အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ အမေရိကန်နုတ်ထွက်ခြင်းသည် တူရကီ၏ အခန်းကဏ္ဍ- သံတမန်ဟောင်း

ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်က သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဘားရတ် အိုဘားမားက အောင်ပွဲခံခဲ့ခြင်းကြောင့် အမေရိကန်သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ ဆုတ်ခွာသွားဖွယ်ရှိပြီး တူရကီနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်ကြောင်း သံတမန်ဟောင်းတစ်ဦးက ပြောကြားရာတွင် တူရကီ-အမေရိကန် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် အာရပ်နွေဦးတွင် အရေးပါလာသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

အမေရိကန်သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ အခြားနေရာများကို အာရုံစိုက်နေပြီး ဒေသတွင်းတွင် ပိုမိုကြီးမားသောအခန်းကဏ္ဍကို ထမ်းဆောင်ရန် တူရကီအတွက် အခွင့်အရေးပေးနေကြောင်း သံတမန်ဟောင်း အိုဇဒန် ဆန်ဘာ့ခ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

"[အမေရိကန်] သည် မိတ်ဖက်တစ်ခု လိုအပ်ပါသည်။ ဒေသတွင်း၌ အပြုသဘောဆောင်ပြီး အပြုသဘောဆောင်သော ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု နယ်ပယ်တစ်ခု ပေါ်ထွက်လာသည်" ဟု Sanberk က မကြာသေးမီက Daily News သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ "အမေရိကန်က တူရကီနဲ့ အလုပ်လုပ်ရင် ဒေသတွင်း အသွင်ကူးပြောင်းရေးမှာ အခက်အခဲ နည်းပါးလိမ့်မယ်။"

[လွန်ခဲ့သည့် သီတင်းပတ်က အမေရိကန် ရွေးကောက်ပွဲ] တွင် (Barack) အိုဘားမား အနိုင်ရသောအခါ တူရကီရှိ အများအပြား ဝမ်းမြောက်ခဲ့ကြသည်။ ဒါဟာ အိုဘားမားကို လေးမြတ်ခြင်း သို့မဟုတ် [ရီပတ်ဘလစ်ကန် စိန်ခေါ်သူ Mitt] Romney ကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းကြောင့်လား။

အိုဘားမားပဲဖြစ်ဖြစ် ရွမ်နေပဲဖြစ်ဖြစ်၊ တူရကီ-အမေရိကန် ဆက်ဆံရေးဟာ ဘယ်တော့မှ ပြိုကွဲသွားမယ့် အဆင့်ကို ရောက်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ မဟာမိတ်ရှိတယ်။ တူရကီသည် အိုဘားမားကို သိသည်၊ သူသည် အမည်မသိ အရေအတွက်မဟုတ်ကြောင်း၊ လွန်ခဲ့သော လေးနှစ်တာ အတွေ့အကြုံတစ်ခုရှိသည်။

ဤအတွေ့အကြုံက ကျွန်ုပ်တို့ကို အဘယ်အရာပြောပြသနည်း။ ဆက်ဆံရေးက လိုအပ်သည့်အချက်ကို ရောက်ပြီလား။

၎င်းတို့သည် ပျမ်းမျှထက် သာလွန်သော်လည်း ၎င်းတို့သည် မည်သည့်နေရာတွင် ရှိနေသင့်သည်ဟု ကျွန်ုပ် မပြောနိုင်ပါ။ အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေးတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေသော်လည်း တူရကီဘက်မှ မကျေနပ်မှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ US က ဒီထက်ပိုပြီး ပို့ပေးနိုင်မယ် ထင်ပါတယ်။ US ရှုထောင့်ကနေကြည့်ရင်တော့ အဲဒါက သူ့အကျိုးစီးပွားအတွက် မဟုတ်တာကြောင့် မပို့ပါဘူး။ အမေရိကန်သည် အီရတ်မှ မနုတ်ထွက်မီ စစ်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ပိုမိုလုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။

