွင်ပြသထားသည့် mosaic ကို ရောမဧကရာဇ် Alexander Severus (AC 1976 – 19) လက်ထက်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အေစီ 1981 ရာစုအကုန်တွင် Byzantine Times တွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အချိုးကျကျ ဖန်တီးထားသော mosaic အခြေတွင် ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန် မြင်ကွင်းများ အမျိုးမျိုးရှိသည်။ Akhilleus နှင့် Thetis အပါအဝင် Troia စစ်ပွဲနှင့်ပတ်သက်သည့် အလယ်တွင် မြင်ကွင်းတစ်ခုရှိသည်။ ဤမြင်ကွင်း၏လေးထောင့်တစ်ခုစီတွင်ရှိသော အကွက်များပေါ်တွင် ရာသီများကိုထင်ဟပ်စေသော ပုံတူအချို့ရှိသည်။ Nereids နှင့် ပင်လယ်သတ္တဝါများကို ရာသီများကြားတွင် စတုဂံအကွက်များတွင် ဖော်ပြထားပါသည်။ ဤပုံသဏ္ဍာန်ပြကွက်များအပြင်၊ ယဇ်ပူဇော်ခြင်းအကြောင်းဖော်ပြသည့် စတုဂံအကန့်ပေါ်တွင် မြင်ကွင်းတစ်ခုရှိသည်။ အထက်ဖော်ပြပါ mosaic ၏ကျန်အစိတ်အပိုင်းများကို ဂျီဩမေတြီနှင့် အပင်ပုံစံများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။
Amisos မြို့၏သင်္ချိုင်းတစ်ခုတွင် ပြတိုက်ညွှန်ကြားရေးမှူးက တူးဖော်စဉ် တွေ့ရှိခဲ့သည့် Amisos ဘဏ္ဍာတိုက်ကို ဗဟိုခန်းမတွင် ပြသထားသည်။ လက်ဝတ်ရတနာများ (သရဖူ၊ လက်ကောက်၊ လည်ဆွဲ၊ နားကပ်၊ ခလုတ်များ၊ အထည်အဆင်တန်ဆာများ၊ လက်စွပ်စသည်ဖြင့်) သည် ပြတိုက်၏ စိတ်ဝင်စားစရာအကောင်းဆုံးလက်ရာများဖြစ်သည်။ Hellenistic Period နှင့် သက်ဆိုင်သော ဤလက်ရာများသည် ထိုခေတ်၏ အနုပညာနှင့် လက်ရာကို ထင်ဟပ်ပါသည်။
Classical၊ Hellenistic၊ Roman၊ Byzantine၊ Seljuk၊ Ottoman နှင့် Republic ခေတ်များ၏ ဒင်္ဂါးများကို ဤခန်းမတွင် ခင်းကျင်းပြသထားသည်။
Samsun တွင်တွေ့ရသော Calcolithic၊ ပထမကြေးခေတ်၊ Hittite၊ Hellenistic နှင့် Roman ခေတ်လက်ရာများနှင့် ၎င်း၏ပတ်ဝန်းကျင်များကို ဗဟိုခန်းမ၏ညာဘက်ခြမ်းရှိ ခန်းမတွင် အချိန်နှင့်တပြေးညီပြသထားသည်။ Bafra ရှိ İkiztepe ရွာ၏ İkiztepe tumulus ရှိ İkiztepe တက္ကသိုလ်မှ ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်မှုများတွင် တွေ့ရှိရသည့် Calcolithic၊ First Bronze နှင့် Hittite ခေတ်များ၏ ကြေး၊ အရိုး၊ ကျောက်နှင့် ချက်ပြုတ်ထားသော မြေဆီလွှာလက်ရာများသည် အထူးအရေးကြီးပါသည်။ နှစ်ဖက်စလုံးတွင် ဖောင်းကြွနေသော ကြေးလှံထိပ်ဖျားသည် သတ္တုအနုပညာတွင် İkiztepe လူတို့၏ အဆင့်အတန်းမြင့်မားမှုကို ပြသသည့် နမူနာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပထမကြေးခေတ်နှင့် İkiztepe တွင်တွေ့ရှိခဲ့သည့် ခွဲစိတ်မှုပြုလုပ်ခဲ့သည့် ဦးခေါင်းခွံများသည် ပြတိုက်၏ စိတ်ဝင်စားဖွယ်အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤခန်းမတွင်ပြသထားသည့် ကိုယ်လုံးတီးအားကစားသမားရုပ်တု (1 ရာစု AC မိတ္တူ) သည် ပြတိုက်၏ အကျော်ကြားဆုံးလက်ရာများထဲမှတစ်ခုဖြစ်သည်။
အခြားခန်းမတွင် ပြသထားသည့် လက်ရာများထဲတွင် Samsun မှ ပြတိုက်သို့ လွှဲပြောင်းထားသော လူမျိုးစုအလိုက် လူမျိုးရေးဆိုင်ရာ လက်ရာများဖြစ်သည့် ကတ္တီပါများ၊ လက်သုတ်ပုဝါများ၊ အကျီလက်တိုများ၊ ငွေနှင့် နာရီအိတ်များ၊ လက်ခရစ်ကိုရမ်ကျမ်းများ၊ အဆင်တန်ဆာများ၊ လက်နက်များ၊ မီးဖိုချောင်သုံးပစ္စည်းများ၊ ကော်ဇောများ၊ .
