O le tele o tagata Suria ua aumau i vaega eseese o le lalolagi ua agai atu i le fale e tuuina atu le fesoasoani tau tupe ma amioga ma, pe a manaomia, e tau faatasi ma le Free Syrian Army (FSA). Fai mai o latou sini autu o le aumaia lea o le Peresetene Suria Bashar al-Assad i le faamasinoga.
O Osman Zaid, o lē na tuua Suria i le 1975 ae o lea ua fai se faleaiga lauiloa i Colorado, sa le mafai ona taofia o ia mai le toe foi atu ina ua logoina o ia ua fanaina lona uso e 70 tausaga le matua i le itu i matu o Suria.
"I tua i le US sa matou tatalo mo le saogalemu o lo matou aiga ma tagata Suria uma, ae o le iʻuga na avea loʻu tuagane ma manua i faiga le alofa i lima o le pulega a Assad. Na ou alu loa i se vaalele ona ou filifili ai lea e nofo ma vaai i le faaumatiaga o lenei pulega sauā i oʻu lava mata, "o le tala lea a Zaid.
O Zaid, o lo’o nofo nei i Hatay i le itu i saute o Turkey, fai mai ua ia filifili e nofo i le umi o le fusu’aga. “Ua tele a’u tupe maua i le Iunaite Setete. O le a le aoga pe a ou le faaaogaina nei e fesoasoani ai i lo'u atunuu? O le a ou faʻaaogaina pene taʻitasi o loʻo ia te aʻu e fesoasoani ai ia i latou," o lana tautoga lea.
"E toʻatele tagata Suria e pei o aʻu, i le lalolagi atoa, o loʻo fia vaʻai i le iʻuga o lenei pulega ma le faʻamasinoga e tuʻuina atu i ē na afaina.
O lo'o latou foa'i tupe ma le limafoa'i, ua sauni e fesoasoani i so'o se itu. O lo'o matou fa'amautinoa o lo'o leai se mea e maua e o matou tagata. O loʻo fesoasoani foʻi i matou e tagata Turki iinei, ”o lana faʻaopoopo mai lea.
O loʻo faʻatali ma le naunautai Zaid mo le isi vaega o lona aiga e faʻatasi ma ia. “O le a taunu’u mai isi tagata o lo’u aiga i lenei masina. O loʻo ou faʻatali mo i latou e faʻatasi ma matou ma fesoasoani i soʻo se auala latou te mafaia, ”o lana tala lea.
E ese mai i galuega alofa, o loʻo i ai se 'au e tuʻuina atu le lagolago faʻapitoa i le FSA. Na ave e Abu Fahad le matafaioi o auupega ma fesoasoani faʻapitoa ina ua toe foʻi mai i Suria mai Peretania. “[O le Vaegaau a Suria] e i ai le tulaga lelei o le malosi o le ea. O le taimi lava e uma ai lena punaoa ma e tatau ona tau le au i luga o auala, o le a naʻo ni nai aso mo tatou, ”o lana tala lea.
Ua auina atu e Abu Fahad lona atalii e fusu faatasi ma le FSA ma ua mitamita ona ua mafai ona ia faia. "O loʻo ou puleaina auupega mai fafo ma loʻu atalii o loʻo tau i totonu o Suria. Sa ou vaai ia te ia i luga o le televise i le isi aso. O se lagona manaia tele. Ou te fiafia ua mafai ona matou fesoasoani i o tatou tagata i lenei auala,” o lana tala lea.
“Ua matou feita ua latou pulea o matou tagata ma ua latou faaleagaina lo matou atunuu. Na latou fasiotia fafine, tamaiti ma manu. E le mafai ona tatou faamagaloina i latou mo lena mea. E mautinoa lava o le a tatou manumalo. A uma le mea ua tupu o le a tatou le taofia nei,” o lana tala lea.
“Sa matou galulue faatasi ma faalapotopotoga faava o malo e pei o le Amnesty International i le amataga. Na matou failaina mataupu faasaga i le pulega a Assad. Na o lo’u aiga na failaina le silia ma le afe o mataupu faasaga i lenei faiga malo, ae leai se mea na tupu. O le taimi nei o se taua taua ma o le a tatou manumalo e aunoa ma se fesoasoani a se tasi, ”o lana faaopoopo mai lea.
