වසර තුන්දහසකට පෙර, චෞ ආදිපාදවරයා චීනයට දීප්තිමත් ආදර්ශයක් සැපයීය. ගුණධර්මයේ පරමාදර්ශයක් වූ ඔහු, කොන්ෆියුසියස්ට ආභාෂය ලබා දුන් ස්වර්ගයට අනුකූල පාලකයෙකුගේ දර්ශනයක් ප්රකාශ කළ අතර, සභාපති මාඕ විසින් ඉතිරි කරන ලද දෘෂ්ටිවාදාත්මක රික්තය පිරවීමට පැමිණියේය.
"තම ගුණධර්මයෙන් රජය ක්රියාත්මක කරන තැනැත්තා උතුරු ධ්රැවීය තාරකාවකට සමාන කළ හැකි අතර එය එහි ස්ථානය තබා ගන්නා අතර සියලු තාරකා ඒ දෙසට හැරේ" යනුවෙන් කොන්ෆියුසියස් වසර 2,500 කට පෙර ලිවීය.
ඔහු මෙම වචන ලියන විට, ඔහුගේ මනසෙහි චෞහි ආදිපාදවරයා සිටිනු ඇත, බොහෝ විට චීන ඉතිහාසයට මිථ්යාවේ එළිපත්ත තරණය කළ පළමු සැබෑ පුද්ගලයා ඔහු විය හැකිය.
"කොන්ෆියුසියස් ඔහුගේම වචනවලින් මෙසේ පැවසීය: 'අනේ, දේශපාලනයේදී මම ෂෝ ආදිපාදවරයා අනුගමනය කරමි'" යැයි පුරාවිද්යාඥ වැන්ග් ටාඕ පවසයි.
"ඔහු ඊනියා ස්වර්ණමය යුගය හෙවත් චෞ රාජවංශයේ ස්වර්ණමය පාලනය, විශේෂයෙන් චෞ ආදිපාදවරයා යටතේ පැවති පාලනය තුළ යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට බොහෝ උත්සාහ කළ බව මට විශ්වාසයි."
"උපුටා ගැනීම අරඹන්න
චීන ඉතිහාසයේ බොහෝ දුරට, සෑම කෙනෙක්ම නරක ලෙස හැසිරෙන බව පෙනේ”
ක්රි.පූ. 5 වන සියවසේදී යුරෝපයේ සොක්රටීස් සිටි අතර චීනයට කොන්ෆියුසියස් සිටියේය. දාර්ශනිකයන් දෙදෙනාම ආචාර ධර්ම සහ පුද්ගලයා සහ රාජ්යය අතර නිවැරදි සම්බන්ධතාවය ගැන දැඩි ලෙස සිතූහ.
අපි බොහෝ විට කොන්ෆියුසියස් චීන දේශපාලන දර්ශනයේ මුල් ගල ලෙස සිතමු, බොහෝ චීන ජාතිකයන් ද එසේමය. නමුත් ඔහු සියවස් ගණනාවක් පුරා ස්ඵටික වෙමින් පැවති ලෝක දෘෂ්ටියක් යොමු කරමින් සිටියේය.
"කොන්ෆියුසියස් ඇතුළු සෑම කෙනෙක්ම නිතරම කිව්වා: 'චෝ ආදිපාදවරයා මගේ වීරයා, ඔහු ඇත්තටම අත්තිවාරම හැදුවා, විශේෂයෙන්ම චීනයේ සංස්කෘතික පදනම,'" ටාඕ පවසයි.
අපි ඇත්තටම චෞ ආදිපාදවරයා ගැන එතරම් දන්නේ නැහැ.
ඔහු පුද්ගලයෙකුට වඩා පෞරුෂත්ව නිකායක්. නමුත් නිකායේ බීජය සැබෑ ඓතිහාසික චරිතයක් සහ සැබෑ සිදුවීම් තුළ පවතී. ආදිපාදවරයා තම සහෝදරයාට දූෂිත පාලකයෙකු අතුගා දැමීමට උදව් කළ අතර ක්රි.පූ. 11 වන සියවසේදී ෂෝ රාජවංශය සොයා ගත්තේය.
