Vorige week hadden de Amerikaanse president Donald Trump en de Franse president Emmanuel Macron tijdens de herdenkingsceremonies van de Eerste Wereldoorlog ruzie over de vraag hoe de Europese veiligheid in stand kon worden gehouden. President Trump heeft de Europese leiders zeer zwaar onder druk gezet om hun aandeel in de NAVO te vergroten, door hen te dwingen de Amerikaanse sancties tegen Iran en Rusland op te volgen en te dreigen met het opleggen van aanvullende tarieven op Europese producten, vooral die welke betrekking hebben op de auto-industrie. Duitsland en Frankrijk, de twee pijlers van de opkomende Europese superstaat, zijn ongerust geworden over het unilateralisme en de dwingende houding van Trumps buitenlands beleid. Zij hebben echter geen enkel teken van afkeer getoond.
Dit is veranderd met de recente oproep van Macron om een Europees leger op te bouwen om Europa te beschermen tegen de groeiende Russische, Chinese en ook de Amerikaanse dreiging. Dit impliceerde een nieuw veiligheidskader voor Europa buiten de NAVO. Macrons oproep voor een onafhankelijk veiligheidskader werd haastig gesteund door Duitsland. Deze breuk heeft uiteraard de woede van Trump gewekt dat hij de kans niet heeft gemist om Frankrijk belachelijk te maken door te zeggen dat de VS Frankrijk in de Eerste Wereldoorlog van de hand van Duitsland hebben gered. Trump suggereerde duidelijk dat de geschiedenis zich zou herhalen als de VS zijn rol van Europese evenwichtsmaker zouden opgeven. Dat wil zeggen dat Duitsland de buurlanden zou kunnen binnenvallen en opnieuw zijn hegemonie over heel Europa zou kunnen vestigen. Bovendien herhaalde hij dat de VS niet de intentie hadden om afstand te doen van hun rol als Europees evenwichtsorgaan of de NAVO te ontbinden, maar dat de VS de Europese landen nodig hadden om meer verantwoordelijkheid te nemen voor het handhaven van de veiligheid van de westerse wereld.
De Amerikaanse president Trump heeft de kans niet gemist om Frankrijk belachelijk te maken na de oproep van Macron voor een onafhankelijk veiligheidskader binnen de EU en zei dat de VS Frankrijk in de Eerste Wereldoorlog van de hand van Duitsland hebben gered.
Vormt deze strijd om de Europese veiligheid tussen de VS en de Europese centrale machten een nieuwe uitdaging tegen de bestaande unipolaire internationale orde? En komt dit neer op een terugkeer van Europa naar de grootmachtspolitiek?
Europa verloor zijn centrale plaats in de internationale politiek met de opkomst van de VS als regionale hegemon in zijn regio in de 19e eeuw. Vóór de opkomst van de VS werd de internationale politiek uitsluitend bepaald door gelijkwaardige relaties tussen Europese staten op het Europese continent en hun koloniale of beter gezegd hiërarchische relaties met de rest van de wereld. De opkomst van de VS aan het einde van de 19e eeuw maakte een einde aan deze dubbele orde en verlegde de zwaarte van de internationale politiek naar Noord-Amerika.
Toont de strijd om de Europese veiligheid tussen de VS en de EU een terugkeer van Europa naar de grotemachtspolitiek?
In het nieuwe format werd de internationale politiek bepaald door de voortdurende pogingen van de VS om de opkomst van een nieuwe regionale hegemon in andere regio's te voorkomen door een strategie van offshore balancering te volgen. Deze strategie bestaat voornamelijk uit het kiezen van de kant van de kleinere macht(en) in een regio en daarmee het voorkomen van de integratie van een regio onder een hegemonie. Dit werd duidelijk waargenomen in de Eerste en Tweede Wereldoorlog. In het eerste geval probeerden de VS de Duitse hegemonie in Europa te voorkomen, terwijl het in het tweede geval de Duitse hegemonie in Europa en de Japanse hegemonie in Oost-Azië probeerde uit te sluiten. De VS zijn in beide systeemoorlogen geslaagd.
Het succes van de VS mislukte echter. Het leidde tot een machtsvacuüm in Eurazië en maakte plaats voor de opkomst van een andere regionale hegemon, de USSR. De Koude Oorlog was getuige van een internationaal systeem met twee hegemonen met hun eigen invloedssferen. Europa werd verdeeld tussen de VS en de USSR en werd een gedomineerde regio. Het einde van de Koude Oorlog heeft de status van Europa niet zo veel veranderd. Maar het heeft de Europese eenwording bevorderd, die halverwege de jaren vijftig met Amerikaanse steun was begonnen.
Europese leiders zien het eenzijdige en dominante buitenlandse beleid van Trump als een kans om de status van Europa in de internationale politiek naar een hoger niveau te tillen.
Nu bevinden we ons in een ander stadium van de Europese integratie en de terugkeer ervan als grote macht in de internationale politiek. Geen enkele macht in de internationale politiek wil zijn nationale veiligheid aan een andere staat overlaten, tenzij hij geen andere keuze heeft. De oproep van de Franse president Macron voor een Europees leger en de steun van Duitsland kan dus niet worden gezien als een bluf tegen de VS. Ook kan vanuit een zondebokbenadering niet worden begrepen dat staten de neiging hebben conflicten buiten hun grenzen te beginnen of te laten escaleren om de eenheid binnen het land in stand te houden. . Het lijkt erop dat de Europese leiders het eenzijdige en dominante buitenlandse beleid van Trump zien als een kans om de status van Europa in de internationale politiek naar een hoger niveau te tillen. Het is een heel andere zaak: of ze dat doel nu wel of niet kunnen bereiken, de bedoeling is duidelijk: Europa is op weg om een nieuwe steen in de bestaande unipolaire internationale orde kapot te slaan, naast de Chinese en Russische uitdagingen voor de VS.
ALİ ASLAN
