Eind september ondertekenden de presidenten van Soedan en Zuid-Soedan een reeks overeenkomsten die de hervatting van de olie-export mogelijk maakten (WSJ) die acht maanden stil hebben gestaan, en de instelling van een gedemilitariseerde zone langs hun omstreden gemeenschappelijke grens. Zuid-Soedan scheidde zich in juli 2011 af van Soedan en annexeerde driekwart van zijn oliereserves, maar is nog steeds afhankelijk van de raffinaderijen en pijpleidingen in het noorden om de olie te exporteren. De akkoorden, waarover in samenwerking met de Afrikaanse Unie werd onderhandeld, slaagden er niet in om de gewelddadige botsingen in vijf omstreden grensgebieden – waaronder de olierijke regio Abyei – aan te pakken, en de rol van verschillende rebellengroepen in het Noord-Zuid-conflict niet aan te pakken. Toch “is het onmiddellijke effect dat de olieproductie en -export zullen worden hervat zodra dit technisch haalbaar is, en dat het vertrouwen in de economieën van zowel Soedan als Zuid-Soedan zal toenemen”, zegt Alex de Waal, uitvoerend directeur van de Wereldbank. Peace Foundation aan de Tufts Universiteit. Hij merkt ook op dat een van de overeenkomsten de bescherming van de rechten van Soedanese burgers in Zuid-Soedan en Zuid-Soedanese burgers in Soedan mogelijk maakt, wat “praktische maatregelen zijn en hopelijk het leven en het levensonderhoud van gewone Soedanezen en Zuid-Soedanezen enigszins beter zouden moeten maken. ”
Kunt u een overzicht geven van de overeenkomsten die vorige week tussen Soedan en Zuid-Soedan zijn bereikt?
De eerste van de twee belangrijke overeenkomsten die tijdens de top zijn bereikt, heeft betrekking op de details van het hervatten van de olie-export uit Zuid-Soedan, waarbij gebruik wordt gemaakt van de infrastructuur van Soedan, inclusief de pijpleidingen en de olieterminalhavens in Soedan. Zuid-Soedan zal een reeks vergoedingen betalen voor het gebruik en onderhoud van de infrastructuur en een vergoeding aan de regering van Soedan van iets minder dan $ 1 per vat. Deze vergoedingen komen vrijwel overeen met de standaard commerciële tarieven voor dergelijke infrastructuur.
Gedurende een periode van drie en een half jaar, die teruggaat tot de datum van de onafhankelijkheid van Zuid-Soedan, werd een financiële overgangsregeling getroffen waarbij 3.028 miljard dollar in termijnen zou worden betaald uit de olie-inkomsten die de regering van Zuid-Soedan zou ontvangen. deels om de fiscale en financiële schok voor de regering van Soedan als gevolg van de afscheiding van het Zuiden en het verlies aan olie-inkomsten te compenseren. Dat was de afspraak Zuid-Soedan zou ongeveer een derde van het begrotingstekort van Soedan kunnen dekken. Een derde zou gedekt worden door Soedan's eigen bezuinigingsmaatregelen, en het laatste derde door internationale hulp.
De andere belangrijke overeenkomst betreft de veiligheidskant. Het centrale onderdeel hiervan is dat er een mechanisme voor de demilitarisering en monitoring van de gemeenschappelijke grens tussen de twee staten zal worden geactiveerd. Dit is de SDBZ, de veilige gedemilitariseerde grenszone, die zich tien kilometer uitstrekt aan weerszijden van de veiligheidscentrumlijn zoals geïdentificeerd door het panel van de Afrikaanse Unie, met uitzondering van één omstreden gebied, de zogenaamde ‘14 Mile Area’, die was het onderwerp van langdurige onderhandelingen. Deze veertien-mijl gebied tussen Darfur en Bahr al Ghazal zal worden gedemilitariseerd en gezamenlijk beheerd op een status-quo-basis door de tribale autoriteiten van de Rizeigat Arabieren (aan de noordkant) en de Dinka Malwal (aan de zuidkant).
