၂၀၀၁ ခုနှစ်ကတည်းက တူရကီနိုင်ငံရှိ လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအငွေ့အသက်သည် အပြောင်းအလဲများစွာမရှိခဲ့ပေ။ တရားမျှတမှုနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ (AKP) ၏ အောင်ပွဲသည် နောက်ဆုံးတွင် တူရကီပြည်သူများက AKP ကို ရာထူးမှ နှုတ်ထွက်ပေးမည်ဟု အဆက်မပြတ်မျှော်လင့်ထားကြသည်။ ခဏကြာတော့ AKP က ဆက်ပြီး အနိုင်ရတယ်။ တူရကီဒီမို ကရေစီတိုးတက်ရေး၊ အကြမ်းဖက်ဝါဒပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်နှင့် ဥရောပသမဂ္ဂသို့ ဝင်ရောက်ရန် AKP ၏ ကတိကဝတ်များ အချိန်နှင့်အမျှ ပျက်ကွက်ခဲ့သည်မှာ လျှို့ဝှက်ချက်မဟုတ်ပေ။ အကျင့်ပျက်ခြစားမှု၊ ဖိနှိပ်မှုများနှင့် AKP သည် ပထမနေ့ကတည်းက လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲမှုများရှိနေသည့်ကြားမှ ၎င်း၏ ရွေးကောက်ပွဲ အောင်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေပါသည်။
ယင်းကဲ့သို့ အဂတိလိုက်စားမှု၊ ဖိနှိပ်မှုနှင့် ဖျက်ဆီးမှုဟု ဆိုထားသော အစီရင်ခံမှုအချို့မှာ မှန်ကန်ပြီး လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသော ထင်ရှားသော ရွေးကောက်ပွဲ လိမ်လည်မှု ကောလာဟလများသည် လွဲမှားနေသည်ဟု ယူဆပါက၊ လူကြိုက်မများဟု ထင်ရသော အလွန်အမင်း လူကြိုက်များသည်ဟု ထင်ရသည့် အစွန်းရောက် လူအုပ်စုက အဘယ်ကြောင့် အောင်ပွဲများ ဆက်လက် ကြေငြာနေမည်ကို သိချင်နေပါသည်။ Ataturk ၏ ခေတ်သစ်နှင့် လောကအခြေခံမူများပေါ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည့် တူရကီသမ္မတနိုင်ငံ၊
ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော ရှင်းလင်းချက်တစ်ခုသည် AKP အတွက်မဟုတ်ဘဲ တူရကီရှိ အစားထိုးနိုင်ငံရေးပါတီများ၏ အပြုအမူနှင့် ပတ်သက်သည်- တူရကီလူမျိုးများအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်ပြီး လောကရေးရာဖြေရှင်းနည်းများကို ပေးဆောင်နိုင်သူများ၏ သနားညှာတာမှု အပြည့်အ၀မရှိခြင်းနှင့် ထာဝရမောက်မာခြင်းပုံစံ။
လယ်သမားသမီးတစ်ယောက်အနေနဲ့ Izmir မှာရှိတဲ့ မြို့ငယ်လေးမှာ ကြီးပြင်းခဲ့တယ်။ ကျွန်တော်တို့ နေ့တိုင်း အလုပ်ကြိုးစားပြီး မြေပေါ်မှာ လုပ်နိုင်တာ၊ ဖုတ်တာ ဒါမှမဟုတ် ပြုစုပျိုးထောင်တာတွေကို အခြေခံပြီး နေထိုင်တတ်လာတယ်။ ကျွန်ုပ်၏ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူမိဘများသည် အလုပ်ကြိုးစားမှု၊ ခြွေတာမှု၊ လွတ်လပ်မှုနှင့် လွတ်လပ်မှုတို့သာမက အောင်မြင်သော၊ ခေတ်မီပြီး အမှီအခိုကင်းသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်လာရန် အရေးကြီးကြောင်းကိုလည်း ကျွန်ုပ်၏ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူမိဘများက ကျွန်ုပ်တို့အား ပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ကျွန်ုပ်တို့သိထားသမျှထက် ပိုကြိုးစားလေ့လာခဲ့လျှင် ကျွန်ုပ်တို့သည် ကျွန်ုပ်တို့၏လယ်ယာတွင် အလုပ်လုပ်ရန်၊ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း နွေရာသီတွင် ပေါင်းပင်များဆွဲခြင်း၊ “ဆရာဝန်ဖြစ်စေ ရှေ့နေဖြစ်စေ။ မဟုတ်ရင် အနည်းဆုံးတော့ အင်ဂျင်နီယာတစ်ယောက်ဖြစ်အောင် ကြိုးစားပါ။”
