ဆီးရီးယားတွင် အလုပ်လုပ်နေသော လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များက စစ်သား သို့မဟုတ် ပြည်သူ့စစ်များ၏ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခြင်းခံရပြီးနောက် အနည်းဆုံး လူ ၂၈,၀၀၀ ခန့် ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
လွန်ခဲ့သော ၁၈ လက စတင်ခဲ့သော အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲများမှ လူပေါင်း ၁၈,၀၀၀ ၏ အမည်များ ပျောက်ဆုံးနေပြီး နောက်ထပ် အမှုပေါင်း ၁၀,၀၀၀ ကို သိရှိထားကြောင်း ၎င်းတို့က ဆိုသည်။
အွန်လိုင်းတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ Avaaz က တမင်သက်သက် အစိုးရရဲ့ အကြမ်းဖက်လှုပ်ရှားမှုကနေ “ဘယ်သူမှ မလုံခြုံဘူး” လို့ ပြောပါတယ်။
ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် စာတမ်းတစ်စောင် ပေးနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။
Avaaz သည် ခင်ပွန်းများ၊ သားသမီးများကို အစိုးရလိုလားသော တပ်ဖွဲ့များက အတင်းအကျပ် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်ဟု ဆိုထားသော ဆီးရီးယားနိုင်ငံသားများထံမှ သက်သေခံချက်ကို စုဆောင်းခဲ့သည်။
Avaaz မှ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးဒါရိုက်တာ Alice Jay က “ဆီးရီးယားတွေကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ အရံတပ်တွေက လမ်းပေါ်ထွက်ပြီး နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းတဲ့ ဆဲလ်တွေမှာ ပျောက်ကွယ်သွားနေတယ်လို့ ပြောပါတယ်။
“ကုန်စုံရောင်းတဲ့ အမျိုးသမီးတွေပဲ ဖြစ်ဖြစ် လယ်သမားတွေ လောင်စာသွားဝယ်တာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဘယ်သူမှ မလုံခြုံဘူး။”
၎င်းသည် "မိသားစုများနှင့်အသိုင်းအဝိုင်းများကိုအကြမ်းဖက်ရန်" တမင်တကာဗျူဟာဖြစ်ကြောင်းသူမကပြောကြားခဲ့သည်။
“မင်းရဲ့ခင်ပွန်း ဒါမှမဟုတ် ကလေးအသက်ရှင်နေသလား မသိခြင်းရဲ့ ထိတ်လန့်မှုက သဘောထားကွဲလွဲမှုကို နှုတ်ဆိတ်စေမယ့် အကြောက်တရားတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေတယ်” ဟု သူမက ဆိုသည်။
“ဒီလူတစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ ကံကြမ္မာကို စုံစမ်းစစ်ဆေးပြီး ကျူးလွန်သူတွေကို အပြစ်ပေးရပါမယ်။”
"ကိုးကားစတင်ပါ။
“စစ်အစိုးရဟာ သူပုန်တွေနဲ့ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေကို တိုက်ရိုက် ဖယ်ရှားဖို့နဲ့ စစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်တဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ခြိမ်းခြောက်ဖို့ ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက် နှစ်ခုကြောင့် အခုလို လုပ်တာပါ”
လူ့အခွင့်အရေးရှေ့နေ Muhammad Khalil
ဆီးရီးယားလူ့အခွင့်အရေးကွန်ရက်မှ Fadel Abdulghani က သမ္မတ Bashar al-Assad အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သည့် မငြိမ်မသက်မှုများ စတင်ခဲ့ပြီးနောက် လူပေါင်း ၂၈,၀၀၀ ခန့် ပျောက်ကွယ်သွားကြောင်း ခန့်မှန်းထားသည်။
ဆီးရီးယားလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်း Sawasya မှ Muhannad al-Hasani က ထိုကိန်းဂဏန်းကို ပို၍မြင့်မားစေသည်။
“ဆီးရီးယားနိုင်ငံတဝှမ်းက ရွာတွေမှာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အဆက်အသွယ်တွေက ကျွန်တော်တို့ကို ပေးခဲ့တဲ့ အချက်အလက်တွေအရ၊ အတင်းအဓမ္မ ပျောက်ကွယ်သွားသူ 80,000 လောက်အထိ ရှိနိုင်တယ်လို့ ထင်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
“လူတွေကို ညဘက်၊ လမ်းပေါ်မှာ ဘယ်သူကမှ မကြည့်တဲ့အခါ လုယူခံရတယ်။”
ဆီးရီးယားနိုင်ငံ Hassaka မြို့မှ လူ့အခွင့်အရေးရှေ့နေ Muhammad Khalil က တိကျသော ကိန်းဂဏန်းများ မရှိသေးသော်လည်း ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လကတည်းက ထောင်နှင့်ချီသော လူများ ပျောက်ကွယ်သွားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“စစ်အစိုးရက သူပုန်တွေနဲ့ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေကို တိုက်ရိုက်ဖယ်ရှားဖို့နဲ့ စစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်ဖို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ခြိမ်းခြောက်ဖို့ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက် နှစ်ချက်ကြောင့် အခုလို လုပ်တာပါ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို မျှော်လင့်တယ်။
ဆီးရီးယားအစိုးရသည် ယခုအချိန်အထိ အဆိုပါတောင်းဆိုမှုများအပေါ် မှတ်ချက်မပေးသေးသော်လည်း လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများနှင့်ပတ်သက်၍ ယခင်က ပြင်းပြင်းထန်ထန် ငြင်းဆိုထားသည်။
ပဋိပက္ခအတွင်း လူပေါင်း ၁၈၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၇၀,၀၀၀ မှာ ပြည်ပကို ထွက်ပြေးခဲ့ရပြီး နိုင်ငံတွင်း အကူအညီ လိုအပ်နေသူ ၂.၅ သန်းရှိကြောင်း ကုလသမဂ္ဂက ပြောကြားခဲ့သည်။ အတိုက်အခံများနှင့် လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူများက သေဆုံးသူ ဦးရေမှာ ၃၀,၀၀၀ ကျော်ရှိခဲ့သည်။
အကြမ်းဖက်မှုတွေ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေတာကြောင့် ဆီးရီးယားအစိုးရက ကုလသမဂ္ဂနဲ့ အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်ကိုယ်စားလှယ် Lakhdar Brahimi က အဆိုပြုထားတဲ့ ယာယီအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို စူးစမ်းလေ့လာဖို့ စိတ်ဝင်စားနေတယ်လို့ မကြာသေးမီက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
မစ္စတာ Brahimi သည် အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စတင်မည့် အစ္စလာမ့်အားလပ်ရက်ဖြစ်သည့် Eid al-Adha အား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး လိုလားပြီး နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန် လိုလားသည်။
အစိုးရ အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေးနဲ့ ကိုက်ညီမယ်လို့ အတိုက်အခံ အင်အားစုတွေက ပြောပါတယ်။
ပဋိပက္ခများသည် ဆီးရီးယားနယ်စပ်ကို ပြန့်ကျဲလာမည်ကို ခြိမ်းခြောက်နေချိန်တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး တောင်းဆိုမှုများ ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က Hatay ပြည်နယ်အတွင်း ဆီးရီးယား မော်တာကျည်တစ်စင်း ကျရောက်ခဲ့ပြီးနောက် တူရကီစစ်တပ်က ဆီးရီးယားနယ်စပ်ကို ဖြတ်ကျော် ပစ်ခတ်ခဲ့ပြန်သည်။
