ဖွဲ့စည်းထားသော ရာဇ၀တ်မှုနှင့် အကျင့်ပျက်ခြစားမှု အစီရင်ခံရေးပရောဂျက် (OCCRP) သည် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဒါဇင်ပေါင်းများစွာသော အရည်ရွှမ်းသော ဇာတ်လမ်းများကို ထုတ်ဝေသည်။
သို့သော် အဇာဘိုင်ဂျနီသမ္မတ Ilham Aliyev သည် 2012 ခုနှစ်အတွက် အကျင့်ပျက်ခြစားမှု၏ "တစ်နှစ်တာအကောင်းဆုံးလူ" ဟု အမည်ပေးခံရပြီးနောက် ၎င်းတို့ထဲမှ အနည်းငယ်မျှသည် ယခုလတွင် ရရှိခဲ့သော တုံ့ပြန်မှုမျိုး ထုတ်ပေးပါသည်။
Sarajevo နှင့် Bucharest အခြေစိုက် စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး-ဂျာနယ်လစ်ဇင် NGO တစ်ခုဖြစ်သည့် OCCRP မှ အယ်ဒီတာ Drew Sullivan က "အီးမေးလ်များစွာဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ကို များပြားစွာ spam များပေးပို့ရန် ညှိနှိုင်းရန် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ခု ရှိနေပါသည်။ “သူတို့ထဲက အများစုဟာ အလွန်ဆင်တူပြီး ဖော်မက်တစ်ခု ဒါမှမဟုတ် ကွဲပြားတဲ့ ဖော်မက်နှစ်ခုကို လိုက်လုပ်ပုံရတယ်။ အဲဒီထဲက ၄,၀၀၀ ခန့်ကို ကျွန်တော် လက်ခံရရှိထားပါတယ်။”
လွှမ်းခြုံထားသည့် RFE/RL၊ မူရင်းဇာတ်လမ်း ဇန်နဝါရီလ 2 ရက်နေ့တွင် အလားတူ mail ပမာဏကို လက်ခံရရှိသည့် spam တိုက်ခိုက်မှုကြောင့်လည်း ပစ်မှတ်ထားခံခဲ့ရသည်။
အဇာဘိုင်ဂျန်အစိုးရ၏ အင်တာနက်ပေါ်ရှိ အဇာဘိုင်ဂျန်အကြောင်း ဇာတ်ကြောင်းကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် Aliyev အား ထောက်ခံသူများ၏ အရှိန်အဟုန်မြှင့် ကြိုးပမ်းမှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ဟန်တူသည်ဟု လေ့လာသုံးသပ်သူများနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများက ပြောကြားခဲ့သည်။
OCCRP နှင့် RFE/RL တို့မှ လက်ခံရရှိသော မက်ဆေ့ချ်အများစုသည် လက်မှတ်ရေးထိုးပြီး အမှန်တကယ် တစ်ဦးချင်းထံမှ လာပုံပေါ်သည်။ သို့သော်၊ ၎င်းတို့တွင် အင်္ဂလိပ်၊ Azeri သို့မဟုတ် ရုရှားဘာသာဖြင့် အလွန်ဆင်တူသော မက်ဆေ့ချ်များ ပါဝင်ပါသည်။ OCCRP ကွန်ပျူတာ ကျွမ်းကျင်သူ Dan O'Huiginn သည် မက်ဆေ့ချ်များ၏ ၅-၁၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် အလိုအလျောက် ဆာဗာများ (bots) များမှ ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းထားပြီး ကျန်အရာများကို အမှန်တကယ် လူများက ဖြတ်တောက်ကာ ကူးထည့်ခြင်း သို့မဟုတ် ထပ်ဆင့်ပို့ခြင်းဟု ထင်ရသည်။
Aliyev နှင့် သူ့မိသားစုအပေါ် အကျင့်ပျက်ခြစားမှု စွဲချက်တင်ခြင်းဆိုင်ရာ အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို မဖော်ပြထားသော်လည်း အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံသားများသည် ၎င်းတို့၏သမ္မတကို ချစ်မြတ်နိုးပြီး လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် တိုင်းပြည်၏တိုးတက်မှုကို အထင်ကြီးလေးစားကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။
'ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံကို အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း'
အဇာဘိုင်ဂျနီဘလော့ဂါ Hebib Muntezir က ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ဆရာများနှင့်ကျောင်းသားများအား OCCRP နှင့် RFE/RL သို့ မကျေနပ်သည့်အီးမေးလ်များပေးပို့ရန် တိုက်တွန်းကြောင်း ဇန်နဝါရီ ၁၅ ရက်တွင် အစီရင်ခံတင်ပြခဲ့သည်။ Muntezir တို့လည်း ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ သတင်းစကားပါ။ အွန်လိုင်းတင်ခဲ့သည်Azeri၊ ရုရှားနှင့် ကွဲအက်နေသော အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် နမူနာတိုင်ကြားချက်များနှင့် မက်ဆေ့ချ်များပေးပို့သင့်သည့် အီးမေးလ်လိပ်စာများ ပါဝင်သည်။
Muntezir ပို့စ်တင်ခဲ့သည့် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ စွပ်စွဲထားသော ညွှန်ကြားချက်တွင် ပေးထားသည့်လိပ်စာများသည် spam များကို လက်ခံရရှိသူများဖြစ်ပြီး လက်ခံရရှိသည့်စာများတွင် အဆိုပြုထားသော နမူနာစာများထဲမှ တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပိုသော လိပ်စာများပါရှိသည်။
အကြံပြုထားသော အင်္ဂလိပ်စာက ဤသို့ဆိုသည်-
စပမ်းလှုပ်ရှားမှုသည် အဇာဘိုင်ဂျန်ရှိ အစိုးရလိုလားသော တပ်ဖွဲ့များ၏ ကျယ်ပြန့်သော ကြိုးပမ်းမှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
“အဇာဘိုင်ဂျန်မှာဆိုရင် နိုင်ငံရေးဘဝအများစုဟာ အခုအချိန်မှာ Facebook ပေါ်မှာပဲ ရှိနေတယ်” ဟု ယခင်ဆိုဗီယက်ယူနီယံရှိ အင်တာနက်နည်းပညာအသုံးပြုမှုကို လေ့လာသည့် ဝါရှင်တန်တက္ကသိုလ်မှ ဆက်သွယ်ရေးလက်ထောက်ပါမောက္ခ Katy Pearce က ပြောကြားခဲ့သည်။ “ဘာလို့လဲဆိုတော့ လူအများစုက သိတဲ့အတိုင်းပဲ လက်တွေ့ဘဝမှာ လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်က အလွန်နည်းပါတယ်။ ဒါကြောင့် အဇာဘိုင်ဂျန်နီနိုင်ငံရေး Facebook လောကဟာ အလွန်တက်ကြွပါတယ်။”
မကြာသေးမီအချိန်အထိ Azerbaijani အတိုက်အခံများသည် သူ့အလိုလိုနီးပါး virtual realm ရှိသော်လည်း ပြီးခဲ့သည့်နှစ် သို့မဟုတ် 18 လအတွင်း Facebook၊ Twitter နှင့် အခြားသော လူမှုမီဒီယာဆိုက်များတွင် အစိုးရလိုလားသော လူငယ်များ၏ စည်းမျဥ်းများ တိုးများလာနေသည်ကို သူမတွေ့ခဲ့ရသည်။ အတိုက်အခံစိတ်ထားရှိသော Azerbaijanis များ၏ နံရံများကို စပမ်းထုတ်ခြင်းနှင့် ၎င်းတို့၏ ပို့စ်များကို "ရိုင်းစိုင်းသော" ဟု အလံပြပြီး ၎င်းတို့ကို ဖယ်ရှားရန် Facebook မှ တောင်းဆိုခြင်း အပါအဝင် အလွန်ပြင်းထန်သော နည်းဗျူဟာများကို အသုံးပြုနေကြောင်း သူမက မှတ်ချက်ပြုသည်။
သံသယဖြစ်ဖွယ် တွစ်တာများ
ထိုသို့သောအွန်လိုင်းကမ်ပိန်းများမှပစ်မှတ်ထားခံရသူများထဲမှတစ်ခုမှာ OCCRP နှင့်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေသော RFE/RL Azerbaijani Service သတင်းထောက် Khadija Ismayilova ဖြစ်သည်။
