TT Tala Fou Asia Saina :
Ua ta'usalaina e le malo o Saina le faamavaega tele o le toatele o le au tetee a Hong Kong e avea o se "fase" ma o se "lui tatala" i lana pule.
I le Aso Lulu, E 15 sui o le itu tete’e na fa’ailoa mai lo latou faamavae i le lotogatasi ma le toafa faipule ua faatea.
Fai mai Beijing, o le toafa ua avea o se taufaamatau i le saogalemu o le atunuu.
Ae o le toʻatele o loʻo vaʻaia o loʻo faʻatapulaaina ai aia tatau a Hong Kong, e aofia ai le saolotoga e tautala ai, lea e teʻena e Beijing.
Na taʻusalaina e le Ofisa o Mataupu Tau Hong Kong ma Macau a Saina i le Aso Tofi le faamavaega tele o se "lui matala" e faasaga i le pulega a le malo o Saina ma le Tulafono Autu, le tulafono laiti a Hong Kong.
Na taʻua foi o le gaioiga na faʻaalia ai lo latou "tulaga o le lotomaaa teteʻe" faasaga i le malo tutotonu.
"Afai e faʻamoemoe nei faipule e faʻaaoga le latou faamavaega e faʻaosofia ai le teteʻe malosi ma aioi atu mo le faʻalavelave mai fafo, ua latou sese," o le tala lea a se failauga.
O le a le mea na mafua ai lenei mea?
O le Aso Lulu, o se iugafono na pasia e Beijing na taua ai e tatau ona faaleaogaina le au fai tulafono pe afai latou te lagolagoina le tutoatasi o Hong Kong, mumusu e amanaʻia le pule a Saina, fai atu i malo mai fafo e faʻalavelave i mataupu a le taulaga, poʻo isi auala e lamatia ai le saogalemu o le atunuʻu.
O le taimi lava na mae’a ai, na fa’ate’a ai loa e Hong Kong sui tete’e o le Fono Faitulafono a le taulaga (LegCo) i lalo o tulafono o le iugafono fou.
Mulimuli ane i le Aso Lulu, na faasilasila mai ai e le isi 15 le au fai tulafono o le a latou faamavae i le lotogatasi.
O le Aso Tofi, na latou toesea ai mai o latou nofoa i le LegCo.
O le fono faitulafono e 70 nofoa o le aai e 21 sui tetee, e masani ona taʻua o le le faavaeina. E na'o le to'alua o i latou o le a tumau i le palemene.
Aisea na fa'ate'aina ai le to'afa?
Fai mai le au ofisa o le aai, o faipule e toafa na aveesea i le Aso Lulu ua uma ona faaleaogaina mai le tauva i le isi palota, na muai fuafuaina mo Setema 2020 ae toe tolopo i le tausaga fou.
Na faamatala e le Pule Sili o Hong Kong Carrie Lam e faapea o faipule e “le faataunuuina le manaoga ma le tulaga manaomia muamua mo le tautua i le Fono Faitulafono” e le mafai ona faatagaina e faaauau ona tautua i ai.

