Aisea e avea ai le Referendum i Turkey ma mataupu o le ola po o le oti?
Ina ia taliina lenei fesili, e tatau ona e iloa le talafaasolopito o Turkey i aso nei ma le lua seneturi mulimuli o le Malo o Ottoman.
O Turkey ua faʻateleina i lalo o le taʻitaʻiga a le Peresetene Recep Tayyip Erdogan mai itu uma. Ua mana’o le atunu’u e fa’ate’a ese le faiga tuai o le faiga. Ua silia ma le onosefulu tausaga sa aisa ai le atunuu. O se tapuaiga o le "faavae" na pulea le atunuu mo le tele o tausaga.
O taʻitaʻi e pei o Menderes, Özal ma Erbakan o ni suiga laiti mai le ala saʻo na faʻatulagaina e le faʻavae. O le Justice and Development Party na faavaeina e Recep Tayyip Erdogan ua avea ma vaega sili ona malosi e tetee atu i le faavaeina i Turkey.
O le vaaiga mamao a Turkey i lalo o le taʻitaʻiga a Erdogan e faigofie ma manino:
Ua mana'o Turkey e tuto'atasi!
O Turkey e manaʻo e temokalasi!
E manaʻo Turkey i le faʻamaoni moni i le tufatufaina atu o punaoa!
O Turkey o le a le toe i lalo o le pule a se liʻo patino, e fesoʻotaʻi lelei i nisi nofoaga faʻavaomalo.
E manaʻo Turkey e avea ma malo malosi!
O loo taʻua manino e Turkey le talatuu o Ottoman!
Ua mana'o Turkey e filifili le i'uga o lona malo na'o ia!
E mana'o Turkey e fa'atuina so'otaga fa'a tele ma malo fa'avaomalo eseese.
Leai se atunuu, leai se puna, leai se vaega, leai se faʻalapotopotoga ... e mafai ona faʻatonuina soʻo se faiga faʻavae i Turkey!
Ua manao Turkey e faamuta faiga faatupu faalavelave i ona laueleele!
O Turkey o le a pulea e tagata moni o le atunuu. E te iloa o ai i latou? O i latou ia o loʻo i ai le agaga tutusa e pei o Sultan Sanjar, Sultan Alp Arslan, Osman Gazi, Fatih Sultan Mehmed; ie o Tagata Manumalo!
O i latou e le tutusa lena agaga ma i latou e le fiafia e vaʻai i le tulaʻi mai o Turkey o loʻo ogatasi uma i totonu o le tasi tolauapiga anti-Erdogan.
Fai mai le au tetee a Peresitene Erdogan e faapea o le suiga o le faavae o le a aumaia ai le pule pule, faʻamalosia le pule faʻamalosi ma le malosi e le taofiofia. O le pepelo sili e faapea o lenei suiga faavae, o Erdogan e foliga mai o taumafai e avea ma pule. Ou te matua masalosalo lava pe na faitau e nei tama se tusi ogaoga i le "Tulafono Faavae". O le to'atele o tagata o lo'o talanoa le lelei i suiga fa'avae, e leai lava so latou iloa po'o le a tonu le mea o lo'o tupu mai ai nei suiga. A o'o i tulaga fa'alotoifale ma le lumana'i o le atunu'u so'o se tasi e iai lona mafaufau masani e lagolagoina lea suiga. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le Nationalist Party (MHP) na tulaʻi e lagolagoina le suiga o le faʻavae.
O lea la, o le tauiviga moni ma feteenaiga e le faatatau i le anotusi po o le tulaga aloaia o le suiga i le faavae; e sili atu i le feteenaiga i le va o agaga. I le tasi itu, o loʻo i ai i latou o loʻo fai ma sui o le Local, National, Conservative, Ottoman, faʻapipiʻi i tu ma aga masani. O tagata ia o loʻo fia vaʻai i se Turkey fou ma malosi o loʻo uuina tulaga taua o le Malo o Ottoman. I le isi itu, o loʻo i ai i latou e tetee i lenei vaaiga a le lalolagi. O le vaega muamua e mulimuli ia Erdogan ma o le a fai mai "Ioe" i lenei referendum, ae o le vaega lona lua (anti-Erdogan) o le a fai mai "Leai". O le mafuaaga lea ua finau ai le au tete’e i le tulafono i laasaga uma o le faiga o le palota.
Ua tuuaia Peresitene Erdogan i le fevaevaeai. Ou te talitonu e tatau ona taʻua o ia o le “ala”; le tagata na fa'aoso le agaga o Ottoman. O le talitonu o le tagata ia te ia lava, o le fai filifiliga, o le naunautai, o le lotogatasi, o le lotogatasi e lei faapea ona salalau i totonu o le atunuu.
E leai se tasi e tu'ua'ia le vaega ua fa'aesea. E oo lava i taimi o Ottoman, a o agai atu le vaegaau mo le taua, sa i ai ni vaega laiti e tutui le atunuu mai tua. E leai la se mea e ofo ai.
O le faavae o loo i ai nei o Turkey na tusia i lalo o le vaavaaiga a le militeri ina ua maeʻa le osofaʻiga a le 1980. E mafai ona e mafaufauina: O se atunuu faatemokalasi o loʻo nofo i lalo o se faʻavae lea na tusia i lalo o le paolo o se osofaʻiga a le militeri.
O faiga fa'apolokiki o lo'o i ai nei i Turkey e le talafeagai mo se malosi o le lalolagi. O le fa'ata'ita'iga o suiga fa'avae o le a liliu ai Turkey mai le faiga palemene i le malo fa'aperesitene. O le faiga fou e sili atu i le Iunaite Setete.
O le fa'alavelave fa'apolokiki sili i le tala fa'asolopito o Turkey fa'aonaponei o le faiga fa'aPalemene o lo'o i ai nei ma mafua ai le le fa'aaogaina o so'otaga lea na fa'atamaia ai Turkey i aso ua mavae ma taofia ai le alualu i luma o Turkey.
O le faʻataʻitaʻiga fou o le faʻavae, o le a tuʻuina atu i se palota e faʻatulagaina mo le aso 16 o Aperila, o le a faʻavaeina ai se faiga faʻaperesitene. E tutusa ma le Iunaite Setete o Amerika, o le faavae fou o le a matua faateleina ai malosiaga o le Au Peresitene o Turki. O le faiga a le peresetene o le a faʻamalosia se siaki ma paleni faiga, pei o le Iunaite Setete.
O le a le toe filifilia le peresetene e le palemene ae tuusao e tagata. O le suiga o le fa’avae o le a fa’afaigofie ai le faia o fa’ai’uga ona o le a le toe finau ai peresetene ma se isi ta’ita’i filifilia, le palemia.
O le alualu i luma ma le atinaʻe i Turkey i lalo o le taʻitaʻiga a Erdogan e matua ofoofogia lava. O lenei suiga fa'avae o le a fa'aavanoaina ai le ala mo se la'asaga umi i le avea ai ma se tagata fa'atino i le lalolagi.