Ismayilova သည် Aliyev နှင့် ၎င်း၏မိသားစုမှ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအစီရင်ခံစာများစွာကို OCCRP ၏ဆုံးဖြတ်ချက်အရ Aliyev ၏ "တစ်နှစ်တာအကောင်းဆုံးပုဂ္ဂိုလ်" ဟု အမည်သတ်မှတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အခြေခံခဲ့သော အကျင့်ပျက်ခြစားမှုဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအစီရင်ခံစာများကို ရေးသားခဲ့သည်။
Pearce သည် မကြာသေးမီက ဘာကူတွင် ဆန္ဒပြမှုတစ်ခုနှင့် Ismayilova ဆန့်ကျင်ရေး လှုံ့ဆော်မှုများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ Twitter တွင် အစိုးရလိုလားသော ပို့စ်ပုံစံများကို လေ့လာနေပါသည်။ တွစ်တာအများစုသည် တွစ်တာတွင် အဆက်အသွယ်အလွန်နည်းပြီး ယခင်က tweets အလွန်နည်းပါးသော မကြာသေးမီက ဖန်တီးထားသောအကောင့်များမှ လာကြောင်း သူမတွေ့ရှိခဲ့သည်။
In သူမ၏သုံးသပ်ချက်များ Twitter ပေါ်ရှိ ဤပုံစံများထဲမှ မက်ဆေ့ချ်များကို အကောင့်များစွာသို့ အကောင့်ဝင်နေသူ တစ်ဦးမှ ပေးပို့ခြင်း သို့မဟုတ် အလိုအလျောက် ပရိုဂရမ်တစ်ခုသည် အကောင့်များစွာသို့ ချိတ်ဆက်ထားသည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း Pearce က ပြောကြားခဲ့သည်။
“အထောက်အထားအများစုသည် တူညီသောမက်ဆေ့ချ်ကို ထပ်ခါထပ်ခါတင်ရန် Twitter အကောင့်များကို အသုံးပြုရန် စည်းရုံးလှုံ့ဆော်မှုအချို့ကို ညွှန်ပြသည်” ဟုသူမကဆိုသည်။ “အဲဒီအကောင့်တွေရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ တကယ့်လူအစစ်တွေ ရှိနေရင် ကျွန်တော် မပြောနိုင်ပါဘူး။”
OCCRP အယ်ဒီတာ Sullivan သည် Azerbaijan မှ နောက်ဆုံးထုတ် spam campaign သည် အသစ်အဆန်းဖြစ်ကြောင်း သဘောတူပါသည်။ နိုင်ငံတွင်း အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း၏ ယခင်အစီရင်ခံစာများ အများအပြားကို အာဏာပိုင်များက လျစ်လျူရှုခဲ့ကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။
သို့သော်၊ လက်ရှိ spam campaign သည် OCCRP ၏လုပ်ငန်းကိုမထိခိုက်စေမည့် "စိတ်အနှောက်အယှက်" မျှသာဖြစ်ကြောင်း ၎င်းကထပ်လောင်းပြောသည်။
Sullivan က "ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့အလုပ်အပေါ် အပျက်သဘောဆောင်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေ အများကြီးရခဲ့ပါတယ်။ "ဒါက နည်းနည်းတော့ စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စရာပါ၊ ဒါပေမယ့် ဒါကို အများစုကို ဖယ်ထုတ်ဖို့ စစ်ထုတ်မှုတွေ လုပ်နိုင်ပါတယ်။ အရမ်းဆိုးပါတယ်။ အဲဒါသာ အမှန်ဆိုရင် အဇာဘိုင်ဂျန်ပြည်သူတွေဆီက ကြားချင်ပါတယ်။ ဒါတွေက တကယ့်စိုးရိမ်သူတွေ မဟုတ်ကြဘူးလို့ ရေးထားတဲ့စာက သံသယရှိစရာပါ။ ဒါက အနိုင်ကျင့်တဲ့ နည်းဗျူဟာတစ်ခုလို့ ထင်ရပါတယ်။ အဲဒါက အလုပ်မဖြစ်ပါဘူး။"
RFE / RL၊