ဝါရှင်တန်ကို ဘာကိုင်ထားလဲ။

၎င်း၏စိတ်ဝင်စားမှုနှင့်မကိုက်ညီသောအတိုင်းအတာတစ်ခုရှိသည်။ ဤ [တိုးမြှင့်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု] သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ ခွဲထွက်ရေးဖြစ်သည့် ၎င်း၏မဟာဗျူဟာနှင့် ကွက်တိဖြစ်မဖြစ်ကိုလည်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်းမသိရပေ။ အမေရိကန်သည် ဒေသတွင်းမှ လုံးဝနှုတ်ထွက်မည်မဟုတ်။ နိုင်ငံရေးအရ တည်ရှိနေလိမ့်မယ်။ ဒါပေမယ့် အိုဘားမားရဲ့ စစ်ဆင်မှုကာလက ပြီးသွားပါပြီ။

ဒါဆို အမေရိကန်က အာရှ-ပစိဖိတ်ကို အာရုံစိုက်မှာလား။

ဟုတ်တယ်၊ ဒါပေမယ့် စက်တင်ဘာ ၁၁ ရက်နောက်ပိုင်းမှာ ဖြစ်လာတဲ့ အစွန်းရောက်ဝါဒဟာ လွယ်လွယ်နဲ့ ပျောက်ကွယ်သွားမယ့် ကိစ္စတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ တကယ်တော့၊ ၎င်းသည် အာရပ်နွေဦးနှင့်အတူ ရှုထောင့်အသစ်တစ်ခုကို ရရှိခဲ့သည်။ တစ်ဖက်တွင်မူ သဘောထားပျော့ပျောင်းသော မွတ်ဆလင်ညီအကိုတော်များအဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ရှုထောင့်က ထွက်ပေါ်လာပြီး အခြားတစ်ဖက်တွင် Salafis ကဲ့သို့သော အစွန်းရောက်အုပ်စုများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းသည့် ပြဿနာလည်း ရှိနေသည်။ ဤခြိမ်းခြောက်မှု ခံယူချက်သည် ဆက်လက်တည်ရှိနေသရွေ့ အမေရိကန်၏ ဦးစားပေးသည် အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသသို့ ကူးပြောင်းသွားမည် ဖြစ်သော်လည်း၊ ခြိမ်းခြောက်မှု ခံယူချက် ထွက်ပေါ်လာသည့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်၏ တက်ကြွသော စိတ်ဝင်စားမှုသည် ဆက်လက်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။

တူရကီ၏ အရေးပါမှု ရှိလာပါသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည်လည်း အစွန်းရောက်သဘောထားများကို ဆန့်ကျင်သောကြောင့် အကျိုးစီးပွားများ ပေါင်းစည်းမှုရှိပါသည်။ စက်တင်ဘာ ၁၁ ရက်မှ စတင်ခဲ့သော ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် ကျွန်ုပ်တို့တွင် ဘုံအကျိုးစီးပွားရှိသောကြောင့် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်သည်။ ပြီး​တော့ ကျွန်​​တော်​တို့​ဟာ အဲဒီ​အ​ကြောင်း​နဲ့​ပတ်​သက်​ပြီး ရှုပ်ထွေး​မှု မရှိ​သင့်​ဘူး။ US နဲ့ လက်တွဲလုပ်မယ်။
ဘယ်နေရာမှာပဲဖြစ်ဖြစ် ကျွန်တော်တို့ အကျိုးစီးပွားတွေရှိတယ်။ အမေရိကန်သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ ခွဲထွက်နေသော်လည်း အမေရိကန်-တူရကီ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအတွက် အသစ်စက်စက် နယ်ပယ်တစ်ခု ရှိပါသည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ မူဝါဒများကို ပိုမိုနီးစပ်စေရန် ကြိုးစားသွားပါမည်။ အာရပ်နွေဦးနှင့်အတူ တူရကီ-အမေရိကန် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၏ အရေးပါမှု မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

ဘယ်လို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု နယ်ပယ်သစ်ကို သင်ပြောနေတာလဲ။ တူရကီနှင့် အမေရိကန်တို့သည် ယခင်က အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် အတူတကွ လုပ်ဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။