උතුරු චීනයේ දැනටමත් නගර, පොදු වැඩ සහ කාසි තිබුණි. ඒ වන විට අධිරාජ්යයක් නොතිබුණි, නමුත් රාජධානියක් පාලනය කිරීමට පවා කුසලතා සහ සියුම් බව අවශ්ය විය.
ඉතිහාසය මගේ සාක්ෂිකරු වන නිසා
- චීන ඉතිහාසයේ සංඛ්යාලේඛන මගින් අද චීනය ගැන යමක් හෙළි කරන පුද්ගලයින් පිළිබඳ කොටස් 10 කින් යුත් මාලාවක් බීබීසී බීජිං හි හිටපු වාර්තාකාරිනී කැරී ග්රේසි විසින් ඉදිරිපත් කරයි.
- සතියේ සෑම දිනකම BBC රේඩියෝ 4 ඔස්සේ 13:45 BST ට වැඩසටහන් ඇසීමට හැකිය.
- නැතහොත්, BBC iPlayer හි නැවත සවන් දෙන්න.
ඔහුගේ සහෝදරයා මියගිය පසු, ෂෝ ආදිපාදවරයා යුතුකම් පිරුණු රාජ්යාධිකාරයෙකු ලෙස කටයුතු කළ අතර, ඔහුගේ බෑණනුවන් වැඩිවියට පත් වූ විට, ඔහු බලය භාර දුන්නේය.
"ඔහු දැන් හැමෝම වගේ කැමතිම මාමා කෙනෙක් වෙලා. මොකද ඔහුගේ බෑණනුවන්ට බලය පැවරීමේ උදාර ආකාරයෙන් - නිවැරදිව - ඔහු චීනයේ ඉතිහාසය පුරාම යහපත්කමේ පරමාදර්ශයක් බවට පත් වෙලා," බ්රිතාන්ය පුස්තකාලයේ චීන එකතුවේ භාරකරු ෆ්රැන්සිස් වුඩ් පවසයි.
චීන ඉතිහාසයේ බොහෝ විට සෑම කෙනෙක්ම නරක ලෙස හැසිරෙන බව පෙනේ. රීජන්ට් මාමාලා, වැන්දඹු අධිරාජිනියන්, උපභාර්යාවන්, සහෝදරයන්... සියල්ලෝම අවසානයේ වැරදි දේ කරති. අධිරාජ්ය චීනයේ රාජවංශික උච්චාවචනයන් කියවන ස්කිම්, එය පැහැදිලි කළ නොහැකි මරණ, හිස් කපා දැමීම, ළදරුවන් ගෙල සිර කිරීම, සහෝදර සහෝදරියන් ළිංවලට විසි කිරීම, රජවරුන්ට වස දීම, මුළු පවුල්ම මරා දැමීම හෝ අභියෝග කරන්නන්ගේ අවයවයෙන් අවයව ඉරා දැමීම වැනි භයානක ලේ වැගිරීමකි. නමුත් චෞ ආදිපාදවරයා නොවේ.
ඒ නිසා තමයි ඔහු කොන්ෆියුෂියානුවන් අතර එතරම් ජනප්රිය පුද්ගලයෙක් වෙන්නේ. ඔවුන්ගේ දේශපාලන දර්ශනයේ හදවතේ, නීතිරීති හෝ ගිවිසුම් වලට වඩා බොහෝ වැදගත් වන්නේ අවංකකමයි.
"චීන චින්තනයට අනුව, එය ඔබේ පොරොන්දුව ඉටු කිරීමට ඉතා යහපත් දෙයකි," හොංකොං විශ්ව විද්යාලයේ ඉතිහාසඥ ෂුන් ෂෝ පවසයි.
"ඔහුගේ බෑණා රජ වීම ස්වර්ගයෙන් ලැබුණු නියෝගයක්, ඔහු එය කළා."