ဂန္ထဝင်၊ ရောမ၊ ဘိုင်ဇန်တိုင်းနှင့် အော်တိုမန်ခေတ်လက်ရာများကို ပြတိုက်ဥယျာဉ်တွင် ပြသထားသည်။ ကျောက်တုံးများ၊ သင်္ချိုင်းများ၊ စတေလာများ၊ မှတ်တိုင်များ၊ အမျိုးမျိုးသော ဗိသုကာလက်ရာများနှင့် ထုလုပ်ထားသည့် လက်ရာများသည် ဧည့်သည်များ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ဆွဲဆောင်နိုင်သည့် ရေပန်းအစားဆုံးလက်ရာများဖြစ်သည်။
Atatürk ပြတိုက်
မြေနီကုန်းဟောင်းတွင် မေလ ၁၉ ရက်၌ ပြခန်းအဖြစ် တည်ဆောက်ထားသည့် Atatürk ပြတိုက်ကို ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် အများပြည်သူများထံ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ကျောက်တုံးများ၊ ရောင်စုံစကျင်ကျောက်များဖြင့် လုံး၀တည်ဆောက်ထားသည့် ပြတိုက်သည် ကြီးကျယ်ခမ်းနားပြီး ထိရောက်သောအသွင်အပြင်ရှိသည်။ အဆောက်အဦရှေ့ရှိ လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲကို ကိုယ်စားပြုသည့် ခြေလှမ်းများနှင့် ရုပ်ကြွများက လှုပ်ရှားမှုကို ပေးသည်။ Atatürk ပိုင် လက်ရာ ၁၁၄ ခုကို ပြတိုက်တွင် ပြသထားသည်။
ပြတိုက်အတွင်းရှိ လက်ရာများကို အပိုင်းသုံးပိုင်းဖြင့် ပြသထားသည်။ Atatürk နှင့်ပတ်သက်သော စာအုပ်အမျိုးမျိုး၏ အဝင်နှင့်အထွက်အပိုင်းတွင်၊ Atatürk သို့ Samsun သို့ရောက်ရှိစဉ် ရိုက်ကူးထားသော ဓာတ်ပုံများကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ ဖော်ပြထားပါသည်။ ဒေသထွက်ဆေးရွက်ကြီးရွက်တွေနဲ့ ပြုလုပ်ထားတဲ့ အကန့်တစ်ခုကို Samsun လူမျိုးတွေက လက်ဆောင်အဖြစ် Atatürk ကို လက်ဆောင်အဖြစ် ပြတိုက်မှာ ပြသထားပါတယ်။ နောက်ဘက်ခန်းကျယ်များတွင် တည်ရှိသည့် ဖန်ပြခန်းများတွင် အန်ကာရာ Anitkabir ပြတိုက်မှ ယူဆောင်လာသည့် Atatürk ၏ ပစ္စည်းမျိုးစုံ၊ ဦးထုပ်များ၊ ဝတ်စုံများ၊ လက်အိတ်စသည်ဖြင့် ဝတ်ဆင်ထားသည့် အချို့သော ၀တ်စုံများ၊ လက်နက်များ၊ တုတ်၊ မီးဖိုချောင်သုံး ပစ္စည်း စသည်တို့ကို ပြသထားသည်။ .