ကျွန်ုပ်တို့သည် Izmir တစ်ဝှမ်းလုံးရှိ တောင်သူလယ်သမားများ၏ စျေးကွက်များတွင် ပေါက်ပွားလာသော အရာကို ရောင်းချခဲ့သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ဖောက်သည်များသည် အများစုမှာ ဆရာဝန်များ၊ ရှေ့နေများ၊ အင်ဂျင်နီယာများဖြစ်သည်… “ပြုလုပ်” သူများဖြစ်ပြီး ကျေးလက်ဒေသများကို တောင်းဆိုမည့်အစား မြို့ကြီးများရှိ တိုက်ခန်းများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ တစ်ခါတလေမှာ သူ့နေ့စဉ် တောင်သူလယ်သမားတွေရဲ့ စျေးကွက်စွန့်စားခန်းမှာ အဖေနဲ့ ကျွန်တော် ပါဝင်ခဲ့တယ်။ လူတွေက သူ့ကို ဆိုးဆိုးရွားရွား ဆက်ဆံကြလိမ့်မယ်။ မိတ်ကပ်၊ လက်သန့်ဆေးနှင့် ဖန်စီအမွေးများရှိသော အမျိုးသမီးများသည် ၎င်း၏ မတ်တတ်ရပ်သို့ ရောက်ရှိလာပြီး ပြီးပြည့်စုံသော 2 ကီလိုဂရမ်ကို မဆုံးဖြတ်မီ ခရမ်းချဉ်သီးတစ်လုံးချင်းစီကို ထိပြီး ပြုတ်သွားမည်ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားများသည် ၎င်းတို့အမှန်တကယ်ထက် အရပ်ရှည်ပြီး အလွန်စျေးပေါသော ထုတ်ကုန်များအပေါ် မလေးစားဘဲ လျှော့စျေးများ တောင်းဆိုကြသည်။ သူတို့ရဲ့ ကလေးတွေက ကျွန်တော့်ကို စူးစမ်းတဲ့ မျက်လုံးတွေနဲ့ ကြည့်ပြီး “မင်္ဂလာပါ” လို့ ဘယ်တော့မှ မပြောဘူး။ တချို့လူတွေက သဘောကောင်းတယ်။ သူတို့က ကျွန်တော့်အဖေနဲ့ စကားစမြည်ပြောပြီး သူ့ဘော့စနီးယားမြစ်တွေအကြောင်း ဒါမှမဟုတ် ပျိုးပင်တွေကနေ သစ်တော်သီးပင်တွေ စိုက်ပျိုးပုံအကြောင်း မေးခွန်းတွေ မေးကြလိမ့်မယ်။ ဒါပေမယ့် သူတို့မျက်လုံးထဲမှာတော့ “အို လယ်သမားဆင်းရဲ” လို့ အမြဲမြင်နေရတယ်။
ဖေဖေနဲ့ ဈေးသွားမလို့။ ဒါပေမယ့် တကယ့်လက်တွေ့က တခြားနေရာမှာ ရှာတွေ့လိမ့်မယ်။ လတ်ဆတ်တဲ့ နို့နဲ့ မုန့်တွေ စားဖို့ ခြံကို မောင်းလာတဲ့ လူတွေက သူတို့နဲ့ သူတို့ထက် သာလွန်တဲ့ စိတ်ထားတွေ ယူလာကြတယ်၊ ငါတို့ မြို့ငယ်လေးကို ပြောင်းလာခဲ့တဲ့ အိမ်နီးနားချင်း အသစ်၊ ဆရာမ နှစ်ယောက်က ငါက မတော်ဘူးဆိုတော့ ဘယ်တော့မှ မဆော့တတ်တဲ့ ကလေးတွေ ရှိတယ်။ မိန်းကလေး။ သင်္ဘောသဖန်းပင်တက်ရတာကို နှစ်သက်ပြီး နွေရာသီမှာ ခရမ်းချဉ်သီးခူးပြီး အမေ့လက်တွေကို ခရမ်းချဉ်သီးငါးပိဖြစ်အောင် ကူညီပေးရင်း စိမ်းစိမ်းရောင် ဒါမှမဟုတ် အညိုရောင်သန်းနေခဲ့တယ်။