ස්වර්ගයේ නියෝගය ෂෝ ආදිපාදවරයාගේ ශ්රේෂ්ඨ අදහසයි. පාලකයා යහපත් ආදර්ශයෙන් පාලනය කරයි, එමඟින් දේශය පුරා ගුණධර්ම පතුරුවන අතර, අනෙක් අතට දිව්යමය දේ සමඟ ඔහුගේ සමගිය පෙන්නුම් කරයි.
නමුත් කැරලිකරුවන්ට පිටව යාමේ වගන්තියක් තිබේ. රජු යහපත් ලෙස පාලනය කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, සමගිය විනාශ වන අතර එය යථා තත්ත්වයට පත් කළ හැක්කේ රජු ඉවත් කිරීමෙන් පමණි.
"චීන ඉතිහාසයේ ශ්රේෂ්ඨ දෙයක් නම් මිනිසුන් දෙවියන්ට සමාන වන ආකාරයයි - දෙවිවරුන් සහ මිනිසුන් තරමක් හුවමාරු කර ගත හැකි අතර මිනිසුන් තරමක් අධිමානුෂික වේ. මම හිතන්නේ ෂෝ ආදිපාදවරයා අධිමානුෂික ලෙස යහපත්" යැයි ෆ්රැන්සිස් වුඩ් පවසයි.
ස්වර්ගයේ ආඥාව පිළිබඳ සංකල්පය තුළ පාලකයෙකු යහපත් නම්, ස්වර්ගය සතුටු වන අතර සියල්ල හොඳින් සිදුවනු ඇතැයි යන අදහස අඩංගු වන බව වුඩ් පවසයි. පාලකයෙකු නරක නම්, භූමිකම්පා සහ සියලු ආකාරයේ ස්වාභාවික විපත් හරහා ස්වර්ගය තම අප්රසාදය පෙන්වන අතර පාලකයා පෙරලා දමනු ඇත.
ෂෝහි ආදිපාදවරයාට අධිරාජ්ය චාරිත්ර වාරිත්ර නිර්මාණය කිරීමේ ගෞරවය ද හිමි වේ - චීනය චාරිත්ර වාරිත්ර ජාතියක් බවට පත් කිරීමට උදව් කළ කොන්ෆියුසියස් විසින් මෙම ක්රියාවලිය ශක්තිමත් කරන ලදී. අදටත් පවතින මෙම චාරිත්ර වාරිත්ර බොහෝ විට සමාජයේ හෝ පවුල තුළ කෙනෙකුගේ ස්ථානය ප්රකාශ කරයි.
"කොන්ෆියුෂියානුවාදය විශේෂයෙන් [පුතෙකු තම පියාට කීකරු විය යුතුය, බිරිඳක් තම ස්වාමිපුරුෂයාට කීකරු විය යුතුය යන අදහස් මත ශක්තිමත් වේ," වුඩ් පවසයි.
චෞහි ආදිපාදවරයා
- ක්රි.පූ. 11 වන සියවසේ උපත.
- පුද්ගලික නම ජි ඩෑන්
- චීන ශිෂ්ටාචාරයේ තොටිල්ල ලෙස හැඳින්වෙන - වර්තමානයේ ෂැන්සි පළාතේ කොටසක් වන ප්රදේශය ෂෝ රාජවංශය පාලනය කළේය.
- ආදිපාදවරයා "සිහිනවල දෙවියන්" ලෙසද හැඳින්වේ - පුරාවෘත්තයේ, වැදගත් දෙයක් සිදුවීමට යන විට ඔහු සිහින හරහා මිනිසුන්ට දැනුම් දෙයි.
- ඔහු ක්රි.පූ. 1036 දී බටහිර හෙනාන් පළාතේ වර්තමාන නූතන ලුඕයැං නගරය ආරම්භ කළේය.
"පවුල තුළ චාරිත්ර වාරිත්ර, පිළිවෙළ, ඒ සියල්ල ස්ථාපිත වන්නේ චාරිත්ර වාරිත්ර මගිනි."
අනෙකුත් සියලුම කොන්ෆියුසියානු යුතුකම් ඉටු කිරීම ජීවත්ව සිටින අයගේ මළවුන්ට කළ යුතු යුතුකමයි. මුතුන් මිත්තන් පවුලේ ධූරාවලියේ ඉහළම ස්ථානයේ සිටී.
