ပါရီတွင် ယခုလအစောပိုင်းက ကာ့ဒ်တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ အမျိုးသမီးသုံးဦး အသတ်ခံရမှုသည် ကာ့ဒ်တိုက်ပွဲတွင် နိုင်ငံရေးအရရော စစ်ရေးအရပါ အမျိုးသမီးများပါ အားကောင်းသည့် အခန်းကဏ္ဍကို မီးမောင်းထိုးပြခဲ့သည်။
Ozlem Ozen သည် ဒေသတွင်း အမျိုးသမီးအဖွဲ့ အစည်းအဝေးကို တက်ရောက်နေသည်။
တူရကီရှိ ကာ့ဒ်ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီပါတီ (BDP) ၏ အကြီးတန်းအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအနေဖြင့် ကျားမတန်းတူရေးသည် လှုပ်ရှားမှု၏ အဓိကအချက်ဖြစ်သည်ဟု သူမက ပြောကြားခဲ့သည်။
“ကျွန်မတို့ပါတီက အမျိုးသမီးတွေရဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်နဲ့ တန်းတူညီမျှရေးကို အရေးပါတဲ့ တစ်ခုတည်းသော နိုင်ငံရေး ပါတီဖြစ်လို့ ဒီမိုကရေစီ လုပ်ငန်းစဉ်မှာ သူတို့ ပါဝင်နိုင်အောင်လို့ ကျွန်မတို့ ပါတီက အမျိုးသမီးတွေကို ဆွဲဆောင်တာပါ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ “ကျွန်တော်တို့မှာ ပါတီတွင်း ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေနဲ့ ရာထူးနေရာတွေအဖြစ် အမျိုးသမီးတွေအတွက် အနည်းဆုံး ၄၀ ရာခိုင်နှုန်း ရာထူးခွဲတမ်းရှိပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ လှုပ်ရှားမှုရဲ့ အဆင့်တိုင်းမှာ အမျိုးသမီးတွေကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။”
ယခုလအစောပိုင်းတွင် ပါရီတွင် အသတ်ခံခဲ့ရသော အမျိုးသမီး သုံးဦးထဲတွင် Sakine Cansiz လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ သူမသည် ကာ့ဒ်လှုပ်ရှားမှု၏ စစ်ဘက်နှင့် နိုင်ငံရေးအဆင့်များအတွင်း အမျိုးသမီးများ၏ အထင်ရှားဆုံးသင်္ကေတများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူမ ပစ်သတ်ခံရပြီး မကြာမီတွင် သူပုန်အဖွဲ့ PKK ခေါင်းဆောင် Abdullah Ocalan နှင့်အတူ ကာကီ စစ်ဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသည့် ဓာတ်ပုံများ ပျံ့နှံ့လာခဲ့သည်။
အစ္စတန်ဘူလ် Bosporus တက္ကသိုလ်မှ လူမှုဗေဒပညာရှင် Nuhket Sirman သည် တူရကီနိုင်ငံ၏ ကာ့ဒ်လူနည်းစုများကို လေ့လာနေပါသည်။ ကာ့ဒ်လိုလားသော လှုပ်ရှားမှုအတွင်း အမျိုးသမီးများသည် နိုင်ငံ၏ ကြီးမားသော အင်အားဖြစ်လာသည်ဟု သူမက ပြောသည်။
“သူတို့နှစ်ယောက်လုံးဟာ ပါတီအဖွဲ့အစည်းထဲမှာရှိပေမယ့် သူတို့ဟာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိပါတယ်” ဟု ဆာမန်က ပြောကြားခဲ့သည်။ “သူတို့က သူတို့ကိုယ်ပိုင် ဆုံးဖြတ်ချက်ချတဲ့ အဖွဲ့တွေရှိတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲဝင်မယ့် အမတ်လောင်းစာရင်းမှာ ပါတဲ့သူတွေက ပါတီရဲ့ မူဝါဒတွေအရ အမျိုးသမီးတွေရဲ့ အခွင့်အရေးကို ပါတီက လက်ခံပြီး ပါတီအဖွဲ့အစည်းအတွင်းမှာ အဲဒီနေရာက အားကောင်းတယ်။
