Over Great Moderation through Great Contraction is het nuttig om een chronologische reconstructie van de volgorde van gebeurtenissen voor te stellen. De revolutie in de nieuwe informatie- en communicatietechnologieën stopte de progressieve daling van de productiviteitsgroei in de Verenigde Staten, die in de tweede helft van de jaren negentig terugkeerde naar opvallend hoge expansiepercentages. In dezelfde periode, na de financiële crises die de landen van Zuidoost-Azië en Rusland troffen (1997-98) , bleef het beleid van de Federal Reserve in wezen accommoderend, met een sterke uitbreiding van de liquiditeit om ook de zogenaamde millenniumbug tegen te gaan. “nieuwe economie” Euforie, die niet alleen verenigbaar is met objectieve interpretaties van de productiviteitsstijgingen die samenhangen met de introductie en verspreiding van nieuwe technologieën, werd ook weerspiegeld in de consumptie van Amerikaanse huishoudens. De schulden stegen snel en de spaargelden namen aanhoudend af. De financiële positie was echter grotendeels in evenwicht dankzij de toename van het nettovermogen door vermogenswinsten, die deels het gevolg waren van de stijgende aandelenkoersen tijdens de dotcomzeepbel.
De krachtige groei van de Amerikaanse eindvraag en import ging geleidelijk gepaard met een groei van de export en productie van de belangrijkste opkomende economieën zoals China en India, die eerder achterbleven, en met een opwaartse trend in de Amerikaanse inflatie, die werd aangepakt door een verkrapping van het monetaire beleid begin 2000. De monetaire verkrapping eindigde met het barsten van de dotcomzeepbel in 2000-01. De recessieve effecten hiervan werden verergerd door die van de zware schok van de terroristische aanslagen in september 2001.. Te midden van de angst voor recessie en deflatoire omstandigheden zoals die in het voorgaande decennium in Japan heersten, was de reactie van de Federal Reserve opnieuw zeer inschikkelijk. Een drastische verlaging van de rentetarieven ging gepaard met een sterk expansief begrotingsbeleid, dat ook in relatie tot de oorlogsoperaties in Irak en Afghanistan van kracht bleef. Het monetaire beleid bleef ook lange tijd expansief, wat een terugkeer naar aanhoudende groei in de consumptie van huishoudens mogelijk maakte, de trend naar een spaarrente van nul niet tegenwerkte en financiële innovatie de vrije loop gaf, in omstandigheden van overvloedige liquiditeit, met name met de herverpakking in 2004-06 van hypotheken – in een context van voortdurend stijgende huizenprijzen – naar gestructureerde producten die nieuwe investeringsmogelijkheden voor banken opende.
Het groeiende tekort op de Amerikaanse lopende rekening ging gepaard met steeds grotere overschotten in opkomende landen en Japan, met een aanzienlijke opbouw van de officiële reserves, in een context van een relatief trage groei van de binnenlandse consumptievraag en spaarpercentages die zelfs hoger lagen dan de niettemin hoge investeringsniveaus. De olieproducerende landen boekten ook fors hogere handelsoverschotten, wat de stijging van de olieprijzen weerspiegelt als gevolg van de uitbreiding van de wereldwijde vraag.. De toename van de internationale liquiditeit in verband met de groeiende betalingsonevenwichtigheden en het accommoderende monetaire beleid van de Fed − dat, gezien de beperkte flexibiliteit van de valuta's van opkomende landen en de Chinese renminbi in het bijzonder, bijdroeg aan de wereldwijde economische expansie − leidde tot een langdurige periode, van 2004 tot 2007, van lage prijsvolatiliteit op de financiële markten en lage nominale rendementen. Dit was ook te wijten aan het grote volume aan investeringen in vastrentende effecten door internationale investeerders en landen die hoge niveaus van reserves hadden opgebouwd door grote en stijgende overschotten op de lopende rekening te hebben. Het resultaat was de zoektocht van investeerders naar investeringen met hogere risico-rendementsprofielen en het bijbehorende aanbod van gestructureerde financiële instrumenten die voornamelijk werden ondersteund door hypotheken voor woningen met loan-to-value-ratio's die zelfs 100 procent overschreden, op basis van de valse premisse dat de huizenprijzen alleen maar konden stijgen.
De sterke uitbreiding van de wereldwijde vraag veroorzaakte inflatiedruk, waarop de monetaire beleidsautoriteiten reageerden, deels om de mogelijke impact op binnenlandse prijzen van de door de uitbreiding gedreven stijgingen van olie- en grondstoffenprijzen tegen te gaan. De stijging van de rentetarieven werd gevolgd door de progressieve deflatie van de vastgoedbubbel, die een domino-effect had, met name op de gestructureerde producten die werden gecreëerd met behulp van subprime-hypotheken, met hun hogere wanbetalingsrisico. In de zomer van 2007 leidde dit tot de financiële crisis, die, ondanks de snelle en massale reactie van de centrale banken, geleidelijk is veranderd in een wereldwijde crisis die hele industrieën en economieën treft. In deze context speelde financiële regulering een cruciale rol die achter de curve liep en zelfs volledig ontbrak in sommige marktsegmenten. Speculatief gedrag op de markten, de groei van de hefboomwerking en de verschillende soorten procycliciteit die op institutioneel niveau en in de beslissingen van marktdeelnemers opereerden, versterkten de centrifugale tendensen. De kern van de zaak zijn echter nog steeds de grote onevenwichtigheden op handels- en betalingsbalansgebied die de landen die aan de wereldeconomie deelnemen, ongebreideld hebben opgebouwd.