ခန်းမကျယ်ကြီး၏ ထွက်ပေါက်၏ ညာဘက်တွင်၊ ကျန်ပြည်နယ်အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီးများ၏ လည်ပတ်မှုနှင့် ပြတိုက်အပေါ် ၎င်းတို့၏ အထင်ကြီးမှုများကို ရေးသားဖော်ပြရန်အတွက် အထူးကဏ္ဍတစ်ခု တည်ရှိပါသည်။
Gazi ပြတိုက်
Gazi ပြတိုက်သည် Samsun ၏ဗဟိုရှိ Kale ခရိုင်ရှိ Mecidiye Avenue တွင်တည်ရှိသည်။ ဤနှစ်ထပ် အဆောက်အဦ၏ နံရံများကို အုတ်များဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ အထဲမှာ Lathwork ကိုသုံးတယ်။ ၁၉၁၉ ခုနှစ် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် Samsun သို့ သူပထမဆုံးရောက်ရှိစဉ် Atatürk သည် ဤအဆောက်အအုံတွင် ၆ ရက်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဤအဆောက်အအုံကို “Mintika Palace” (ဟိုတယ်) ဟုလူသိများသည်။ ကြီးမြတ်သောခေါင်းဆောင်၏ဒုတိယအကြိမ်ရောက်ရှိစဉ် (6-19 ခုနှစ်စက်တင်ဘာ 1919) တွင်၊ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာအဆောက်အအုံကို Samsun လူမျိုးများ၏လက်ဆောင်အဖြစ်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ကြီးမြတ်သောခေါင်းဆောင်သည် ၎င်း၏တတိယအကြိမ် (၁၆-၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၂၈) နှင့် ၎င်း၏စတုတ္ထအကြိမ် (၂၂-၂၆ နိုဝင်ဘာ ၁၉၃၀) Samsun သို့လာရောက်လည်ပတ်စဉ်အတွင်း ဤအဆောက်အအုံတွင် တည်းခိုခဲ့သည်။ ဆမ်ဆန်းမြူနီစီပယ်မှ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနသို့ အဆောက်အအုံကို ပြန်လည်ပြုပြင်ပြီး ပြပွဲကျင်းပရန် စီစဉ်ပြီးနောက် ၁၉၉၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် အများပြည်သူသို့ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
Havza Atatürk အိမ်
လမ်းဘေးတွင် သုံးထပ်တိုက်တစ်လုံးရှိသည်။ May 25 1919 နှင့် 12 June 1919 ကြား Atatürk သည် Mesudiye Hotel ဟုလူသိများသော ဤအဆောက်အအုံတွင် တည်းခိုပြီး အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ Atatürk တည်းခိုသောအခန်းသည် ဒုတိယထပ်တွင်ရှိသည်။ ပြတိုက်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည့် အဆောက်အအုံအား ပုဂ္ဂလိက ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနမှ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။
İkiztepe Tumulus
Samsun ၏ Bafa ခရိုင်၏အနောက်ဘက် 7 ကီလိုမီတာအကွာ İkiztepe ရွာတွင်ရှိသော tumulus သည် တောင်လေးတောင်ရှိသည်။ ၎င်းသည် 375 x 175 မီတာနီးပါးဧရိယာကိုဖုံးလွှမ်းထားသည်။
ဤ tumulus တွင်းတူးခြင်းလုပ်ငန်းများကို ပါမောက္ခဒေါက်တာ U. Bahadır Alkım မှ 1974 ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး 1981 ခုနှစ်မှစ၍ Istanbul University ၏ကထိကတစ်ဦးဖြစ်သော ပါမောက္ခဒေါက်တာ Önder Bilgi ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေခဲ့သည်။
တူးသူများသည် တောင် I နှင့် Hill II ရှိ ပင်မမြေဆီလွှာသို့ ဆင်းသွားကြသည်။ သုတေသနများ၏ရလဒ်အနေဖြင့် ကြေးခေတ် I နှင့် II နှင့် အသွင်ကူးပြောင်းရေးခေတ် ( Hittite မတိုင်မီ) ယဉ်ကျေးမှုများကို Hill I တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် First Bronze Age III တွင်ရက်စွဲပါ necropolis ၏တည်ရှိမှုကိုနားလည်ခဲ့သည်။ ပထမကြေးခေတ် I နှင့် II နှင့် Calcolithic Age ယဉ်ကျေးမှု အပျက်အစီးများကို Hill II တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ Hill III နှင့် IV တို့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော တူးဖော်မှုများ၏ ရလဒ်အနေဖြင့် ပထမကြေးခေတ် III ယဉ်ကျေးမှုသည် ဤဒေသတွင် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်ဟု နားလည်ရပါသည်။ Ikiztepe ၏နောက်ဆုံးယဉ်ကျေးမှုအဆင့်တွင် İkiztepe ၏နောက်ဆုံးယဉ်ကျေးမှုအဆင့်တွင် အခန်းနှစ်ခန်းပါသော ဂူဗိမာန်တစ်ခုရှိပြီး tumulus အမျိုးအစားတစ်ခုရှိသည်။ ၎င်းကို ကျောက်တည်ထားသော ဂူဗိမာန်၏ dromos (စင်္ကြံ) တွင်တွေ့ရသော ရွှေဒင်္ဂါးပြားများမှ နားလည်သဘောပေါက်ပြီး ကိုယ်စားရိုက်နှိပ်ထားသည်။ ဤသင်္ချိုင်းသည် Hellenistic ခေတ်နှင့်သက်ဆိုင်သည်ဟု အစ္စတန်ဘူလ်ရှိ Thrace King Lysimakhos။
