Był rok 1988 i dosłownie „wspaniała” Wystawa Sulejmana Wspaniałego podróżowała po świecie. Sułtan Sulejman w naszej historii nazywany jest „Kanuni”. Sułtan Süleyman, dawca prawa, twórca prawa Süleyman. Choć cały świat nadał mu imię Sulejman Wspaniały, w naszej historii i w naszych umysłach został on zdegradowany do rangi jedynie prawodawcy.
Pewien felietonista przypisuje tę redukcję tureckiej cesze genetycznej opozycji. A może jest to dziedziczna dezaprobata sukcesu… Kochamy przegranych; zwycięzcy nie kochamy aż tak bardzo… Sułtan, którego wychwalał i wywyższał cały świat, może być dla nas jedynie „prawodawcą”…
Wystawa Sulejmana Wspaniałego podróżowała po świecie, a kiedy nadszedł czas jej prezentacji w Wielkiej Brytanii, ówczesna turecka pierwsza dama została zaproszona do Londynu na jej otwarcie.
Ta pierwsza dama nie mówiła ani słowa po angielsku, ale jakimś cudem miała wygłosić przemówienie po angielsku. Została także przedstawiona w programie jako „absolwentka Nişantaşı College”, gdy takiej szkoły nie było. Najbliżej było Liceum Żeńskie Nişantaşı, ale ona też tej szkoły nie ukończyła. Musiała być wyrzutkiem. Czasami nasze umiejętności dokuczania urzędnikom i członkom ich rodzin osiągają niebezpieczny poziom. Musimy pamiętać, że nie każde społeczeństwo da się oszukać tak łatwo jak nasze. Orientalny spryt nie wykracza poza przygraniczne miasto Edirne.
W każdym razie tej pani, która nie mówiła ani słowa po angielsku, podano tekst w języku angielskim z napisanym obok przewodnikiem po tureckiej wymowie. Chciała pokazać, że zna angielski. Jedna minuta. Miała przeczytać tekst według przewodnika, tak naprawdę go nie rozumiejąc.
Wiesz, jak dobrze Turcy radzą sobie z angielską wymową. Liczba „trzy” zawsze staje się „drzewem” na podwórku. Pułkownik ma „l”, a nie „r” lub „mówi” nie ma niemego „y”. Ponadto „w” i „v” są takie same dla Turków. Obydwa wymawia się tym samym „leniwym tureckim v”, jak mawiał jeden z nauczycieli.
Na otwarciu byli także książę Karol i księżna Diana. Kiedy pierwsza dama zabrała głos i zaczęła czytać tekst, z uporem wymawiała „prawodawca” jako „twórca miłości”.
Reszta jej angielskiego była bardzo zła, ale na początku przeszło niezauważone. Potem dało się słyszeć chichoty. Potem rozległ się śmiech dookoła. Para królewska nie podtrzymała swojego stanowiska, choć na twarzy księżnej Diany gościł uśmiech. W rzeczywistości tekst napisała głupia biurokratka, której angielski był tylko nieznacznie lepszy od jej.
Próbowała wyjaśnić dostojnej publiczności, skąd wzięła się nazwa „kanuni”, ale księżna Diana nie mogła już powstrzymać chichotu, gdy powiedziała: „Był największym twórcą miłości swoich czasów”.
Mówiono też, że ta pierwsza dama, próbując wyjaśnić znaczenie handlu granicznego dla Turcji, wspomniała o „statkach” zamiast o „owcach” na granicy syryjskiej. (Syria? Handel graniczny? 1988? Konieczność wyjaśnienia? Czy nie uczymy się z historii?) W każdym razie ponownie doniesiono, że księżna Diana również się śmiała, gdy statki przepływały tam i z powrotem przez suchą, śródlądową granicę między Syrią a Turcją .
Cóż, uprawianie miłości nie jest całkowicie wyrwane z kontekstu, ponieważ wspaniały sułtan także uprawiał miłość, a także stanowił prawa.
Can Dündar napisał w swoim czwartkowym felietonie, że kreacja sułtana Sulejmana w popularnej telenoweli „Muhteşem Yüzyıl” (Wspaniałe stulecie) jako sułtana, który całował, pił i spał z kobietami, uznano za obrazę. „Czy sułtan nie całował, nie pił i nie spał?” – pyta Dündar.
Najwyraźniej w przekonaniu niektórych biurokratów nie. Zdobywca, wojownik, twardy, silny człowiek lepiej pasuje do wizerunku idealnego władcy. Niepohamowana miłość sułtana Sulejmana do żony Hürrem Sultan – pierwotnie Roksalany, niewolnicy z Ukrainy – jest w jakiś sposób nie do przyjęcia; władca będący pod takim wpływem kobiety po prostu nie jest prawidłowo trawiony w niektórych tureckich męskich żołądkach.
Ale przyczyną tak dużej popularności tego serialu telewizyjnego może być to, że ludzie lubią oglądać słabości potężnego sułtana.
A może też każdy Turek ma w sercu tajemniczą Roksalaną… A każda Turczynka ma sekretne pragnienie bycia „Roxalaną” dla swojego pana…
(HDN)
