De Chinese staatskrant People's Daily staat bekend om zijn politieke correctheid en niet om zijn gevoel voor humor.
Dus toen er deze week een rapport opdook dat de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-Un was uitgeroepen tot de ‘Sexiest Man Alive’ van 2012, juichte de zelfbenoemde spreekbuis van de Chinese Communistische Partij haar Koreaanse kameraad op haar website toe – alleen dit ‘nieuws’ kwam van de satirische Amerikaanse website The Onion.
China is de belangrijkste bondgenoot en hulpverlener van Noord-Korea. Iets vleiends over Kim melden moet als politiek correct zijn beschouwd. De redactie van de website heeft zelfs een fotogalerij bij het rapport gemaakt, met dia's van Kim die op een paard rijdt, troepen inspecteert en wordt geknuffeld door vrouwelijke soldaten.
Hoewel het item de doorgaans bezadigde pagina's van de website opfleurde, leidde het tot een golf van gegniffel toen internationale media de Chinese staatsmedia belachelijk maakten omdat ze voor de gek waren gehouden door een neprapport van een bekende leverancier van onconventionele humor en satire.
Lees: Ui: We hebben de Chinese overheid zojuist voor de gek gehouden!
Was de alwetende People's Daily echt zo goedgelovig of was het het werk van een ondeugende insider met een voorliefde voor satire?
Woensdag benadrukte een vrouw die ons telefoontje op het kantoor van de website in Peking beantwoordde dat het “onmogelijk was dat de People's Daily uit onbetrouwbare media zou citeren – we verifiëren ons nieuws en onze bronnen.”
De vrouw, die weigerde zich te identificeren, zei dat het verhaal en de foto's een dag nadat ze waren geplaatst, waren verwijderd.
Maar het kwaad was al geschied en The Onion genoot van de publiciteit.
“Bezoek alstublieft onze vrienden van de People's Daily in China, een trotse communistische dochteronderneming van The Onion”, staat in de verklaring. “Voorbeeldreportage, kameraden.”
Chinese microbloggers konden het niet laten om ook mee te doen.
“De wereld werd voor de gek gehouden door de People’s Daily, omdat geen enkele Chinees deze krant gelooft”, schreef @Hai_Dao_Wu_Bian.
Dus de Chinezen hebben gevoel voor humor?
Christopher Rea, die een boek schrijft over de culturele geschiedenis van humor in het moderne China, zegt dat de Chinezen ‘een robuust gevoel hebben voor het kluchtige en het absurde, en een scherp besef hebben van het zien hoe de machthebbers het verprutsen.’
Rea, een wetenschapper aan het Australian Centre on China in the World, zegt dat “het Chinese gevoel voor humor hetzelfde spectrum bestrijkt als elders.”
Linda Jaivin, een ervaren China-watcher en co-auteur van ‘New Ghosts Old Dreams’, een boek over Chinese literatuur en cultuur, zei dat het gevoel voor humor van de Pekingse bevolking vaak ‘zeer actueel, politiek en satirisch’ is.
Toen begin vorig jaar plotseling een gigantisch standbeeld van Confucius verscheen op het Tiananmen-plein, niet ver van Mao's iconische portret, kwispelden de tongen over wat het allemaal politiek betekende: was Confucius terug om Mao te verdrijven als de spirituele leider van China?
Het standbeeld werd een paar weken later net zo abrupt van het plein verplaatst, wat sommigen in politieke kringen ertoe aanzette de grap te maken dat de vereerde wijze, afkomstig uit het landelijke Shandong, was opgepakt omdat hij geen verblijfsvergunning in Peking had.
Richard Hornik
Eeuwenlang was politieke satire een hoofdbestanddeel van veel Chinese humor, en dat blijft zo tijdens het communistische tijdperk.
In de jaren tachtig, toen de eerste tekenen van officiële corruptie in verband met economische hervormingen begonnen te verschijnen, brachten humoristen op slimme wijze deuntjes als deze:
"Ik ben een grote ambtenaar, dus ik eet en drink, eet en drink..."
"Het is tenslotte niet mijn geld dat we uitgeven, dus eet en wees vrolijk en laten we een bal hebben!"
Tegenwoordig nemen Chinese schrijvers, kunstenaars, cartoonisten, komieken en internetgebruikers hun toevlucht tot humor en satire om sociale verschijnselen, gebeurtenissen en incidenten te bespotten, in twijfel te trekken, uit te dagen en te documenteren.
“Veel Chinese humor is gebaseerd op woordspelingen en dat is waarschijnlijk altijd zo geweest”, zegt Jaivin, die vloeiend Chinees spreekt. “De Chinese taal is uitzonderlijk rijk aan homoniemen en rijp voor woordspelingen.”
Een groot deel ervan kan bij de vertaling verloren gaan, maar sommige overstijgen alle taalkundige grenzen.
Toen sommige inwoners van Beijing het nieuwe, door Koolhaus ontworpen kantorencomplex van CCTV, China's belangrijkste televisienetwerk, de bijnaam 'da kucha' (de Grote Onderbroek) gaven vanwege de gelijkenis met ondergoed, probeerde de regering het een aardiger klinkende naam te geven.
“Dus probeerden ze 'zhichuang' – Venster op Kennis,” herinnert Jaivin zich. "Aanstekelijk maar erger, want zoals de Beijing-funsters in ongeveer een microseconde uitwerkten, is het ook een homoniem voor aambei."
Het Chinese gevoel voor humor is ook mondialer geworden, zei Rea, daarbij verwijzend naar het “E'gao-fenomeen” van spoofing en parodie op internet dat in 2005 begon en nog steeds populair is, vooral onder technisch onderlegde jongeren.
“Het is sterk gebaseerd op internationale invloeden, tot aan de beelden, geluiden en teksten die worden gebruikt in videomash-ups”, zei hij.
Dus als Chinese humor zo robuust is, waarom werden de redacteuren van de People's Daily dan bedrogen?
“Misschien omdat veel Chinese redacteuren en journalisten geen goede kennis hebben van de journalistiek en het Engels, zodat ze het moeilijk vinden om satire te herkennen”, opperde een afgestudeerde student journalistiek in Peking. “Misschien omdat er zoveel nepnieuws is en ze niet in staat zijn om echt nieuws van nep te onderscheiden.”
Rea gaf de schuld aan “het alomtegenwoordige plagiaat van buitenlandse nieuwskanalen in de Chinese officiële nieuwsmedia, gecombineerd met slechte kwaliteitscontrole of feitencontrole.”
Valt hier een serieuze les uit te trekken?
“De belangrijkste les die alle journalisten – en niet alleen Chinezen – hieruit zouden moeten trekken, is dat alle informatie moet worden geverifieerd voordat deze wordt gepubliceerd”, zegt Richard Hornik, docent journalistiek aan de Stony Brook University, die ooit China voor Time Magazine behandelde. .
“Aangezien nieuwe media zoals Weibo, Facebook en Twitter ons allemaal tot uitgevers hebben gemaakt in het digitale tijdperk, moeten alle verantwoordelijke burgers informatie verifiëren voordat ze deze publiceren, doorsturen, ‘liken’ of retweeten.”
Hoe beschaamd moet het Volksdagblad zijn?
“Extreem,” grapte Jaivin. “Dat gezegd hebbende, hoop ik dat niemand hierdoor naar een werkkamp wordt gestuurd.”
