တူရကီဝန်ကြီးချုပ် တေယစ်အာဒိုဂန်သည် ၎င်း၏အာဏာရ AK ပါတီက သမ္မတစနစ် ထူထောင်ရန် လွှတ်တော်သို့ အဆိုပြုချက်တစ်ခု တင်ပြပြီးနောက် အင်္ဂါနေ့တွင် ၎င်း၏အာဏာကို တိုးချဲ့ရန် ခြေလှမ်းစတင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ပါတီအာဏာရလာကတည်းက တူရကီနိုင်ငံရေးကို လွှမ်းမိုးထားသည့် အာဒိုဂန်သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာခြင်းဖြင့် ၎င်း၏ရာထူးကို စုစည်းလိုသည်ဟု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ရှုမြင်ကြသည်။
သို့သော်လည်း ယင်းအစီအစဉ်သည် တူရကီအား “အမှောင်အာဏာရှင်စနစ်” သို့ပို့ဆောင်နိုင်သည်ဟု နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးက ပြောဆိုခြင်းဖြင့် အတိုက်အခံများ၏ ဝေဖန်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။
လက်ရှိစနစ်အရ သမ္မတသည် အခမ်းအနားမှူးဖြစ်သည်။ AK ပါတီသည် တူရကီနိုင်ငံ၏ ဒီမိုကရက်တစ်အသွင်ကူးပြောင်းရေးကို တိုးတက်စေမည်ဟု အစိုးရက ပြောကြားထားသည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်၏ မူဘောင်အတွင်း အမှုဆောင်သမ္မတရာထူးကို ဖန်တီးရန် ရည်မှန်းထားသည်။
အာဒိုဂန်၏ အကြံအစည်များသည် ပါလီမန်ရှိ အခြားပါတီများက စိန်ခေါ်ခြင်းခံရမည်ဖြစ်ပြီး ထိုသို့သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုသည် အာဏာအလွန်အကျွံပေးမည်ကို စိုးရိမ်သည်။ သို့သော်လည်း AK ပါတီသည် ပါလီမန်တွင် အများစုနေရာရထားပြီး ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးတွင် တွန်းအားပေးရန် ခိုင်မာသော အနေအထားကို ထားရှိခဲ့သည်။
“ကျွန်တော်တို့ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌရုံးကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ တင်ပြထားတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ AK ပါတီက သမ္မတစနစ်ဖွဲ့စည်းရေး အဆိုပြုချက်တစ်ခုပါ” ဟု ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို ဦးဆောင်ထောက်ခံသူ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် Bekir Bozdag က ပြောကြားခဲ့သည်။
“ရှေ့နှစ်တွေမှာ အငြင်းပွားမှုတွေထက် ခိုင်မာတဲ့ ခေါင်းဆောင်မှုကို ထူထောင်နိုင်ပြီး တည်ငြိမ်မှုကို ဖန်တီးနိုင်တဲ့ တူရကီသမ္မတစနစ်ကို ရွှေ့လိုက်တာဟာ မှန်ကန်တယ်လို့ ကျွန်တော်တို့ ထင်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
အဆိုပါ လှုပ်ရှားမှုသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် သတ်မှတ်ထားသည့်အတိုင်း ဒေသဆိုင်ရာ ရွေးကောက်ပွဲများ ဆက်လက်ကျင်းပမည်ဖြစ်ကြောင်း အာဒိုဂန်၏ ကြေညာချက်နှင့် တိုက်ဆိုင်နေပါသည်။ အစီအစဉ်အတွက် ပါလီမန်၏ ထောက်ခံမှု အလုံအလောက်မရခဲ့ဘဲ ငါးလအကြာတွင် မဲများရှေ့ဆက်ရန် ကြိုးပမ်းမှုကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။
ဒေသန္တရ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် အစောပိုင်းရက်စွဲက 2014 ခုနှစ်တွင် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲအတွက် ပြင်ဆင်ရန် အချိန်ပိုပေးမည်ဖြစ်သည်။
AKP အဆိုပြုချက်အောက်တွင် သမ္မတသည် ပါလီမန်အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သည့် ဝန်ကြီးများကို ခန့်အပ်မည်ဖြစ်ပြီး ယုံကြည်မှုမဲများနှင့် ဆဲဆိုမှုများကဲ့သို့သော လွှတ်တော်ယန္တရားများ ရှိတော့မည်မဟုတ်ကြောင်း Bozdag က ပြောကြားခဲ့သည်။
တနင်္လာနေ့ညနေပိုင်းတွင် လွှတ်တော်သို့တင်ပြသည့်အဆိုပြုချက်အား ပဋိညာဉ်ဥပဒေသစ်တစ်ရပ်ဆောင်ရွက်ရန် ယမန်နှစ်ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ဖွဲ့စည်းထားသော ပါတီအားလုံးပါလီမန်ကော်မရှင်ထံ ပေးပို့မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။
