Ua toe maua e le autau a Azerbaijani isi nuu e 13 i le itulagi o Jabrayil, o le tala lea a Peresitene Aliyev. (AA)
Ua toe maua e le autau a Azerbaijan le 13 isi nuu i Jabrayil, o se itulagi o loʻo pulea e Armenia.
O le faʻasalalauga na faia i le Aso Gafua i luga o le Twitter e Peresitene Ilham Aliyev. Fai mai Aliyev na solia e le autau a Armenia le taofiga le tumau o tagata soifua i le aso 18 Oketopa ma fanaina fana mamafa i nofoaga ma tulaga o tagatanuu Azerbaijani.
O le taofiga fou - na lagolagoina e faufautua faavaomalo e taofi le tolu vaiaso o le taua i luga o Nagorno-Karabakh lea na tuua ai le faitau selau o tagata maliliu - o le lona lua lea na toilalo ona o itu uma e lua na tuuaia e le tasi le isi i ni osofaiga fou.
O sootaga i le va o Baku ma Yerevan na vevesi talu mai le 1991 ina ua nofoia e le militeri Armenia Nagorno-Karabakh, e taʻua foi o Upper Karabakh, o se teritori aloaia faavaomalo o Azerbaijan.
Ua unaʻia e le UN le au tauva a Karabakh e faʻaaloalo i le filemu
Na taʻusalaina e le Failautusi Aoao a le UN Antonio Guterres osofaʻiga mai itu uma e lua i nofoaga e toʻatele tagata ma faʻaalia le faanoanoa tele ona o loʻo faʻaauau pea ona le amanaʻia e itu taua le valaau faifaipea a le lalolagi lautele e taofi vave le taua, o le tala lea a le sooupu a le UN Stephane Dujarric.
Na faamamafaina e le taitai o le UN i ana valaau lata mai ma faifeau mai fafo o Armenia ma Azerbaijan e faapea o itu uma e lua o loo i ai se matafaioi i lalo o tulafono faava o malo fesoasoani alofa e puipuia tagata lautele ma atinae lautele, o le tala lea a Dujarric.
O loʻo faʻamoemoe foi Guterres e mulimulitaʻia e itu uma ia Oketopa 18, ma toe faʻaauau feutagaiga e aunoa ma le faʻatuai i lalo o le puipuiga a le Faalapotopotoga mo le Puipuiga ma le Galulue i Europa.
Azerbaijan, Armenia e tuuaia e le tasi le isi mo le soliga o le filemu
Fai mai le Matagaluega o Puipuiga a Azerbaijan i se faʻamatalaga i le Aso Sa na le usitaia e le au faʻaauupegaina a Armenia le maliega fou faʻagata lea na amata faamamaluina i le vaeluapo o le Aso Toonai.
O le faʻamatalaga na faʻaopoopoina e faapea o le au Armenia na fanaina morta ma fana i tafatafa o le aai o Jabrayil, faʻapea foʻi ma nuʻu faʻasaʻoloto i tafatafa o le Vaitafe o Araz.
Na taʻua e le matagaluega e leai se toʻilalo o le aufaigaluega a le militeri ma o ana vaega na latou faia ni faiga toe taui ma sui.
I se isi faʻamatalaga na tatalaina foi i le Aso Sa, na fai mai le matagaluega na osofaʻia i le Aso Toʻonaʻi tulaga o Armenia ma na faʻaumatia nofoaga e taʻitaʻia ai fana o le S-300 anti-aircraft missile system, lima T-72 tane, tolu BM-21 Grad MLRS, lua Smerch MLRS, o le D-20 fana-howitzer, o le KS-19 anti-vaalele fana, ma ono taavale.
Na taʻua e le militeri a Azerbaijani na latou fanaina foi i lalo le isi vaalele fusu a Armenian Su-25.
In se faʻamatalaga i le Aso Sa, na fai mai ai le matagaluega o le Su-25 jet o loʻo taumafai e faʻalauiloa osofaʻiga i luga o tulaga Azerbaijani i le itulagi o Jabrayil ina ua fana i lalo.
O le vaalele na faʻaumatia e le au Azerbaijani e faʻaaoga ai le S-300 missile defense system i le 0830 GMT, o le tala lea a le matagaluega.
I le taimi nei, o pulega o loʻo pulea Karabakh na fai mai o le fana a Azerbaijani na faʻaauau pea i le po, faatasi ai ma le au a le eria o loʻo faia "gaioiga tutusa" i le tali atu.
Ae o le aai autu a Nagorno-Karabakh Stepanakert sa filemu i le po, o se tala a le AFP.
Osofaiga i Ganja
I le po o le Aso Faraile, e le itiiti ifo i le 13 tagata lautele na maliliu, e aofia ai fafine e toafa ma tamaiti e toatolu, ma toetoe lava 50 isi na manunua, ina ua taia e le au fana a Armenia le aai o Ganja i Azerbaijan.
E tusa ma le 20 fafine ma le toʻalima tamaiti sa i ai foi i tagata manua, ae o loʻo misi pea tamaiti e toʻalua, o le tala lea a le Ofisa o le Faafoe Moliaga a Azerbaijan.
E silia ma le 20 fale na faaleagaina i le taimi o le osofaiga.
O le osofa'iga lona lua lea a Armenia i le Ganja na nonofo ai tagata lautele i lalo ifo o le vaiaso.
O le eria e mamao mai le laina pito i luma.
Fete'ena'iga mo le tolusefulu tausaga
E tusa ma le 20 pasene o le teritori o Azerbaijan o loʻo tumau pea i lalo o le pulega faasolitulafono a Armenia mo le lata i le tolusefulu tausaga.
O le OSCE Minsk Group - na taʻitaʻia faʻatasi e Farani, Rusia, ma le US - na faʻatūina i le 1992 e saili ai se fofo filemu i le feeseeseaiga, ae leai se aoga. Ae ui i lea, na malilie i ai se taofi afi i le 1994.
O le tele o iugafono a le UN, faʻapea foʻi ma faʻalapotopotoga faʻavaomalo, e manaʻomia le faʻateʻaina o le au nofoia.
O malo malolosi o le lalolagi, e aofia ai Rusia, Farani, ma le Iunaite Setete, ua latou valaau mo le faamutaina o taua.
O Turkey, i le taimi nei, na lagolagoina le aia tatau a Baku e puipuia ai le tagata lava ia ma manaʻomia le faʻateʻaina o 'au a Armenia.



