Ele evita revelar seu mundo interior ao longo de sua vida. NabokovAs cartas de são importantes como fontes de primeira mão que abrem a cortina e nos permitem conhecer as pessoas por trás das ficções enigmáticas...
Edebî tür olarak mektupla, özel mektuplar arasında fark var: İlki zaten basılmak üzere yazılmış; diğerindeyse böyle bir gaye söz konusu değil. Ama özel mektuplar da, ünlü bir edebiyatçının elinden çıkmışsa şayet, geralmente bir edebi güzellik taşıyor yazarın ölümünden sonra arşiv değeri kazanıyor; o biyografik çalışma yapmak isteyenler e söz konusu edebî kişiliği daha yakından tanımak isteyenler için, paha biçilmez bir kaynak niteliğinde oluyor. Sevgili yazarım Nabokov'un mektupları için de aynı şey geçerli tabii.
Nabokov, romanlarında ve öykülerinde her zaman, yarattığı karakterlerle okuru arasına belli bir mesafe koymuş, bu mesafe marifetiyle, kendi iç dünyasını sergilemekten özenle sakınmış bir yazar. Yaşamı boyunca kamusal imajını dikkatle oluşturmuş, gazete ve dergi mülakatlarında soruları yazılı olarak cevaplamayı tercih etmiş, mülakatların son halini basılmadan önce görüp gerekli düzeltmeleri yapmakta ısrarcı olmuş; Katıldığı television programlarında, önceden hazırladığı notları kahve fincanlarının, vazoların ardına saklamaya gayret etmiş. Oluşturduğu gizemli e oyunbaz yazar portresi, bir noktadan sonra onun gerçek kişiliğini, müstehzilik perdesinin gerisindeki asıl fikirlerini ayırt etmeyi zorlaştırmış. Nabokov'un mektupları, perdeyi aralayan, muammalı kurguların gerisindeki insanla tanışmamızı sağlayan ilk elden kaynaklar olarak önemli.
Yukarıdaki kitaplardan ilkini, yani 1940-1977 arası mektuplardan seçmeleri yakın zaman önce okudum. Açıklayıcı notlarıyla birlikte toplam 624 sayfalık bir kitap. Véra e Dmitri Nabokov tarafından seçilmiş mektupların bazılarının aslı İngilizce; bazıları ise Rusçadan çevrilerek kitaba konmuş. Mektupların çoğu bizzat Nabokov tarafından, bazıları da onun adına eşi Véra tarafından yazılmış. Véra’nın yazıp gönderdiği mektuplar, esasen yayıncılara e Nabokov’dan bilgi, mülakat, imzalı kitap ya da fotoğraf talep edenlere vs. Bazen, Nabokov’un yoğun işlerinden başını kaldıramadığı zamanlarda, yakın dostlarına kocası yerine Véra’nın cevap verdiği de olmuş. Véra, Nabokov'un her şeyiydi zaten: Özel şoförü (Nabokov araba kullanamazdı), metinlerini temize çeken kişi (Nabokov daktilo kullanmayı hiç öğrenmedi), sekreteri (kocasının dikte ettiği edebi metinleri ve mektupları yazardı), eserlerinin i lk okuru ve eleştirmeni (edebi hususlarda, başkalarının dile getiremeyeceği sözler söylemek, uyarılarda bulunmak, Véra'nın ayrıcalığıydı). Çocukları Dmitri (opera sanatçısı, otomobil yarışçısı, playboy e babasının başlıca çevirmeni olan ilginç bir figür), Rusça mektupların İngilizceye çevrilmesini üstlenmiş.
Giriş yazısına göre, Vladimir Nabokov'un yazışmalarının küçük bir bölümünü oluşturan bu mektuplar, edebiyatçının şu veçhelerini ortaya koyacak şekilde seçilmiş:
1. A evolução de Nabokov como escritor e a sua compreensão do processo criativo
2. escola acadêmica
3. paixões: entomologia e xadrez
4. hayatının bazı önemli detalhe
5. relações familiares
6. sanatsal e kişisel ahlakı
7. O humor e a originalidade que ele exibe em tudo, desde uma lista de compras até cartas importantes sobre família ou assuntos artísticos.
1940, família Nabokov SS Champlain gemisiyle Amerika'ya göç ettiği yıl; 1977 ise Nabokov'un ölüm yılı. Dolayısıyla bu mektuplar, Nabokov’un Amerika macerasından e hayatının son dönemini geçirdiği İsviçre’den instantaneamente sunuyor. Yazarın yayınevi temsilcileriyle ve dergi editörleriyle diyalogları arasında, zaman perspektifi içinde, Lolita’nın sorunlu yayın süreci ve Olympia Press’in yöneticisi Girodias’la yaşanan sorunlar ön plana çıkıyor. Depois de criar um tema bastante dikkat, “yetkili biyograf” é um recurso básico, beklentilerle çok uyumsuz bir eser ortaya koyan Andrew Field'la Nabokov arasındaki, giderek bozulan ilişki. Romanların çevirilerinde çıkan sorunlar, Nabokov’un çeviri sürecine müdahaleleri dikkat çekiyor. Kadın yazarlara karşı önyargılı olduğunu belirten üstadın, çeviri alanında da cinsiyetçi bir alay ortaya koyduğunu görüyoruz: Rus Edebiyatı Dersleri’nde kıyasıya eleştirdiği Garnett’ın çevirilerini, bir mektubunda “Constance Garnet t’ın kuru boku” diye anıyor. Dar (The Gift) mencionando que queria que seu romance fosse traduzido para o inglês, “İngilizceyi Rusçadan daha iyi bir adama ihtiyacım var – bir adam, kadın değil. Çevirmenler hususunda eşcinselim açıkçası,” diyor. Kendi eserleri hakkındaki görüşlerini okuyoruz; Karanlikta Kahkaha quem conhecemos pelo nome Câmara escura'dan “en kötü romanlarımdan biri” diye bahsettiğini görüyoruz. Kimi yazar e şairlere yönelik küçümseyici sözleri de, mas mektupların satırlarında yerini também: “Bay T. S. Eliot, Bay Thomas Mann gibi koca üçkâğıtçılar”… “mide bulandırıcı, tamamen ikinci sınıf Bay Pound”… “Saul Bellow, sefil bir vas atlık”… “Mann , Galsworthy, Faulkner, Tagore e Sartre'ın 'büyük hüner sahipleri' olduğunu söyleyerek öğrencileri yanlış yönlendirmeyi sürdürmek niye?”
Véra’nın elinden yazılmış bir mektupta, Nabokov’un kütüphaneci Elsie Torres’a yanıtı yer aliyor. Edebi varlığının Rus edebiyatına mı, Amerikan edebiyatına mı dahil edilmesi gerektiği hep tartışılan yazar, eserlerinin hangi raflarda yer alacağını tercih etme noktasında, tercihini Amerikan Edebiyatı kısmından yana koyuyor : En iyi eserlerini İngilizce olarak yazdığı için.
É agradável observar o senso de humor único de Nabokov nestas cartas: Resumo do escritor Dergisinden Kirk Polking, em um “yazarın toplumsal sorumluluğu” başlıklı um yazı için, 2000 kelime karşılığında 200 dólares önermiş. Nabokov, 13 de setembro de 1969, tarihli mektubunda Polking’e şu yanıtı iletiyor:
“Caro Sr. Polking,
Minha resposta à sua pergunta: "O autor tem responsabilidade social?"
"NÃO
“Bana em enviado borcunuz var, efendim.”
Vladimir Nabokov