ဆရာဝန်တွေ၊ ရှေ့နေတွေ၊ ဆရာတွေ၊ အင်ဂျင်နီယာတွေ၊ ... လယ်ယာလုပ်ငန်းရဲ့ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းတွေ ရှိကြသလို၊ အားလုံးက ငါတို့နဲ့ဝေးကွာလေလေ ပိုအောင်မြင်လေလေ ဖြစ်လာလေလေပါပဲ။ ရိုးရိုးသားသားနှင့် ရင်းရင်းနှီးနှီး ပေါင်းသင်းခြင်းသည် မည်သူဖြစ်ချင်သည်ကို ညစ်ညမ်းစေသည် ။ ဒီလူတွေထဲက တစ်ယောက်ယောက်ကို ထိခိုက်နစ်နာစေတယ်လို့ သံသယဖြစ်မိတယ်။ အမှန်တော့၊ သူတို့ဟာ လယ်ကွင်းမှာ လက်တွေ့ဘဝတွေကို မြင်တွေ့ရတာ နှစ်သက်ကြပြီး ကျွန်ုပ်တို့ဆီက ထွက်ကုန်နဲ့ နို့ကို ဝယ်ယူခြင်းဖြင့် ကူညီပေးဖို့ တာဝန်ရှိတယ်လို့ ခံစားမိတယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ သို့သော်၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် ၎င်းတို့၏အောင်မြင်မှုများကို သဘောကျကြပြီး၊ မာနကြီးခြင်းသည် ကျွန်ုပ်တို့၏လေးစားမှုကို တည်မြဲစေရန် တစ်ခုတည်းသောနည်းလမ်းဖြစ်သည်ဟု သူတို့ထင်မြင်ကြသည်။
အခု ကျွန်တော် အောင်မြင်တဲ့ အမေရိကန် ရှေ့နေတစ်ယောက်ပါ။ ဒီနေ့တောင် တူရကီကို အလည်လာတိုင်း သူ့နိုင်ငံရေး၊ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဒါမှမဟုတ် လူမှုဘဝတွေမှာ အောင်မြင်မှုလို့ ထင်မြင်ယူဆတဲ့ အယူအဆကို သူ့ထက်သာလွန်တဲ့ သဘောထားနဲ့ နေထိုင်ဖို့ ရွေးချယ်သူတွေထက် သူ့ရဲ့ မောက်မာမှုနဲ့ သာလွန်မှုအတွက် အကြောင်းပြချက်အဖြစ် အသုံးပြုနေတာကို တွေ့နေရပါတယ်။ ကိုယ်ပိုင် မထင်မှတ်ထားသော မိမိကိုယ်ကို လှည့်စားခြင်းပင်။
တူရကီတွင် ပြီးခဲ့သော 15 နှစ်အတွင်း AKP မှ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခြားရွေးချယ်စရာများ အားလုံးသည် တူညီသော တွေးခေါ်မှုဖြစ်စဉ်၏ ရလဒ်ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ မဲဆန္ဒနယ်များအတွက် မှန်ကန်သည့်အရာကို လုပ်ဆောင်ရန် ရည်ရွယ်ခြင်းသည် တူရကီတွင် နိုင်ငံရေးအာဏာကို ရယူနိုင်ရန် သို့မဟုတ် လုံလောက်သင့်သည်ဟု ၎င်းတို့က ယုံကြည်ပုံရသည်။ ဆယ်စုနှစ်များစွာ၊ Ataturk ၏ ခေတ်သစ်အခြေခံမူများနှင့် မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ကို လိုက်နာရန် တောင်းဆိုသူများသည် ၎င်း၏ နိုင်ငံရေးစံနမူနာနှင့် အနောက်တိုင်းတန်ဖိုးများကို လိုက်နာရန် အာရုံစိုက်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် သူသေဆုံးပြီးကတည်းက သူတို့သည် စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ ဆက်နွှယ်မှုဆိုင်ရာ သူ၏စံနမူနာကို လိုက်နာရန် ဝမ်းနည်းစွာ ပျက်ကွက်ခဲ့ကြသည်။
နိုင်ငံရေးအရ ဆွဲဆောင်မှုမှာ အချက်အလက်တွေ၊ အချက်အလက်တွေ ဒါမှမဟုတ် လူတွေအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ အနာဂတ်ကို တည်ဆောက်ဖို့ ရည်ရွယ်ချက်ကြီးကြီးမားမားနဲ့ မသက်ဆိုင်ပါဘူး။ ၎င်းသည် ၎င်း၏မဲဆန္ဒနယ်မှ အမတ်များကို နားထောင်လိုသော စွမ်းရည်ဖြင့် စတင်သည်။ လူတွေက သူတို့ကြိုက်တာကို နားထောင်ပြီး လိုက်လုပ်ကြတယ်။