"චීනයේ මුතුන් මිත්තන්ගේ නමස්කාරය ඉතා වැදගත්, මොකද චීන ජාතිකයන්ට විශේෂ ආගමක් නැහැ, ඔවුන් දෙවියන් වහන්සේව විශ්වාස කරන්නේ නැහැ," වැන්ග් ටාඕ පැහැදිලි කරයි.
"නමුත් ඔවුන් සියලු දෙනාම මුතුන් මිත්තන්ට නමස්කාර කරති. ඔබට සමාජයක ස්ථාපිත වීමට අවශ්ය නම්, ඔබට හොඳ මුතුන් මිත්තෙකු සිටිය යුතුය. ඒ වගේම ඔබට එම මුතුන් මිත්තන් සමඟ හොඳ සම්බන්ධතාවයක් තිබිය යුතුය."
චෞහි ආදිපාදවරයා විශිෂ්ටතම මුතුන් මිත්තෙකි. ඔහු තවත් ආපසු හැරී බැලුවේ චීනයේ පුරාවෘත්තීය මුතුන් මිත්තන් දෙස බව ටාඕ පවසයි, "චීනයේ ජාතිය හෝ සංස්කෘතිය ගොඩනැගීමට එය භාවිතා කළේය".
නමුත් 1949 දී විප්ලවයක් ඇති විය. මුතුන් මිත්තන්ට ගරු කිරීම සහ ඔවුන්ගේ පරිපූර්ණ පාලනයෙන් පාඩම් ඉගෙන ගැනීම වටා ගොඩනැගුණු දේශපාලන සංස්කෘතියක් හිසෙන් ඉවතට හැරුණි.
"දේශපාලන බලය එළියට එන්නේ තුවක්කු බැරලයෙන්" මාඕ පැවසීය. ඔබ සමඟ එකඟ නොවන අයට ඉගැන්වීමට ඔබට උත්සාහ කළ හැකිය, නමුත් එය අසාර්ථක වුවහොත් ඔබ ඔවුන් විනාශ කළ යුතුය.
සියවසක් තිස්සේ චීනය බටහිර හා ජපන් යටත් විජිතවාදීන්ට තම භූමිය පවරා දෙමින් සිටියේය. ඉතිහාසයේ පළමු වතාවට, ආත්මාර්ථකාමී ලෙස බලවත් ශිෂ්ටාචාරයක් දුප්පත් හා පසුගාමී බවක් දැනුනි.
බොහෝ චීන ජාතිකයින්ට, ඔවුන්ගේ පුරාණ දර්ශනය ගැටලුවේ කොටසක් ලෙස පෙනුනි. 1949 දී කොමියුනිස්ට්වාදීන් බලයට පත් වූ විට, කොන්ෆියුසියස් සහ ෂෝ ආදිපාදවරයා ඔවුන්ගේ පදවි වලින් නෙරපා හරින ලදී.
"චීන අතීතය සතුරා විය! එයට වගකිව යුතු විය," හාවඩ් විශ්ව විද්යාලයේ පීටර් බෝල් පවසයි.
"චීනය කලක් ලෝකයේ මහා බලවතා වී සිටියා නම්, එය නැගෙනහිර ආසියාවේ සෙසු ප්රදේශ සඳහා ආදර්ශයක් වී තිබුණා නම්, එය තවදුරටත් එසේ නොවන්නේ මන්දැයි පැහැදිලි කිරීමට චීන අතීතය භාවිතා කරන ලද අතර එය විනාශ කිරීමට සිදු විය."
මාඕගේ සංස්කෘතික විප්ලවය ආරම්භ වූයේ පැරණි සිරිත් විරිත්, පැරණි සංස්කෘතිය, පැරණි පුරුදු සහ පැරණි අදහස් යන සිව් වැදෑරුම් විනාශ කිරීමට ය.
1966 දී, මාඕගේ තරුණ කම්පන භටයන් වන මිලියන 11 ක රතු ආරක්ෂක භටයින් බීජිං නගරය ජලයෙන් යට කර දහස් ගණනක් ධාතු සහ පන්සල් විනාශ කළහ - ඔවුන්ට සොයා ගත හැකි වූ චීන ඉතිහාසයේ සියල්ල.
