Wrócił. Od czasu, gdy w zeszłym roku zmuszony był do ustąpienia ze stanowiska premiera Włoch, zachowywał stosunkowo dyskrecję, Silvio Berlusconi, zły chłopiec włoskiej polityki, zdecydował się po raz czwarty kandydować jako kandydat centroprawicy na premiera w długo oczekiwanych wyborach parlamentarnych prawdopodobnie odbędzie się w lutym.
Włochy potrzebują powrotu Berlusconiego, tak jak dziury w głowie. Dręczony skandalami Berlusconi, niedawno skazany na cztery lata więzienia za oszustwa podatkowe, ale mający talent do skutecznego odwoływania się od swoich przekonań, uosabia dysfunkcyjny charakter włoskiej polityki, ze zdyskredytowanymi przywódcami i niestabilnymi rządami.
Czytaj więcej: Czy kryzys w strefie euro już prawie się skończył?
Mniej więcej przez ostatni rok Mario Monti, szanowany technokratyczny premier Włoch, odwracał uwagę od tych niedociągnięć, przywracając wiarygodność włoskiemu kształtowaniu polityki. Problem w tym, że Monti, który przejął władzę od Berlusconiego w listopadzie 2011 roku w obliczu kryzysu na rynku obligacji, aby rządzić, zawsze był zależny od parlamentarnego wsparcia Partii Wolności (PdL) Berlusconiego.
Nie ma już poparcia PdL i twierdzi, że złoży rezygnację po przyjęciu przyszłorocznego budżetu. Co dalej z Włochami i czy nadchodzi „wyprzedaż Berlusconiego” na rynku obligacji?
Trzeba przyznać, że powrót Berlusconiego nie jest całkowicie nieoczekiwany i wynika raczej z implozji i dramatycznej utraty poparcia dla PdL (nie wspominając o jej uzależnieniu od Berlusconiego w zakresie większości jej finansów) niż z czegokolwiek innego.
Czytaj więcej: Niechętny przywódca strefy euro
Prawdziwe pytanie brzmi zatem, czy inwestorzy nie popadli w zbytnie samozadowolenie z Włoch, oczekując, że ciągłość polityki pod rządami następnego rządu – w którym może jeszcze znajdować się Monti – będzie mniej więcej pewna. Podejrzewam, że w pewnym stopniu tak i obecnie wpatrują się w niepewną perspektywę krajobrazu politycznego we Włoszech po upadku Montiego.
Na szczęście dla Włoch program skupu obligacji Europejskiego Banku Centralnego (EBC) stanowi potężną przeciwwagę dla obaw związanych z włoską polityką. Gdyby partia Berlusconiego wycofała swoje poparcie dla rządu Montiego, zanim prezes EBC Mario Draghi obiecał pod koniec lipca „zrobić wszystko, co konieczne”, aby uratować strefę euro, rentowność Włoch już by gwałtownie wzrosła.
Nie oznacza to, że w nadchodzących dniach i tygodniach inwestorzy nie zaczną ponownie wyceniać ryzyka kredytowego Włoch. Sugeruje raczej, że możliwości ostrej i nieuporządkowanej wyprzedaży na wzór tej, jakiej doświadczyły Włochy w listopadzie 2011 r., są dość ograniczone.
Mimo to decyzja Montiego o ustąpieniu ze stanowiska premiera po zatwierdzeniu przez parlament budżetu na 2013 rok stanowi pierwszy poważny test dla włoskiego rynku obligacji od czasu, gdy pod koniec lipca rozpoczął się wzrost zadłużenia Włoch napędzany przez EBC. W ciągu ostatnich kilku miesięcy uwaga rynków skupiała się głównie na Hiszpanii. Obecnie uwaga rynków skupia się na Włoszech.
Najważniejszym priorytetem dla włoskich decydentów jest utrzymanie zaufania do ogromnego długu publicznego kraju, największego w strefie euro w wartościach bezwzględnych i drugiego co do wielkości pod względem udziału w PKB po Grecji. Z tego powodu nadchodzące aukcje obligacji rządowych Włoch będą analizowane pod kątem wszelkich oznak utraty zaufania inwestorów do włoskiego długu – zwłaszcza że zagraniczni nabywcy włoskiego długu są już nieliczni.
Być może najbardziej charakterystycznym punktem najnowszych wydarzeń we Włoszech jest to, że inwestorzy powinni zacząć zwracać większą uwagę na ryzyko specyficzne lub specyficzne dla kraju. To, że EBC jest gotowy do zdecydowanej interwencji na rynkach obligacji Włoch i Hiszpanii, nie oznacza, że zajęto się podstawowymi problemami odpowiednio trzeciej i czwartej co do wielkości gospodarki strefy euro.
Rzeczywiście, zupełnie odwrotnie. Włochy pozostają pogrążone w recesji i obecnie stoją w obliczu tygodni niepewności politycznej, w czasie, gdy najmniej ich na to stać.
*Dr Nicholas Spiro jest dyrektorem zarządzającym Spiro Sovereign Strategy z siedzibą w Londynie, niszowej firmy konsultingowej specjalizującej się w ryzyku kredytowym państwa. Dr Spiro doradza klientom prywatnym i instytucjonalnym w zakresie jakościowych aspektów ryzyka suwerennego, ze szczególnym uwzględnieniem Europy.
(CNN Międzynarodowy)