တူရကီရှိ ၎င်းတို့၏ အခြေခံမဲဆန္ဒရှင်များ အပါအဝင် AKP ၏ အခြားရွေးချယ်စရာများသည် ယခုအချိန်အထိ ၎င်းတို့ကဲ့သို့ မတွေးခေါ်၊ နေထိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြောဆိုခြင်းမပြုသူတိုင်းအတွက် မိမိကိုယ်ကို ဖြောင့်မတ်ခြင်း၊ ဆိုရှယ်မီဒီယာတွင်၊ ခေါင်းစည်းပုဝါဝတ်ရန် သို့မဟုတ် AKP အစိုးရကို သဘောကျသော်လည်း တူရကီရှိ ၎င်း၏အောင်မြင်မှုများကိုပင် တစ်စုံတစ်ဦးအား နှုတ်ဖြင့် တိုက်ခိုက်လိုသောကြောင့် အခြားလူများကို “လူမိုက်” ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်။ ၎င်းတို့၏အစီအစဉ်ကို သဘောမတူသည့်အတွက် ရိုးရှင်းသောတူရကီလူမျိုးများကို ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းသည် ကျိုးကြောင်းဆီလျော်မှုမရှိပါ။ မဲကိုင်သူများနှင့် နားလည်သဘောပေါက်ပြီး ချိတ်ဆက်လိုစိတ် ကင်းမဲ့ခြင်းသည် လုံးဝ မယုံနိုင်စရာပင်။
ပညာတတ်၊ အောင်မြင်ပြီး ခေတ်မီသောအုပ်စုသည် ယင်းကဲ့သို့ ကရုဏာနှင့် အလားအလာရှိသော ကွန်မြူနတီနှင့် ဆက်နွှယ်မှုကင်းမဲ့သော အုပ်စုသည် နိုင်ငံရေးအရ မှန်ပေသည် ။ အနည်းဆုံးတော့ သူတို့ဟာ တူရကီသမ္မတနိုင်ငံနဲ့ သူ့ရဲ့ ကြီးကျယ်တဲ့ ပြည်သူတွေအတွက် မှန်ကန်တဲ့အရာအတွက် ရပ်တည်နေပုံရတယ်- လွတ်လပ်မှု၊ လွတ်လပ်မှု၊ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး ကာကွယ်ရေး၊ ဘာသာရေး လောကီရေးရာ၊ သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်… ဒါတွေအားလုံးဟာ အစိုးရလက်ထဲမှာ မသက်ဆိုင်နိုင်ပါဘူး။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မှားတယ်။ တူရကီလူမျိုးတွေက သူတို့ကို မကြိုက်သလို မောက်မာမှုတွေလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။ ယခုနှင့်ထိုအခါတွင်၊ တူရကီတွင် အပြောင်းအလဲအတွက် မျှော်လင့်ချက်အပြည့်ရှိသော အတိုက်အခံများ၏ အလားအလာရှိသော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးရှိမည်ဖြစ်ပြီး၊ Metin Fevzioglu ကဲ့သို့သော ကျွန်ုပ်တို့၏အတိတ်လောကနေ့ရက်များဆီသို့ တနည်းတဖုံ လှည့်စားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ သူ့အား အီးမေးလ်ပို့ရန် ကြိုးစားပါ သို့မဟုတ် သူ၏ခေတ်မီပုံရသော လောကအကြောင်းတရားများကို ကူညီပေးရန် အကြံပြုသော ဆိုရှယ်မီဒီယာတွင် သူနှင့် ဆက်သွယ်ကြည့်ပါ- သင်သည် တုံ့ပြန်မှုရရှိမည်မဟုတ်ပါ။
တစ်ဖက်က AKP ကိုယ်စားလှယ်တွေက အရမ်းတော်တယ်။ သူတို့ကို အီးမေးလ်ပို့ပါ။ လမ်းပေါ်မှာ သူတို့နဲ့ စကားပြောဖို့ ရပ်လိုက်ပါ။ လက်ဖက်ရည်တစ်ခွက်သောက်ပြီး သူတို့အိမ်သွား။ သို့မဟုတ် အကူအညီတောင်းပါ။ သူတို့က မင်းကို ကတ်တွေပို့မယ်၊ မင်းရဲ့အိမ်နီးနားချင်းတွေကနေတစ်ဆင့် မင်းနဲ့ချိတ်ဆက်ပြီး ရွေးကောက်ပွဲရာသီမဟုတ်ရင်တောင် မင်းဆီကို ဆက်သွယ်ပေးလိမ့်မယ်။ ရိုးရှင်းသောလူများနှင့် ၎င်းတို့၏ ကြိုဆိုမှုဆိုင်ရာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်မှုသည် သိသိသာသာ နွေးထွေးပြီး ဆွဲဆောင်မှုရှိသည်။ “ကျီကို မီးရှို့” ရန် ကြံရွယ်ထားသော်လည်း၊