အတိုက်အခံပါတီများက ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။
အတိုက်အခံ ရီပတ်ဘလီကန် ပြည်သူ့ပါတီမှ လက်ထောက်တစ်ဦးဖြစ်သူ ရီဇာ တာမင်က “တူရကီဟာ အမှောင်အာဏာရှင်စနစ်ထဲ လျှောက်သွားလိမ့်မယ်။
"တူရကီက ဒီလမ်းကြောင်းပေါ် ရောက်နေပါပြီ။ လွှတ်တော်ဟာ ပါလီမန်စနစ်မှာတောင် သူ့ရဲ့ တာဝန်တွေကို ကျေပွန်အောင် မစွမ်းဆောင်နိုင်သေးဘူး။ တရားစီရင်ရေးက မလွတ်လပ်ဘူး၊ စာနယ်ဇင်းတွေက အလကားမရဘူး" ဟု ၎င်းက Reuters သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
အမျိုးသားရေးဝါဒီ MHP ကလည်း ပါလီမန်စနစ် အားကောင်းလာစေရန် သမ္မတလောင်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းရန် တောင်းဆိုမှုကိုလည်း ပယ်ချခဲ့သည်။
ERDOGAN ၏သဘောဆန္ဒအရ "မျှော်လင့်ချက်ဆုံးရှုံးခြင်း"
AK ပါတီသည် ၎င်း၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး အစီအစဉ်များကို အတိအကျ မဖော်ပြထားသေးသော်လည်း အာဒိုဂန်သည် 2014 ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် သမ္မတရာထူးကို ရယူရန် မျှော်လင့်ထားပြီး 2015 ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ သက်တမ်းကုန်ဆုံးချိန်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ထပ်မံအရွေးခံခွင့် မပြုနိုင်တော့ကြောင်း ပါတီစည်းမျဥ်းများအရ သိရသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံပြင်ဆင်ရေး အတွက် ပါတီစုံထောက်ခံမှု တည်ဆောက်ရန် မျှော်လင့်ချက် ဆုံးရှုံးနေသော်လည်း အစီအစဉ်များကို ရှေ့သို့ တွန်းတင်ရန် စိတ်ပိုင်းဖြတ်ထားကြောင်း ပြီးခဲ့သောသောကြာနေ့တွင် ၎င်းက ပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲ သုံးခုတွင် အတိုက်အခံများကို ချေမှုန်းခဲ့သည့် ၎င်း၏ အစ္စလာမ္မစ် အမြစ်တွယ်သည့် ပါတီသည် ၎င်း၏ ဆယ်စုနှစ် အတွင်း တူရကီ အစိုးရကို အသွင်ပြောင်းကာ မကြုံစဖူးသော သာယာဝပြောမှုကို ဖန်တီးကာ တင်းမာသော လောကီရေးရာ စစ်တပ်ကို ခြေဖနောင့်သို့ ယူဆောင်လာခဲ့သည်။
လွန်ခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ် ၃ ခုက စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ရေးဆွဲထားသည့် နိုင်ငံရေးလွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ဒီမိုကရေစီကို မြှင့်တင်ပေးမည့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို အတုယူမည်ဟု စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်း၏ ပါတီညီလာခံတွင် အာဒိုဂန်က ပြောကြားခဲ့သည်။
သူသည် အတိုက်အခံပါတီများကို တိုင်ပင်ဆွေးနွေးရန် ဖိတ်ကြားခဲ့သော်လည်း စနစ်သစ်သည် တူရကီနှင့်ပြည်ပတွင် သဘောထားကွဲလွဲမှုများကို သည်းမခံနိုင်သူအား အလွန်အကျွံ အာဏာလွှဲပေးမည်ကို အတိုက်အခံများက စိုးရိမ်နေကြသည်။
ရာနှင့်ချီသော တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများ၊ ရှေ့နေများ၊ နိုင်ငံရေးသမားများ၊ စစ်ဘက်အရာရှိများနှင့် ဂျာနယ်လစ်များသည် အစိုးရကို ဆန့်ကျင်ရန် ကြံစည်မှု သို့မဟုတ် ဥပဒေမဲ့ ကာ့ဒ်စစ်သွေးကြွများကို ပံ့ပိုးကူညီမှုဖြင့် စွဲချက်တင်ခံထားရသည်။
အာဒိုဂန်၏ သမ္မတ ရည်မှန်းချက်အတွက် အတားအဆီးတစ်ခုမှာ လက်ရှိသမ္မတ ကိုယ်တိုင်ဖြစ်သည်။
စက်တင်ဘာလတွင် တူရကီမဲဆန္ဒရှင် MetroPOLL မှ စစ်တမ်းတစ်ခုအရ တာ့ခ်တို့သည် လက်ရှိသမ္မတ Abdullah Gul ကို ၎င်းတို့၏နောက်ထပ်သမ္မတအဖြစ် နှစ်သက်ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။
2001 ခုနှစ်တွင် AK ပါတီကို ပူးတွဲတည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် အချင်းချင်း သီအိုရီအရ မျက်နှာချင်းဆိုင်နိုင်ခဲ့ကြသော ၎င်းတို့နှစ်ဦးသည် လူထုအကြား သဘောထားကွဲလွဲမှုများ တိုးများလာခဲ့သည်။
(ရိုက်တာ)