ဟုတ်တယ်၊ ဒါပေမယ့် အသစ်စက်စက် ဧရိယာဟာ အာရပ်တွေရဲ့ နိုးကြားမှုနဲ့အတူ လာပါတယ်။ အမေရိကန်သည် ၎င်း၏နောက်ကွယ်မှ ဦးဆောင်မှုဗျူဟာကြောင့် အာရပ်နိုးထမှုတွင် တိုက်ရိုက်ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်းမရှိပေ။ ၎င်းသည် တိုးတက်မှုများကို ရှုပ်ထွေးသောနည်းလမ်းဖြင့် စီမံခန့်ခွဲခဲ့သည်။ ဒါပေမယ့် ရှေ့လျှောက်လမ်းမှာ ဒီမိုကရေစီ အသွင်ကူးပြောင်းရေးနဲ့ အသွင်ကူးပြောင်းရေးကို အားပေးမယ့် မူဝါဒတွေ ဖော်ဆောင်သွားမယ်။ တကယ်တော့၊ တူရကီက အဲဒါကို စလုပ်ခဲ့တယ်။ သို့သော် ဆီးရီးယားပြဿနာသည် လက်ရှိအခြေအနေသို့ရောက်သောအခါ [မူဝါဒများ] ရပ်တန့်သွားသည်။ အမေရိကန်နဲ့ တူရကီနှစ်နိုင်ငံစလုံးက ဒါကို ကျော်လွှားဖို့ လိုပါတယ်။

ဒါကြောင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ အသွင်ကူးပြောင်းရေးမှာ အတူတကွ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ဖို့ တူရကီနဲ့ အမေရိကန်အတွက် အကျိုးစီးပွားတွေ ပေါင်းစည်းမှုရှိတယ်လို့ သင်ယုံကြည်ပါတယ်။

အရှေ့အလယ်ပိုင်း၏ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်သည် ပြည်သူများ၏ ဆန္ဒကို တွန်းအားပေးမည်ဖြစ်သည်။ ယခု သင်ပြောသောအခါ၊ ၎င်းသည် Great East Middle Project [အမေရိကန်၏ မဟာဗျူဟာဟောင်း] နှင့်တူသည်။ ပြီးတော့ ဒါက တူရကီနဲ့ အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ သံသယတွေ တိုးစေတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်ကတော့ အဲဒီလို မမြင်ပါဘူး။ အားပေးမှုအကြောင်းပြောတဲ့အခါ၊ ဒီလုပ်ငန်းစဉ်ကို ပံ့ပိုးပေးဖို့၊ စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေကနေ ဒါမှမဟုတ် တခြားနည်းလမ်းများစွာနဲ့ ပံ့ပိုးကူညီမှုတွေအကြောင်း ဆွေးနွေးပါတယ်။ ဒါပေမယ့် စစ်ရေးနည်းနဲ့တော့ လုံးဝ မပြောပါဘူး။ အမေရိကန်သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ပိုမိုလှုပ်ရှားလာမည်ဖြစ်သော်လည်း ဤလုပ်ဆောင်ချက်သည် စစ်ရေးမဟုတ်ပေ။

ဒါကြောင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းကနေ စစ်ရေးအရ ခွဲထုတ်ရာမှာ ဒေသတွင်း အသွင်ကူးပြောင်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်ကို စီမံခန့်ခွဲဖို့ တူရကီလို မဟာမိတ်ကို အားကိုးရလိမ့်မယ်လို့ ခင်ဗျားပြောနေတာလား။

အဖော်လိုတယ်။ ဒေသတွင်းမှာ အပြုသဘောဆောင်ပြီး အပြုသဘောဆောင်တဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ ပေါ်ထွက်လာပါတယ်။ အမေရိကန်သည် တူရကီနှင့် လုပ်ဆောင်ပါက အသွင်ကူးပြောင်းရေးတွင် အခက်အခဲ နည်းပါးမည်ဖြစ်သည်။