Katherine Branning သည် သူမ၏စာအုပ်၊ An American Woman's Letters to Turkey- Yes, I would like another glass of Tea, တူရကီလူမျိုးအများစုသည် အလွန်ချစ်စရာကောင်းပါသည်။ သူတို့သည် စစ်မှန်သော၊ အလုပ်ကြိုးစားမှု၊ ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်မှုနှင့် ရက်ရောမှုတို့ဖြစ်သည်။ အင်္ကျီတွေကို ကျောခိုင်းပြီး တစ်ခုတည်းသော မုန့်ကို လက်ဆောင်ပေးမှာ ဖြစ်ပြီး မင်းက သူတို့အပေါ် သဘောကောင်းရင် မင်းကို အကျင့်ပျက်ခြစား ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုလို့ စွပ်စွဲခံရရင်တောင်မှ နောင်ဆယ်စုနှစ်တွေအထိ သူတို့ရဲ့ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် မဲပေးပြီး ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ပါလိမ့်မယ်။
Ataturk နှင့်ပတ်သက်သည့် ပုံပြင်တစ်ပုဒ်ရှိပါသည်- လွတ်လပ်ရေးစစ်ပွဲကာလတွင် သူသည် လယ်တောသို့သွား၍ ရန်သူကိုတိုက်ခိုက်မည့်အစား လယ်သမားတစ်ဦးသည် လယ်ထွန်နေဆဲဖြစ်သည်ကို တွေ့လိုက်ရသည်။ လယ်သမားကို သူဘာကြောင့်နေဖို့ ရွေးချယ်ခဲ့တာလဲလို့ မေးတယ်။ လယ်သမားက သူ့ကိုကြည့်ကာ “ဒီစစ်ပွဲက ငါ့ခြံနယ်နိမိတ်ကို ရောက်မလာခင်အထိ ငါတိုက်ခိုက်မှာ မဟုတ်ဘူး” လို့ ပြောပါတယ်။ တူရကီလူမျိုးများသည် များစွာမပြောင်းလဲသေးပါ။ ၎င်းတို့သည် အလုပ်ကြိုးစားပြီး ရက်ရောဆဲဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် ဆက်စပ်မှုရှိကြောင်းနှင့် လျစ်လျူရှုခြင်း သို့မဟုတ် နှိမ့်ချခြင်းမရှိဘဲ ဆွဲဆောင်ရန်လိုသေးသည်။
AKP ခေါင်းဆောင်အချို့သည် ၎င်းတို့၏ မဲဆန္ဒနယ်မြေများကို မောက်မာသော အရိပ်အယောင်များ စတင်ပြသလာသည်မှာ မှန်ပါသည်။ 2015 တွင် နောက်ထပ် ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခု လိုအပ်သည့် ၎င်းတို့၏ မကြာသေးမီက ရှုံးနိမ့်မှုကို ရှင်းပြခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။
ကျွန်ုပ်တို့သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ ပိုမိုကွဲလွဲနေသော လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအဖြစ်မှန်သို့ ရွေ့လျားလာသည်နှင့်အမျှ တူရကီရှိ မအောင်မြင်သောအတိုက်အခံများသည် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဆွဲဆောင်မှု၏အခန်းကဏ္ဍကို သိရှိပြီး Ataturk ၏စံနမူနာကို ယခင်က တူရကီလူမျိုးများနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာဆက်သွယ်မှုတွင် လိုက်နာနိုင်မှုရှိမရှိကို ကြည့်ရှုရန် စိတ်ဝင်စားစရာဖြစ်လိမ့်မည်။ ခေတ်သစ်နှင့် လောကီရေးရာ ရည်ရွယ်ချက်များကို အခြေခံ၍ မှန်ကန်သော ရွေးချယ်မှုဖြစ်ရန် မိမိကိုယ်ကို ဖြောင့်မတ်စွာ ကြေညာခြင်း။ အချိန်ကသာ ပြောပြလိမ့်မယ်။