Ina ua fesiligia e uiga i le mauaina o se fesoasoani mai isi atunuu, na tali atu Abu Fahad: “Ua tuuaia i matou i le mauaina o se fesoasoani mai Amerika, Saudi Arabia ma Qatar, ae sei ou taʻu atu ia te oe, e leai se tasi o fesoasoani ia i matou i lenei mea. O loo matou faaaogāina a matou lava tupe, ma o loo auina mai e nisi o uso Suria o loo nonofo i atunuu i fafo la latou fesoasoani. Ma e tusa lava pe latou te fesoasoani, o le a le faafitauli?
"Na fesoasoani le sosaiete faavaomalo i tagata fouvale i isi atunuu i Aferika i Matu ma Sasaʻe Tutotonu. Aisea ua latou filemu ai nei? O le mea lea, o loʻo matou mauaina le fesoasoani mai o matou lava tagata i soʻo se auala matou te mafaia. O loʻo matou pulea le 70 pasene o le eleele ma e na o sina taimi ae tatou te manumalo i lenei mea mo o tatou tagata, ”o le tala lea a Abu Fahad.
Na lagona e Yasmeen o Pennsylvania le lagona ootia ina ua ia talanoa e uiga i tulaga o tagata o loʻo nonofo i tolauapiga fesoasoani ma le faitau afe o loʻo fia ulufale atu i Turkey. “O loʻo i ai tagata i le tuaoi o loʻo faʻatali e faʻatagaina e ulufale atu i Turkey. E le itiiti ifo i le 2,000 tagata o loʻo momoe i luga o le eleele; e leai se mea e ufiufi ai i latou; o lo'o utia e apogaleveleve ma o lo'o i ai se lamatiaga o gata. E to'atolu fafine na fanauina pepe i le leai o ni foma'i. Sa leai ni a latou vai po o ni meaai,” o lana tala lea.
“Matou te mana’omia le atunu’u faavaomalo e o mai e fesoasoani i nei tagata. E afe ma afe i latou o loo lalafi i totonu o aʻoga i le nofoaga e taʻua o Attama. O loo eli lua ma nonofo ai tagata. So'o se mea o lo'o tatou faia o lo'o i luga ole tulaga patino. O loʻo tele lava mea e tatau ona fai e le lalolagi faʻavaomalo, ”o lana faʻamalosi lea.
“O le tagata soifua o [se mafuaaga tele] e fai atu ai sina mea itiiti. E le o se mataupu o le avea ma Mosalemi po o se Suria, o aʻu uma. O se mataupu o le vaaia o tagata o mafatia, fasiotia, toso teine pe tanumia ola, ma e te manaʻo e fai se mea e uiga i ai, pe o se fesoasoani tau tupe poʻo fesoasoani faʻapitoa pe na o le i ai iina ma tagata mo le tausiga lelei, ”o le tala lea a Yasmeen, ina ua fesiligia e uiga i o lona faaosofiaga mo le malaga atu i Suria, ma tuua ai le mafanafana o aso uma o lona olaga.
O Ismael, o se tagatanuu Kanata e 19 tausaga le matua e leai sona sootaga i Suria sei vagana ai ni nai uo i luga o le Initoneti, ua ia ui atu i papupuni uma e mafai, e aofia ai le sailia o lona igoa i se lisi e le lele ma ave lana telefoni feaveai ma le komipiuta tablet ua ave faamalosi e Kanata. ofisa saogalemu ona o lana fesootaiga ma tagata i totonu o Suria, e oo atu i le itumalo o Hatay. O nei mea uma, na fai mai ai Isamaeli, “e lei maluelue lava [lona] naunautai e sau iinei e fesoasoani i tagata iinei.”
O Ismael, o le na fanau i se tama Algeria ma se tina Farani-Kanata i Montreal, na ia faapea mai na liliu o ia i Islama i le lima tausaga talu ai ma talitonu mausali o se tapuaiga o le filemu. “Po o le a lava le mea o loʻo tupu e naʻo faiga faʻapolokiki; e leai se mea e fai ma Islama. Ae ui i lea, o nisi tagata e mananao e aumai se igoa leaga ia Islama, e oo lava i lenei tulaga. Ua ou sau saunia lelei e fesoasoani i tagata o iina,” o lana tala lea.
I le tautala e uiga i le ituaiga o fesoasoani o loo ia ofoina atu, na faapea mai Isamaeli: “E mafai foʻi ona ou alu i totonu o Suria ma tau pe a manaʻomia. Ae o le misa e le o le mea tonu lea ou te manao ai. Ou te matua fa'amoemoe e muta mea uma i le taimi nei. Ae afai e manaʻomia ona ou tau, ua ou sauni e pei ona mafai e se tasi.
(O le aso nei Zaman)