BDP ပါလီမန်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ၃၅ ဦးအနက် သုံးပုံတစ်ပုံနီးပါးသည် အမျိုးသမီးများဖြစ်ကြပြီး ယင်းသည် တူရကီပါလီမန်တွင် အမျိုးသမီး ၁၄ ရာခိုင်နှုန်းကိုယ်စားပြုမှု နှစ်ဆကျော်ဖြစ်သည်။
ကျွမ်းကျင်သူများ၏ အဆိုအရ အမျိုးသမီးများသည် PKK လက်နက်ကိုင် သူပုန်အဖွဲ့၏ အဆင့်လေးပုံတစ်ပုံကျော် ပါဝင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
PKK တည်ထောင်သူ Ocalan သည် ယခုအခါ တူရကီအကျဉ်းထောင်တွင် ရှိနေသော ကာ့ဒ်အခွင့်အရေးများနှင့်အတူ အမျိုးသမီးများ တန်းတူညီမျှရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်ရန် အရေးကြီးကြောင်း ၎င်း၏ရေးသားချက်များစွာတွင် အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။
ထိုသတင်းသည် နိုင်ငံ၏ ကာ့ဒ်လှုပ်ရှားမှုအတွင်း သဘောထားများကို လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ လူမှုဗေဒပညာရှင် Nuhket Sirman က ရှင်းပြသည်။
“ကာ့ဒ်အတိုက်အခံတွေရဲ့ နယ်ပယ်အားလုံးမှာ တန်းတူညီမျှရှိနေခြင်းက ပါတီနဲ့ ဒီဒေသတွေရဲ့ ဘဝအခြေအနေတွေကို တကယ်တော်လှန်ပြောင်းလဲစေခဲ့တယ်” ဟု ဆာမန်က ပြောကြားခဲ့သည်။ “ဥပမာအားဖြင့်၊ သူတို့ရဲ့အိမ်ထောင်စုမှာ အမျိုးသမီးတွေအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုကို တွေ့ရှိတဲ့ စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ ဝင်တစ်ဦးဦးကို ဒဏ်ငွေရိုက်ပါတယ်။ အမျိုးသမီးတွေ အကြမ်းဖက်ခံရမှုအတွက် ထောက်ပံ့ကူညီတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေက ဒီအိမ်တွေကို ဝင်ခွင့်ပေးတယ်။”
သို့သော် ကာ့ဒ်တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ Ozen အတွက်၊ သူမ၏ ပါတီတွင်း၌ပင် အမျိုးသမီးများအပေါ် အမျိုးသားများ၏ သဘောထားကို ပြောင်းလဲရန် လုပ်ဆောင်ရမည့် အလုပ်များစွာ ရှိပါသေးသည်။
“ဒီမှာ အမျိုးသမီးတွေဟာ လူမှုဝန်ဆောင်မှု နယ်ပယ်တွေမှာ သူတို့ရဲ့ စွမ်းအားနဲ့ သူတို့ရဲ့ စွမ်းအားတွေကို နိုင်ငံရေးမှာ ပြသခဲ့ကြပြီး ကျယ်ပြန့်တဲ့ ရုန်းကန်မှုတွေ၊ “အခွင့်အရေးရတဲ့အခါ လုပ်နိုင်တာတွေကို ပြသခဲ့ပြီး ဒါဟာ သဘောထားတွေကို ပြောင်းလဲရာမှာ အကြီးမားဆုံး ခြေလှမ်းပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဆောင်ပုဒ်က ဒီမိုကရေစီ လုပ်ငန်းစဉ်မှာ အမျိုးသမီးတွေ ပိုမိုပါဝင်လာစေဖို့နဲ့ ဒီမိုကရေစီ ပိုမိုအားကောင်းလာစေဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ကာ့ဒ်လူနည်းစုအခွင့်အရေးများနှင့် ရောယှက်နေသော ကျားမအခွင့်အရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်မှုနှင့်အတူ အမျိုးသမီးများသည် ကာ့ဒ်လိုလားသော လှုပ်ရှားမှုအတွင်း ၎င်းတို့၏ကိုယ်စားပြုမှုနှင့် ကိုယ်ရေးအကျဉ်းကို ဆက်လက်တိုးမြင့်လာဖွယ်ရှိသည်ဟု လေ့လာသုံးသပ်သူများက ဆိုသည်။
VOA News Poster:
