Terrorystyczne spiski Republiki Islamskiej mogą dziś wydawać się nieudolne, ale co będzie jutro?
Irańsko-amerykański sprzedawca używanych samochodów przyznał się w tym miesiącu do spisku z irańskimi agentami mającego na celu zamordowanie ambasadora Arabii Saudyjskiej w Stanach Zjednoczonych. Wydawałoby się, że przyznanie się Mansoura Arbabsiara do winy oznacza koniec tej historii, ale tak naprawdę rodzi więcej pytań niż odpowiedzi.
Fakty nigdy nie były przedmiotem sporu. Urzędnicy amerykańscy dowiedzieli się o spisku wcześnie i zbudowali hermetyczną sprawę. Zabójca, którego Arbabsiar próbował zatrudnić, był w rzeczywistości informatorem DEA. Po aresztowaniu Arbabsiar przyznał się. Następnie na polecenie organów ścigania zadzwonił do swojego kuzyna i opiekuna Sił Quds, Gholama Shakuriego. Podsłuchując agentów, Shakuri nalegał, aby Arbabsiar kontynuował spisek. „Po prostu zrób to szybko. Jest późno."
Ale dlaczego Siły Quds, które zyskały reputację sprawności operacyjnej nawet wśród swoich wrogów, tak bardzo chciały posunąć się do przodu z ewidentnie wadliwą operacją? Arbabsiar wydaje się być słabą postacią, która „chce być ważna”, jak stwierdził psychiatra zatrudniony przez rząd. W spisek wciągnął go jego kuzyn, generał Sił Quds, ramienia Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej odpowiedzialnego za operacje zewnętrzne. Zatem prawdziwe pytanie brzmi: co myślała siła Quds?
Według dyrektora wywiadu narodowego Jamesa Clappera spisek „pokazuje, że niektórzy irańscy urzędnicy – prawdopodobnie w tym najwyższy przywódca Ali Chamenei – zmienili swoje kalkulacje i są teraz bardziej skłonni do przeprowadzenia ataku w Stanach Zjednoczonych w odpowiedzi na rzeczywiste lub rzekome działania USA które zagrażają reżimowi.”
Urzędnicy wywiadu uważają, że ten nowy rachunek sięga stycznia 2010 r., kiedy siły Quds zdecydowały, że wraz z Hezbollahem, ich głównym terrorystycznym pełnomocnikiem, rozpoczną nową kampanię przemocy wymierzoną nie tylko w Izrael, ale także w USA i inne cele na Zachodzie.
W następstwie lipcowego ataku na izraelskich turystów w bułgarskim mieście Burgas zadzwonili do mnie dziennikarze, prosząc o wyjaśnienie logiki ataku. Kończyłem książkę o Hezbollahu – Hezbollah: The Global Footprint of Lebanon's Party of God, która ukaże się w przyszłym roku – ale nadal nie mogłem łatwo umieścić ataku w ustalonym modus operandi Hezbollahu. Im więcej o tym myślałem, tym bardziej byłem zakłopotany. Tak więc, ku konsternacji mojego redaktora, odsunąłem się od klawiatury na wystarczająco długo, aby spotkać się z dyplomatami oraz urzędnikami wywiadu i wojska z kilku krajów, aby spróbować zrozumieć nowy trend ataków szyickich ekstremistów powiązanych z Iranem i jego pełnomocnikami. Oto, co zrozumiałem.
Aby zrozumieć decyzję Iranu podjętą w styczniu 2010 r. o zaangażowaniu się w nową kampanię przemocy, należy cofnąć się do zabójstwa w lutym 2008 r. mistrza terrorystycznego Hezbollahu Imada Mughniyeha, rzekomo odpowiedzialnego za zamach bombowy na koszary amerykańskiej piechoty morskiej w Bejrucie w 1984 r., porwanie samolotu TWA Flight 1985 i liczne inne ataki. Po śmierci Mughniyeha w Damaszku przywódca Hezbollahu Hassan Nasrallah wezwał do „otwartej wojny” z Izraelem. „Krew Imada Mughniyeha sprawi, że [Izrael] wycofa się z istnienia” – ślubował Nasrallah.
W ciągu kilku tygodni Hezbollah podejmie próbę realizacji pierwszego z kilku nieudanych i udaremnionych spisków – serii jednoczesnych zamachów bombowych na samochody wokół ambasad Izraela i USA, porwanie ambasadora Izraela i wysadzenie wieży radarowej w Baku w Azerbejdżanie – mających na celu naprawienie w związku z groźbą Nasrallaha. Kilka dodatkowych spisków zostało udaremnionych, co skłoniło Siły Quds do współpracy z Hezbollahem i zapewnienia szerokiego wsparcia logistycznego dla zamachu bombowego na dużą skalę w Turcji jesienią 2009 r. Władze tureckie udaremniły spisek, w ramach którego Hezbollah i irańscy agenci udający turystów zamierzali zaatakować Izrael i Izrael prawdopodobnie cele amerykańskie i lokalne żydowskie. Według jednej relacji komórka dowodzona przez Abbasa Hosseina Zakra chciała zaatakować izraelskich turystów, izraelskie statki lub samoloty albo synagogi w Turcji. Turecka policja aresztowała agentów Hezbollahu, którzy według doniesień przemycili do kraju bombę samochodową z Syrii, podczas gdy agenci Sił Quds opuścili kraj udając turystów.
Udaremniony atak w Turcji był przełomowym wydarzeniem dla planistów operacyjnych Hezbollahu i jego irańskich sponsorów. Według urzędników izraelskiego wywiadu w ciągu ubiegłych dwóch lat Hezbollah i siły Quds toczyły się obwinianie, gdy obie strony wytykały sobie palce za nieudane operacje. Tymczasem pod koniec 2009 roku Iran był coraz bardziej zainteresowany wykorzystaniem Hezbollahu do zwalczania zagrożeń dla jego rodzącego się programu nuklearnego. Republika Islamska potrzebowała egzekutora: wadliwie działające komponenty zniszczyły irańskie wirówki, funkcjonariusze IRGC zbiegli, a w styczniu 2010 roku bomba zabiła irańskiego profesora fizyki Masouda Ali Mohammadiego przed jego domem w Teheranie.
Irańscy urzędnicy byli wściekli z powodu śmierci Mohammadiego i po jej następstwie doszli do dwóch wniosków: Po pierwsze, Hezbollah musiał ożywić swoje zdolności operacyjne. Po drugie, IRGC nie będzie już działać wyłącznie jako logistycy wspierający zabójców Hezbollahu – będzie teraz wysyłać agentów Sił Quds do przeprowadzenia ataku terrorystycznego za granicą.
Iran był w stanie powiedzieć Hezbollahowi, gdzie będzie to objęte planami Iranu. W lutym Clapper scharakteryzował stosunki między Hezbollahem a Iranem jako „układ partnerski, w którym Irańczycy są głównym partnerem”. To „strategiczne partnerstwo”, jak to ujął dyrektor Narodowego Centrum Zwalczania Terroryzmu Matthew Olson, jest produktem długiej ewolucji, która rozpoczęła się w latach 1980. XX wieku, kiedy Hezbollah był jedynie zastępcą Iranu.
Zgodnie z instrukcjami Iranu międzynarodowe skrzydło terrorystyczne Hezbollahu, Islamska Organizacja Dżihad (IJO), przeszło masową reorganizację operacyjną. Z elity wojskowego skrzydła Hezbollahu rekrutowano nowych agentów do celów wywiadowczych i szkolenia operacyjnego, podczas gdy obecni agenci IJO zostali przeniesieni na nowe stanowiska. Jednocześnie IJO zainwestowało w rozwój zdolności i rzemiosła, które zamarły po tym, jak grupa zdecydowała się powstrzymać większość operacji zagranicznych, starając się trzymać z dala od celownika wojny z terroryzmem po 9 września .
W ramach zmian w IJO Hezbollah przeprowadził szczegółowe rozmowy z irańskimi urzędnikami, aby określić rolę Hezbollahu w szerszym planie Iranu dotyczącym skoordynowanej wojny cieni wymierzonej w interesy izraelskiego, amerykańskiego, brytyjskiego i arabskiego państwa Zatoki Perskiej. Ustalony przez nich plan obejmował operacje mające na celu osiągnięcie kilku różnych celów, w tym zemstę za zabójstwo Mughniyeha, odwet za ataki na irański program nuklearny i przekonanie mocarstw zachodnich, że atak na Iran doprowadzi do asymetrycznych ataków terrorystycznych na całym świecie.
W tym celu irańscy decydenci zdecydowali się na kampanię przemocy opartą na trzech ogólnych celach: izraelscy turyści, formalne cele rządowe (dyplomaci, emerytowani urzędnicy) oraz cele szeroko reprezentowane przez Izrael lub społeczność żydowską (przywódcy społeczności, czołowe izraelskie firmy) . Przydzieliła Hezbollahowi zadanie wybrania izraelskich turystów – miękkiego celu – i przekazała Siłom Quds odpowiedzialność za operacje wymierzone w interesy Izraela, Ameryki, Wielkiej Brytanii lub państw Zatoki Perskiej. Ta ostatnia operacja miałaby zostać przeprowadzona przez Jednostkę 400, nowy oddział specjalnych operacji zewnętrznych Sił Quds.
Błysk operacyjny, który nastąpił, jest obecnie dobrze znany. Operacje Hezbollahu obejmowały działki w Bułgarii, Tajlandii, Republice Południowej Afryki i na Cyprze. W międzyczasie agenci Sił Quds pracowali w Indiach, Gruzji, Tajlandii, Azerbejdżanie, Pakistanie, Kenii i – za pośrednictwem Mansoura Arbabsiara – w Stanach Zjednoczonych. Teheran desperacko pragnął wdrożyć swoją nową strategię i dokonać zemsty za tajne ataki na swój program nuklearny, więc siły Quds zamieniły prędkość na handel i zebrały to, co zasiały. W niektórych przypadkach irańscy agenci stosowali śmieszne zabezpieczenia operacyjne; w innych agenci, jak Arbabsiar, byli szaleni.
Ale groźby były wystarczająco realne. W czerwcu ubiegłego roku Jonathan Evans, dyrektor generalny brytyjskiej agencji wywiadowczej MI5, zauważył, że spisek mający na celu zamordowanie wysłannika Arabii Saudyjskiej w Waszyngtonie „prowadzi prosto do irańskiego przywództwa”.
Siły Quds z pewnością podniosą się po niechlujstwie operacyjnym, a irańscy przywódcy wydają się zaangażowani w politykę wycelowania w interesy Zachodu. Przyznanie się Arbabsiara do winy kończy jeden rozdział cienia wojny Iranu z Zachodem, ale władze muszą zachować czujność w obliczu przyszłych spisków.
(Polityka zagraniczna)