Een belangrijk element in de beveiligingsovereenkomst is de activering van de zogenoemde Ad-Hoc-comité van het gezamenlijk politiek veiligheidsmechanisme. Het Ad-Hoc Comité is een permanent mechanisme, waarbij hoge veiligheids- en militaire officieren van de twee regeringen beschuldigingen zullen ontvangen en onderzoeken, en beschuldigingen van de ene kant tegen de andere zullen tegenspreken. Dit is het belangrijkste mechanisme voor de uitvoering van de belofte van de twee partijen om geen rebellentroepen tegen de ander te huisvesten of te steunen. Als dit getrouw wordt uitgevoerd, zal dit ertoe leiden dat Soedan moet stoppen met het steunen van groepen als het Zuid-Soedan Bevrijdingsleger, en dat Zuid-Soedan zijn steun moet staken aan de rebellen uit Darfur en de SPLM-Noord.
Ook ging een van de op de top ondertekende overeenkomsten in op de kwestie van nationaliteit en burgerschap – de zogenaamde ‘vier vrijheden’ van Zuid-Soedanezen in Soedan om eigendommen te bezitten, te werken, te wonen en te verhuizen, en Soedanezen in Soedan. Zuid-Soedan zal ook die [identiek] hebben vrijheden. Dit is een verbintenis die de twee landen allebei al enige tijd zijn aangegaan, maar pas op de top werd deze overeenkomst daadwerkelijk ondertekend door de twee presidenten en het apparaat om deze verbintenissen op te nemen in de wetten van beide landen, in het bijzonder de wetten van beide landen. Soedan, gespecificeerd. Voor de gewone burger van Soedan of Zuid-Soedan is dit dus eigenlijk een zeer belangrijke overeenkomst. En daarmee samenhangend is er ook overeenstemming over het openstellen van de grens voor handel, wat betekent dat praktische zaken zoals de export van voedsel van Soedan naar Zuid-Soedan, het openstellen van de grens voor migratie door pastorale nomaden en voor Zuid-Soedanezen die arbeidsmigranten zijn in Soedan. Dit zijn praktische maatregelen die hopelijk het leven en het levensonderhoud van gewone Soedanezen en Zuid-Soedanezen iets beter moeten maken.
Hoe en wanneer zullen onopgeloste geschillen over Abyei en andere gebieden worden aangepakt?
Volgens een eerdere overeenkomst tussen de [Soedanese] president [Omar] Bashir en de [Zuid-Soedanese] president Salva Kiir, was het Implementatiepanel op hoog niveau van de Afrikaanse Unie, onder leiding van de Zuid-Afrikaanse president Thabo Mbeki, bevoegd om een formule voor te stellen voor het oplossen van de Abyei-kwestie. bij een topniveau. Nu deed het AU-panel dat op de top van vorige maand, en haar voorstel betrof een referendum dat over een jaar (oktober volgend jaar) zou worden gehouden, waarbij de kiesgerechtigden permanente inwoners van Abyei zouden zijn – dat wil zeggen Ngok Dinka en andere mensen die dat hebben gedaan. een permanente verblijfplaats in Abyei.
Het voorstel omvatte ook een aantal bepalingen om de rechten van minderheden te garanderen, opgesteld met specifieke verwijzing naar de herders van Misseriya die afhankelijk zijn van Abyei voor seizoensweide en water. Zuid-Soedan accepteerde dit voorstel, maar Bashir accepteerde het niet. De Vredes- en Veiligheidsraad van de AU komt op 21 oktober bijeen. Het PSC zal een rapport ontvangen van het African Union Panel met aanbevelingen. Dan zal óf de twee presidenten worden gevraagd om zeer snel tot overeenstemming te komen, óf de AU heeft, volgens de eerdere besluiten van haar Vredes- en Veiligheidsraad, de bevoegdheid om een aanbeveling te doen die door de twee partijen moet worden overgenomen.
De twee partijen zijn ook een AU-team van deskundigen overeengekomen dat de betwiste grensgebieden zal bestuderen en een gezaghebbend maar niet-bindend advies zal uitbrengen, dat vervolgens de basis zal vormen voor de twee om tot overeenstemming te komen. een permanente grens.
Kunt u iets vertellen over de rol van verschillende rebellengroepen in dit conflict, zoals de Sudan People's Liberation Movement-North in de Sudanese Blauwe Nijl- en Zuid-Kordofan-staten?