ဒါပေမယ့် မင်းပြောခဲ့သလိုပဲ၊ ဆီးရီးယားဟာ စိန်ခေါ်မှုကြီးတစ်ခု ဖြစ်နေပါသေးတယ်။

ဟုတ်တယ်၊ ဘယ်သူမှ မကျော်လွှားနိုင်တဲ့ ရှေ့မတိုးနောက်မဆုတ် ရှိတယ်။
တူရကီသည် ဆီးရီးယားတွင် ၎င်း၏သြဇာကို ကောင်းစွာ အသုံးချနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးတွေ ပြဌာန်းဖို့ စစ်အစိုးရကို စည်းရုံးဖို့ ကြိုးစားပြီး မအောင်မြင်တဲ့အခါ နောက်ပြန်ဆုတ်ပြီး ဒေါသ ထွက်ခဲ့ကြတယ်။ စစ်အစိုးရက ပိုမြန်မယ်လို့ ကျနော်တို့ ထင်ခဲ့တယ်။ စစ်အစိုးရ ပြုတ်ကျရေးကို အရှိန်မြှင့်ရာမှာ နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝန်းက ပိုပြီး တက်ကြွလာမယ်လို့ ကျနော်တို့ ထင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့မှာ လွဲမှားမှုတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ တကယ်တော့ တခြားနိုင်ငံတွေမှာလည်း လွဲမှားတဲ့ အကဲဖြတ်မှုတွေ လုပ်ခဲ့ပြီး အဆင့်တစ်ဆင့်မှာ သူတို့ရဲ့ မူဝါဒတွေကို အလွယ်တကူ ပြောင်းလဲခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ငါတို့က ငါတို့ ပေါ်လစီကို ပြန်မပေးဘူးတဲ့။

အစတုန်းကတော့ ပြည်နယ်မဟုတ်တဲ့ သရုပ်ဆောင်တွေနဲ့တောင် ဒေသတွင်းက ဘယ်သူနဲ့မဆို စကားပြောလို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် အရေးကြီးဆုံး မင်းသား (ဆီးရီးယား သမ္မတ Bashar al-Assad) နဲ့ ဆွေးနွေးမှုကို ဖြတ်တောက်ပစ်မယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီလိုမျိုး အဆင်မပြေခဲ့ပါဘူး၊ အဲဒါက ဒီအတိုင်းဖြစ်မလာဘူးဆိုတာ ထင်ရှားလာပါတယ်။

နိုင်ငံခြားရေးပေါ်လစီသည် သင်လိုချင်သောအရာကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ပျက်ကွက်ခြင်းအတွက် စိတ်ပျက်အခံရဆုံး နယ်ပယ်ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း အောင်မြင်မှုကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် ၎င်းကို အလေးအနက်ထား၍ လိုချင်သမျှကို အောင်မြင်နိုင်မည်ဟု တွေးထင်ခဲ့သည်။ ဒါပေမဲ့ ပင်လယ်ပြင်တွေ ငြိမ်သက်နေချိန်မှာတော့ ရွက်တွေကို ပျော့ပျောင်းတဲ့ စွမ်းအားတွေနဲ့ ဖြည့်စွမ်းနိုင်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် အခုအချိန်မှာ မုန်တိုင်းတစ်ခုရှိနေတော့ ရွက်လွှင့်တွေကို ပျော့ပျောင်းတဲ့စွမ်းအားနဲ့ မဖြည့်နိုင်တော့ဘူး။ ခက်ခက်ခဲခဲ အင်အားသုံးခြင်းနဲ့ ပတ်သက်လာရင်၊ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ စွမ်းဆောင်နိုင်ရည်နဲ့ အတွေ့အကြုံက လုံလောက်မှာ မဟုတ်ပါဘူး၊ အကြောင်းကတော့ တစ်နေ့တာရဲ့ အဆုံးမှာ တူရကီဟာ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရှာဖွေနေတဲ့ နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။ ပင်လယ်ပြင်သည် ယခုအခါ ကျွန်ုပ်တို့နှင့် အမှီအခိုကင်းကာ မုန်တိုင်းထန်နေပြီဖြစ်၍ ကျွန်ုပ်တို့၏မူဝါဒများကို လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ချိန်ညှိရမည်ဖြစ်ပါသည်။ အခု အရေးကြီးတာက ဆီးရီးယားပြဿနာကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရာမှာ အမေရိကန်၊ ဥရောပနဲ့ အာရပ်မိတ်ဖက်တွေနဲ့ သံတမန်ရေးအရ အခြေခံအုတ်မြစ်ချပြီး ဆီးရီးယားအရေးကို ဒေသတွင်း အသွင်ကူးပြောင်းရေးကို မထိခိုက်စေဖို့ပါပဲ။