1989 ခုနှစ်တွင် တူးဖော်မှုများတွင် ကောင်းစွာကာကွယ်ထားသော ကြွေမီးဖိုသည် အလွန်စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းသည်။ ဤတူးဖော်မှုများတွင် ကျောက်တုံး သို့မဟုတ် နေလှန်းထားသော အုတ်နံရံများ သို့မဟုတ် အုတ်မြစ်များ သို့မဟုတ် နံရံများကို ရှာမတွေ့သောကြောင့် အဆောက်အအုံသည် İkiztepe တွင် သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်ထားကြောင်း နားလည်ထားသည်။ İkiztepe အပျက်အစီးများတွင် ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်မှုများတွင် တွေ့ရှိရသည့် လက်ရာများကို Samsun ပြတိုက်တွင် ပြသထားသည်။
Tekkeköy ဂူများ
၎င်းသည် Samsun ၏အရှေ့ဘက် 14 ကီလိုမီတာအကွာ Tekkeköy ခရိုင်၏နယ်နိမိတ်အတွင်းတွင်တည်ရှိသည်။ Fındıkçay နှင့် Çınarlı ချောင်းများမှ ရေလောင်းနေသော ချိုင့်ဝှမ်းနှင့် အနီးနားတွင် ကြီးမားသော တွင်းငယ်များနှင့် ဂူများရှိသည်။
1941 ခုနှစ်တွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သော တူးဖော်မှု နှင့် သုတေသနလုပ်ငန်းများတွင် Ankara University မှ ကထိကတစ်ဦးဖြစ်သူ Dr. Tahsin Özgüç ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ကော်မတီတစ်ခုမှ ဘာသာစကား၊ သမိုင်း-ပထဝီဝင်ဌာန၊ သမိုင်းမတင်မီ လိုဏ်ဂူများ၊ အမိုးအကာများနှင့် အခြေချနေထိုင်ရာ နေရာများ တွေ့ရှိပြီး Paleolithic Age နှင့် သက်ဆိုင်သော အချို့သော တွေ့ရှိချက်များကို ရရှိခဲ့သည်။
ဤလိုဏ်ဂူများတွင် နေထိုင်သော ပလဲလူသစ်ခေတ်မှ လူများသည် သတ္တုကို မသိကြဘဲ ကျောက်၊ သစ်သားနှင့် အရိုးတို့မှ ကိရိယာတန်ဆာပလာများကို ပြုလုပ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အမဲလိုက်ခြင်းနှင့် စုဆောင်းခြင်းများဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုကြပြီး ပုဆိန်များ၊ လှံချွန်များ၊ ခုတ်ထစ်များ၊ ခြစ်ရာများကဲ့သို့သော ကိရိယာမျိုးစုံကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
Tekkeköy တွင်ပြုလုပ်သော တူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်းများနှင့် သုတေသနလုပ်ငန်းများတွင် သင်္ချိုင်းလက်ဆောင်အဖြစ် ယေဘူယျအားဖြင့် အသုံးပြုသည့် ရေယာဉ်များ၊ နားကပ်များ၊ လက်ကောက်များ၊ ဓားများ၊ ဓားမြှောင်များ၊ တံသင်များ ဤလက်ရာများသည် ၎င်းတို့၏ ပုံသဏ္ဍာန်များနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပတ်သက်၍ Central Anatolia လက္ခဏာများ ရှိသည်။ အရိုးကိရိယာများသည် Central နှင့် Western Anatolia ရှိ ကိရိယာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ပိုမိုကောင်းမွန်သောလက်ရာရှိသည်။
Çınarcık နှင့် Fındıcak ချိုင့်ဝှမ်းများကြားတွင် တည်ရှိသော ကျောက်ဆောင်ဒေသသည် ချိုင့်နှစ်ခုစီကို “Delikli Kaya” ဟုခေါ်သည်။ ကျောက်ဆောင်ဒေသ၏ လှေကားထစ်များကို နည်းပညာနှင့် ပုံသဏ္ဍာန်အရ စစ်ဆေးခဲ့ပြီး Delikli Kaya သည် Frig ရဲတိုက်ဖြစ်ကြောင်း နားလည်ထားသည်။ Tekkeköy ၏တွေ့ရှိချက်များကို Samsun ရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်တွင်ပြသထားသည်။
Bafra Asarkale နှင့် The Rock Graves
Bafra ခရိုင်၏အနောက်ဘက် 30 ကီလိုမီတာအကွာ Kızılırmak တောင်ကြားတွင်တည်ရှိပြီးAltınkayaဆည်နှင့်နီးသည်။ Asarkale သည် Hellenistic Age တွင်ရှိပြီး ကာကွယ်ရေးအတွက် တည်ဆောက်ထားသည်။ ပင်မကျောက်တုံးကို ခုတ်ထစ်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သော သင်္ချိုင်းသုံးခုသည် တူညီသောကာလတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။