නමුත් වසර 10 කට පසු සභාපති මාඕ මිය ගිය විට, සංස්කෘතික විප්ලවය සහ ඉතිහාසයට එල්ල වූ ප්රහාරය ඔහු සමඟම මිය ගියේය. චීනයට නැවත ආරම්භයට යාමට කාලය පැමිණ තිබේ.
"සංස්කෘතික විප්ලවයෙන් පසු, චීන රජයට, ජනතාවට, නව දෘෂ්ටිවාදයක් දැඩි ලෙස අවශ්ය වේ, මන්ද මාඕගේ දර්ශනය හෝ චින්තනය රටට, ජනතාවට විශාල හානියක් සිදු කර ඇත. එබැවින් කොන්ෆියුෂියානුවාදය පහසුවෙන්ම පැමිණියේ, හිඩැස පිරවීම සඳහායි," වැන්ග් ටාඕ පවසයි.
"ඒ වගේම චෞහි ආදිපාදවරයාත් ඔහුගේ ජනප්රියත්වය නැවත ලබාගෙන තියෙනවා, දැන් ගොඩක් අය චෞහි ආදිපාදවරයා ගැන, මුතුන් මිත්තන්ගේ නමස්කාරය ගැන හෝ ස්වර්ගයේ පැරණි පිළිවෙලේ විශ්ව නියෝගය ගැන දැන් බොහෝ වාසිදායක ආකාරයකින් කතා කරනවා. ඒ වගේම මම හිතන්නේ එය සමාජයේ වෙනස පිළිබිඹු කරනවා."
කොන්ෆියුසියස් ස්වයං උපකාරකයෙකු ලෙස නැවත ඉපදුණි
මෙම සරල සත්යයන් සහස්ර ගණනාවක් පුරා නොනැසී පැවතීමට හේතුව, ඒවා චීන පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට ස්වභාවධර්මය සහ ඒවා නිර්මාණය කළ සංස්කෘතිය තේරුම් ගැනීමට සහ දැවැන්ත සමාජ වෙනස්කම් සහ පාහේ අතිමහත් තේරීම් වලට මුහුණ දෙන විට පවා ඔවුන්ගේ හිස් නැති කර නොගැනීමට උපකාරී වී ඇති බැවිනි.
මෑතකදී වැඩියෙන්ම අලෙවි වූ යූ ඩෑන් විසින් රචිත Confucius from the Heart කෘතියෙන්
ඉතින් චෞහි ආදිපාදවරයා සහ කොන්ෆියුසියස් නැවතත් ඔවුන්ගේ පදවි ප්රාප්තියට පැමිණ ඇත. දේශපාලනිකව නැවතත් විලාසිතාවක්.
චීන රජය ලෝකයේ කොහේ හරි කොන්ෆියුසියස් ආයතනයක් විවෘත නොකර මාසයක් ගත වන තුරු, භාෂාව සහ සංස්කෘතිය ඉගැන්වීමට සහ මෘදු බලය ප්රක්ෂේපණය කිරීමට කටයුතු කරයි. දැනටමත් රටවල් 100කට වැඩි ගණනක ඔවුන්ගෙන් 1,000කට ආසන්න සංඛ්යාවක් සිටිති.
ලබන මාසයේ බලයට පත්වන නව පරම්පරාවේ නායකයින්, කොමියුනිස්ට් සහ කොන්ෆියුෂියානු ජාතිකයන් ඇතුළු ඔවුන්ගේ සියලුම මුතුන් මිත්තන්ට ගෞරව කිරීමට කැමතියි.
ඉතින් පක්ෂ මූලස්ථානයේ සිට ගලක් විසි කළ හැකි දුරකින්, පුරාණ දාර්ශනිකයාගේ ප්රතිමාව සන්සුන්ව බලා සිටී. ආත්ම ලෝකයේ කොතැනක හෝ, චෞ ආදිපාදවරයා සිනාසෙමින් සිටිනවා විය යුතුය.