E leʻi tuʻuina mai e le au ofisa o Beijing ma Hong Kong ni faʻamatalaga i le auala tonu na solia ai e nei alii e toʻafa tulafono.
O le toʻalua o i latou, o Dennis Kwok ma Alvin Yeung Ngok-kiu, sa i ai i le au saini i se tusi tuʻufaʻatasia i senatoa a Amerika o loʻo talosagaina se faʻasalaga i Hong Kong.
O lo'o tu'ua'ia Kenneth Leung i lona lagolagoina le tuusa'o o fa'asalaga ina ua mae'a ona auai i se fonotaga a le au fa'asalalau i le mataupu ina ua mae'a se malaga i Amerika.
Na tuuaia muamua e le au palota le alii lona fa, Kwok Ka-ki, i le i ai o se "faamoemoega" e talosagaina malo mai fafo e faʻatagaina Hong Kong, e tusa ai ma lipoti a le lotoifale.
O le iugafono o le Aso Lulu e faataga ai le tuliesea o faipule na sau foi i le lotolotoi o le le fiafia o le au lagolago i Beijing i Hong Kong ona o mea latou te fai mai o le tetee tetee e faatuai ma poloka tulafono.
O ai e toafa?
Alvin Yeung: Ta'ita'i o le vaega fa'a-temokalasi Civic ma o se loia galue, na ia lipotia mai na ia lafoaia lona sitiseni Kanata e tauva mo le tofi i Hong Kong. Na manumalo muamua Mr Yeung i se nofoa i le LegCo i le 2016
Dennis Kwok: O se loia foi, Mr Kwok o se sui faavae o le Civic Party. O le sa avea muamua ma sui ta’ita’ifono o le Komiti a le maota, na muamua tu’uaia i le fa’apa’iaina o le Legco e ala i le fa’aaogaina o faiga filibustering, i le o se gaioiga a le Malo o Saina i Hong Kong ua taʻua o le "leaga"
Kenneth Leung: O le faufautua sinia o lafoga o se sui o le vaega faapalemene lagolago, le Professionals Guild. Sa nofo o ia i le Fono Faitulafono talu mai le 2012
Kwok Ka-ki: O le sui o le Civic Party, o ia o se urologist e ala i fefaʻatauaʻiga, sa galue o se faipule fai tulafono e fai ma sui o le itumalo faʻa-fomaʻi talu mai le 2004.
O le a le uiga o lenei mea mo Hong Kong?
O atinaʻe o loʻo faʻamamafaina ai le televave o le faʻalauteleina o le faatosinaga a Beijing i le teritori, faʻamalosia le faʻamaoni mai tulaga uma o le malosi.
Fai mai le tagata matau, a aunoa ma le au fai tulafono lagolago-temokalasi, o le a leai se tetee malosi ma le LegCo ua faaitiitia i le palemene.
I le amataga o lenei masina, ua uma ona pueina e le pulega le tele o isi faipule lagolago-temokalasi i luga o misa i le taimi o le fonotaga a le LegCo ia Me.
O le taʻitaʻi o le taulaga ua uma ona filifilia e komiti lagolago-Beijing, ma naʻo le afa o nofoa LegCo na filifilia saʻo.
O se Fa'alapotopotoga Fa'apitoa Fa'atonu talu mai lona toe fo'i mai Peretania i le 1997, o Hong Kong e tatau ona iai lana lava faiga fa'aletulafono, le tele o vaega fa'apolokiki, ma aia tatau e aofia ai le sa'olotoga e fa'apotopotoga ma le sa'olotoga e tautala ai mo le 50 tausaga.

ae o le tulafono fou mo le puipuiga o le aai na pasia e tali atu i masina o tetee a le malo faasolitulafono le “vavaeeseina, faafeagai ma le taupulepule ma malo mai fafo”.
Fai mai Beijing o le tulafono o le a toe faafoi atu le mautu i le teritori, ae na fai mai le au faitio e faʻaitiitia ai le saʻolotoga e tautala ai ma tetee.
O le a le tali mai?
Ua lapataia e le Iunaite Setete o le a ia tuuina atu isi faasalaga faasaga ia Saina e taulai atu ia i latou e nafa ma le tapeina o le saolotoga o Hong Kong.
"'Tasi le atunuu, lua faiga' ua na o se lau o le mati e ufiufi ai le faʻalauteleina o le pulega faʻaupufai e tasi a le vaega faaupufai a Saina i Hong Kong," o le tala lea a le faufautua mo le puipuiga o le malo o Amerika Robert O'Brien.
Fai mai le Failautusi o le Va i Fafo a Peretania, Dominic Raab, o le iugafono a Saina o le a "faʻalavelave, faʻalavelave ma faʻaleagaina le tetee faatemokalasi e faʻaleagaina ai le igoa faʻavaomalo o Saina ma faʻaleagaina ai le mautu o Hong Kong mo se taimi umi."

Siamani, o loʻo umia nei le sui peresitene o le EU, ma Ausetalia ua taʻusalaina foi le faateʻaina.
Ae fai mai le fofoga fetalai a le matagaluega i fafo a Saina, Wang Wenbin, i le Aso Lulu, o le faaleaogaina o le au fai tulafono e toafa e “faatatau, talafeagai ma o gatasi ma le faavae ma tulafono”.
"O se manaʻoga tatau lea mo le tausisia ma le faʻaleleia atili o le 'tasi atunuu, lua faiga', faʻatinoina o le Tulafono Faʻavae a Hong Kong, faʻapea foʻi ma le tulafono a le National Security Law a Hong Kong," o lana tala lea i se fonotaga a le au tusitala i Beijing.
puna: bbc.com