Het conflict in de “twee gebieden” – Zuid-Kordofan en Blauwe Nijl – is zowel verbonden als gescheiden van de noord-zuidkwesties. Het is met elkaar verbonden voor zover de regering van Soedan volhoudt dat de SPLM-Noord een politiek en militair onderdeel is van de regerende partij en strijdkrachten van Zuid-Soedan, en erop aandringt dat Zuid-Soedan zich op een volledige en verifieerbare manier moet terugtrekken voordat het doorgaat met vredesbesprekingen. Khartoum is dus nog steeds op zoek naar sterkere en beter verifieerbare garanties in dat opzicht, en er bestaat een risico dat bij gebrek aan dergelijke verifieerbare garanties de veiligheidsovereenkomst tussen het noorden en het zuiden niet uitvoerbaar zal zijn in de gebieden die grenzen aan de twee gebieden van het Midden-Oosten. Kordofan en de Blauwe Nijl, wat een serieus probleem zou zijn.
Parallel daaraan zijn er nog twee andere lopende processen. Eén daarvan is het humanitaire proces: De zogenaamde tripartiete groep van de Afrikaanse Unie, de VN en de Liga van Arabische Staten heeft in februari een voorstel gedaan voor humanitaire toegang tot de door oorlog getroffen bevolkingsgroepen. Dit werd door SPLM-Noord geaccepteerd. Er was een lange reeks onderhandelingen tussen het tripartiete land en de regering van Soedan, resulterend in een memorandum van overeenstemming dat op 4 augustus [2012] werd ondertekend om humanitaire toegang mogelijk te maken. De implementatie van dat MOU heeft nog niet plaatsgevonden.
Het andere probleem zijn de politieke onderhandelingen. Het AU-panel is er niet in geslaagd bilaterale gesprekken tot stand te brengen tussen de SPLM-N en de regering van Soedan, en het belangrijkste knelpunt is de erkenning van de SPLM-N. De SPLM-N-delegatie benadrukt dat haar bestaan als legitieme en legale politieke partij in [Noord] Soedan moet worden erkend als voorwaarde voor het starten van serieuze gesprekken. De regering van Soedan neemt het standpunt in dat zij de SPLM-N niet erkent, omdat alleen al de titel aangeeft dat deze een sector is van een bredere organisatie, namelijk de regerende partij van Zuid-Soedan. De gesprekken over deze kwestie zijn dus vastgelopen en de vereiste om vooruitgang te boeken is nu dat het AU-panel zich met beide zal blijven bezighouden en een middenweg zal blijven zoeken.
Wat zal het effect zijn van hernieuwde exporten op de economieën van Soedan en Zuid-Soedan, en op de mondiale olievoorziening, nu de Soedanese olie-export sinds afgelopen winter is stopgezet?
Het onmiddellijke effect is dat de olieproductie en -export zo snel als technisch haalbaar zal worden hervat, en dat het vertrouwen in de economieën van zowel Soedan als Zuid-Soedan zal toenemen. Hun macro-economische situatie zal verbeteren. De oliemaatschappijen geven aan dat het grootste deel van de infrastructuur, vooral de grote pijpleiding, in stand is gehouden, zodat de productie en export binnen enkele weken kunnen worden hervat. De tweede pijpleiding, afkomstig uit de Unity-olievelden, werd echter tijdens gevechten in april ernstig beschadigd en zal enkele maanden buiten gebruik zijn. We kunnen dus verwachten dat ongeveer 70 procent van de olieproductie in Zuid-Soedan snel zal worden hervat en de rest in de loop van 2013. Ook het kleinere niveau van de olieproductie in Noord-Soedan, vrijwel geheel voor binnenlands gebruik, zal binnenkort weer op het niveau van vóór het conflict liggen.
Hoe heeft China, een land met grote oliebelangen in Soedan en Zuid-Soedan, bijgedragen aan het faciliteren van een oplossing voor het conflict tussen beide partijen?
China heeft ten aanzien van beide partijen een heel eenvoudig standpunt ingenomen, namelijk dat het de olieproductie en -export zo snel mogelijk wil hervatten via een eerlijke overeenkomst, en het heeft er bij beide partijen op aangedrongen om serieus te onderhandelen onder begeleiding van de Afrikaanse Unie. . Het heeft geen interesse getoond in een andere oplossing dan het benutten van de bestaande infrastructuur, die voor dit doel door de Chinezen is aangelegd. Het heeft dus een rustige, maar zeer consistente en krachtige rol gespeeld.
(Raad voor Buitenlandse Betrekkingen)