အတိုက်အခံများအပေါ် အမေရိကန်၏ ကြိုးပမ်းမှုအသစ်သည် အန်ကာရာနှင့် ဝါရှင်တန်အကြား အမြင်ကွဲလွဲမှုကို ပြသသည်ဟု လူအများက ယုံကြည်ကြသည်။

အဲဒီလိုတော့ မမြင်ပါဘူး။ တူရကီသည် ရှုပ်ထွေးမှုမရှိဘဲ ထိုအစီအစဉ်ကို သဘောတူညီခဲ့သည်။

မွတ်ဆလင် ညီအကိုတော်များအဖွဲ့ကို အလွန်အကျွံ ထောက်ခံသည့်အတွက် တူရကီသည် ဝေဖန်ခံနေရသည်။

ဒီသညာရှိတယ်။ ဒီခံယူချက်ကို ချိုးဖျက်ဖို့ လိုပါတယ်။ တူရကီက ဂိုဏ်းဂဏဝါဒကို လိုက်လျှောက်နေတယ်လို့ မယုံဘူး။ တူရကီတွင် ဂိုဏ်းဂဏမူဝါဒ တစ်ခါမှမရှိခဲ့ဘဲ တရားမျှတမှုနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ [AKP] သည် ဂိုဏ်းဂဏမူဝါဒကို မလိုက်နာကြောင်း ပြသသည့် လုပ်ဆောင်ချက်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မျက်မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်သည် နာဂျဖ် (ရှီးယိုက်များ သန့်ရှင်းသည်ဟု ယူဆသည့် အီရတ်မြို့) သို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ အဲဂုတ္တုပြည်၌ရှိစဉ်တွင် လောကီပညာကို ကျင့်သုံးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ တူရကီ၏ အကြီးမားဆုံး အားသာချက်မှာ ၎င်း၏ ဒီမိုကရေစီနှင့် လောကီနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံကြောင့် ဒေသတွင်း ဂိုဏ်းဂဏပဋိပက္ခများမှ ကင်းဝေးနိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သော စွမ်းရည်ရှိသော နိုင်ငံသည် ဆွန်နီခေါင်းဆောင်မှုကို ရှာဖွေသည့် မူဝါဒကို မလိုက်နာနိုင်ပေ။ ဒါပေမယ့် တစ်ခါတစ်ရံမှာ ခံယူချက်တွေက လက်တွေ့ထက် ပိုအရေးကြီးပြီး တူရကီက အဲဒီခံယူချက်ကို ပြောင်းလဲဖို့ လိုပါတယ်။ အဲဒါအတွက် ခိုင်မာတဲ့ ပြည်သူ့သံတမန်ဆက်ဆံရေး လိုအပ်တယ်။

ဆီးရီးယား အကျပ်အတည်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မင်းရဲ့ မျှော်လင့်ချက်က ဘယ်လိုလဲ။

ပြောရခက်တယ်။ ဒါပေမယ့် အမေရိကန်ရဲ့ စစ်ရေးအရ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုတွေ ရှိမှာမဟုတ်ဘူးဆိုတာ သိသာထင်ရှားပြီး အဲဒီနေရာကနေ လည်ပတ်ဖို့ တူရကီလိုပါတယ်။ တူရကီသည် တူရကီ-ဆီးရီးယား ပြဿနာဖြစ်ကြောင်း ခံယူချက်ကိုလည်း ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်သည်။ တူရကီသည် စစ်ဘက်မဟုတ်သော တီထွင်ဖန်တီးမှုဆိုင်ရာ အဆိုပြုချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။

ÖZDEM SANBERK က ဘယ်သူလဲ။